Công nương Diana và phỏng vấn bê bối của BBC: Toàn bộ câu chuyện

  • John Ware
  • BBC Panorama
Princess Diana on the evening of 20 November 1995

Nguồn hình ảnh, PA Media

Cách đây 25 năm, chương trình Toàn cảnh Panorama của BBC đã vượt qua các đối thủ trên toàn thế giới bằng một cuộc phỏng vấn với Diana, Công nương xứ Wales.

Chương trình thu hút 23 triệu khán giả Vương quốc Anh, là một khoảnh khắc lớn cho sự nghiệp của phóng viên Martin Bashir.

Nhưng sau khi các cáo buộc nổi lên vào mùa thu năm ngoái rằng Bashir đã lừa dối để lấy lòng tin của Diana, BBC đã giao một cuộc điều tra cho cựu thẩm phán Tòa án tối cao Lord Dyson dẫn đầu.

Cuộc điều tra đó đã kết luận ngày 20/5 rằng Bashir là "không đáng tin cậy", "quanh co" và "không trung thực."

Khi phỏng vấn đã phát hồi đó, Bashir đã bị BBC điều tra, do Tony Hall, người sau này thành tổng giám đốc của BBC (2013-2020).

Lord Hall khi đó cho rằng Bashir là người "trung thực" và là một "người đàn ông đáng kính".

Nguồn hình ảnh, PA Media

Chụp lại hình ảnh,

Lord Dyson năm 2015

Dyson đã phê cuộc điều tra của Hall là "thiếu sót" và "không hiệu quả một cách đáng tiếc".

Cuộc phỏng vấn đã trở thành một trong những sự kiện truyền hình quan trọng của thế kỷ 20. Là người vợ đã ly thân của vị vua tương lai, Công nương Diana đã nói về việc ngoại tình, âm mưu trong cung điện, bệnh tâm thần, và rằng thái tử Charles có thể không thích hợp với việc làm vua.

"Bà có thực sự nghĩ rằng một chiến dịch đang được tiến hành chống lại bà không?" Martin Bashir đã hỏi Công nương Diana.

"Đúng vậy," Diana trả lời.

Tôi đã làm việc cho Panorama vào năm 1995, và tôi đã nghe tin đồn rằng Bashir đã lừa dối để đưa tin sốt dẻo, nhưng không có gì hơn.

Các chi tiết chỉ bắt đầu trở lại vào mùa thu năm ngoái, vào dịp kỷ niệm 25 năm cuộc phỏng vấn.

Cùng lúc đó, Charles Spencer, em trai của Công nương Diana, tiết lộ đã lưu giữ những ghi chú đương thời về các cuộc gặp với Bashir.

Các cáo buộc mới về hành vi sai trái vào mùa thu năm ngoái nghiêm trọng đến mức nhóm Panorama hiện tại quyết định điều tra để khôi phục lòng tin của công chúng đối với nền báo chí và tính độc lập của Panorama.

Chúng tôi đã nói chuyện với hầu hết nhân chứng, những người đã đưa ra bằng chứng cho Lord Dyson và nhiều người khác nữa.

Giống như Lord Dyson, chúng tôi cũng đã xem các tài liệu nội bộ của BBC, không chỉ cho thấy Bashir liên tục nói dối mà còn thừa nhận rằng đã vi phạm nghiêm trọng đạo đức báo chí và các quy tắc của BBC.

Tuy nhiên, ban quản lý của BBC được Tony Hall cho biết rằng ông chắc chắn Bashir đã không lừa dối.

Lord Dyson nói: "Những gì ông Bashir đã làm không phải là một hành động bốc đồng được thực hiện trong lúc nóng nảy. Nó đã được lên kế hoạch cẩn thận ... Những gì ông ấy làm là gian dối và không trung thực."

Câu chuyện bắt đầu với kế hoạch của Bashir để thuyết phục em trai của Công nương Diana là Bá tước Spencer rằng ông ta có quyền truy cập vào các nguồn tin cấp cao và biết chuyện bên trong về một âm mưu rộng lớn chống lại Diana.

Chụp lại hình ảnh,

Lord Tony Hall năm 1996 và 2020

Vào ngày 24 tháng 8 năm 1995, Bashir để lại một tin nhắn qua điện thoại với một trợ lý của Spencer:

"Không tìm kiếm thông tin hay phỏng vấn", chỉ cần "15 phút để nói chuyện".

Sau đó, ông gửi cho BBC một bức thư tuyên bố đã dành "ba tháng qua để điều tra".

Trên thực tế, Bashir đã dành phần lớn thời gian để làm các chương trình Panorama khác.

Không có phản hồi, Bashir gọi lại vào ngày 29 tháng 8. Spencer nói có thể gặp ở London lúc 18h.

Spencer đã đồng ý tiếp tục cuộc trò chuyện của họ, hai ngày sau đó vào lúc 11:30 ngày 31 tháng 8.

Để giúp chuẩn bị "thông tin", Bashir đã gọi điện khẩn cấp cho một đồng nghiệp cũ, Matt Wiessler, cầu xin anh ta bỏ tất cả mọi thứ cho một công việc.

Nguồn hình ảnh, BBC/Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Martin Bashir (1995) và Bá tước Spencer (1993)

Nhật ký của Spencer cho thấy có cuộc gặp đầu tiên với Bashir vào tối ngày 29, bằng chứng cho thấy Bashir đã gọi cho Wiessler ngay sau khi uống rượu với Spencer.

Wiessler nói rằng Bashir đến căn hộ của ông ta và đọc chi tiết từ sổ ghi chép về những gì ông ta nói là hai trong số các bản sao kê ngân hàng của Alan Waller - 4.000 bảng từ News International vào ngày 8 tháng 3 năm 1994 và 6.500 bảng từ một công ty có trụ sở tại Jersey vào ngày 4 tháng 6.

Bashir không đề cập ông đang làm về Công nương Diana, chỉ nói rằng nó "có thể dẫn đến một điều gì đó lớn" liên quan đến "MI5 hoặc MI6".

Nhà thiết kế tưởng rằng Bashir đã thực sự nhìn thấy bảng sao kê ngân hàng của Waller.

Anh nói với Bashir công việc thiết kế sẽ mất cả đêm.

Nguồn hình ảnh, PA Media

Wiessler nói rằng vì Bashir chuẩn bị bay đi đâu đó vào sáng hôm sau, ông đã hướng dẫn anh ta chuyển file tại Heathrow lúc 07:00.

Ghi chú của Spencer về cuộc gặp đó cho thấy Bashir đã đề cập đến "các khoản thanh toán" cho Waller, mà ông nói là thường xuyên.

Tuy nhiên, điều thực sự khiến Spencer bị lôi cuốn là một tuyên bố giả khác của Bashir - rằng thư ký riêng của Thái tử Charles, Richard Aylard, đang âm mưu chống lại Diana.

Ghi chú của Spencer cho thấy Bashir đã tuyên bố rằng Aylard đã được giao các cuộc trò chuyện được ghi âm bí mật.

Chụp lại hình ảnh,

Steve Hewlett năm 2016

Spencer nói rằng điều này đã khiến ông dao động nên đã gọi cho biên tập viên của Panorama là Steve Hewlett.

Mặc dù Spencer không liệt kê những yêu sách của Bashir cho Hewlett, nhưng đã hỏi rằng liệu có thể tin cậy được hay không.

Hewlett, theo Spencer, đảm bảo rằng Bashir là "một trong những người giỏi nhất của tôi".

Vào ngày 14 tháng 9, Bashir và Spencer gặp lại nhau tại Althorp.

Bashir đã trưng ra cái mà Spencer mô tả là một tờ giấy khổ A4 gấp lại với mục đích hiển thị các khoản thanh toán đáng kể cho cả Aylard và thư ký của Diana là Jephson từ các cơ quan tình báo để theo dõi Công nương Diana.

Nói với Lord Dyson, Bashir dứt khoát phủ nhận việc đưa bất kỳ tài liệu nào như vậy cho Spencer xem.

Bá tước Spencer nghĩ rằng chị gái mình nên nghe tất cả những điều này trực tiếp từ Bashir, vì vậy gọi điện cho bà để đề nghị rằng nên gặp Bashir.

Đến năm 1995, Diana sợ rằng mình có kẻ thù và bà rất bất an.

Chụp lại hình ảnh,

Hơn 20 triệu người đã xem cuộc phỏng vấn và nó đã gây ra tranh cãi lớn

Vào ngày 19 tháng 9, Spencer giới thiệu Bashir với Diana. Trong cuộc gặp này, Spencer ghi nhận khoảng 30 tuyên bố mà ông quy kết cho Bashir.

Bashir đã tuyên bố rằng hầu hết các bình luận mà Spencer ghi nhận đều là của Diana, nhưng Lord Dyson nói: "Tôi tin rằng ông Bashir đã nói hầu hết, nếu không phải là tất cả, những điều được ghi lại trong ghi chú của Bá tước Spencer."

Đối với Diana, cuộc gặp gỡ đó chỉ là sự khởi đầu của rất nhiều cuộc gặp gỡ với Bashir.

Nguồn hình ảnh, BBC/Reuters

Như Lord Dyson nói, vào cuối mùa hè năm 1995, bà ấy đã "quan tâm đến ý tưởng về một cuộc phỏng vấn trên truyền hình".

Những người bạn đã gặp Diana trước buổi phỏng vấn Panorama vào ngày 5 tháng 11 đã quan sát thấy một sự thay đổi rõ rệt. Họ bị coi là không còn đáng tin cậy, kể cả thư ký riêng Jephson.

"Theo quan điểm của Martin Bashir, tôi là chướng ngại vật cần phải loại bỏ," ông ấy nói với tôi.

Vào ngày 30 tháng 10, một ngày sau khi Diana bí mật xác nhận cuộc phỏng vấn với Bashir, bà đã gặp luật sư Lord Mishcon của mình và mô tả về âm mưu chống lại bà.

Khi được yêu cầu xác định các nguồn của mình, Diana chỉ trả lời rằng chúng "đáng tin cậy".

Câu hỏi quan trọng về BBC cho cả cuộc điều tra của chúng tôi và Lord Dyson là: Làm thế nào mà mưu đồ của Bashir lại qua mắt được các giám đốc điều hành cấp cao nhất của tập đoàn?

Hồi chuông cảnh báo đầu tiên cho ban lãnh đạo BBC đã vang lên vào tháng 12 năm 1995, một tháng sau khi cuộc phỏng vấn giật gân được phát sóng.

Nhà thiết kế Wiessler đã tiếp cận các sếp là Tim Gardam và Tim Suter và nói ông đã vô tình bị Bashir lôi kéo vào việc giả mạo bảng sao kê ngân hàng.

Wiessler - người nói rằng ông ấy chỉ nhận ra mối liên hệ giữa các tài liệu giả mạo và cuộc phỏng vấn sau khi nó được phát sóng - nói với họ rằng ông ta đã tiếp cận với biên tập viên Panorama lúc bấy giờ là Steve Hewlett, người đã đảm bảo rằng không có gì phải lo lắng.

Hewlett qua đời vì bệnh ung thư vào năm 2017.

Bằng chứng cho thấy rằng Hewlett lần đầu tiên biết về các bản sao kê ngân hàng giả mạo sau khi Wiessler gửi chúng qua fax cho nhà sản xuất Panorama là Mark Killick.

Killick hỏi Bashir về các bản kê khai ngân hàng trong căng tin BBC. Bashir nói với Killick rằng đó không phải là mối quan tâm.

Killick, cùng với hai đồng nghiệp - cựu phó tổng biên tập Panorama Harry Dean và phóng viên Panorama Tom Mangold - đã đến gặp Hewlett vào ngày 4 tháng 12.

Cả ba cũng nhắc lại biên tập viên nói rằng đó không phải việc của họ.

Dean hỏi liệu có biết về bảng sao kê ngân hàng không, và Hewlett nói rằng ông ta không thể nhớ.

Killick đề nghị Hewlett nói chuyện với Spencer.

Mặc dù Spencer sau đó đã gọi cho Hewlett, chúng tôi không thấy bằng chứng nào cho thấy Hewlett hoặc bất kỳ ai từ ban quản lý BBC đã kiểm định lại lời nói của Bashir.

Lord Dyson đặc biệt chỉ trích thất bại này. Ông nói rằng cuộc điều tra được thực hiện bởi Tony Hall và Anne Sloman là "thiếu sót và kém hiệu quả".

Dean nhớ lại rằng Hewlett sau đó đã đảm bảo rằng thông tin trên bảng sao kê ngân hàng là đúng sự thật.

Tại bữa tiệc Giáng sinh của Panorama, nhà sản xuất cũ Peter Molloy kể lại rằng Wiessler trông rất run khi đến nơi.

Wiessler nói với Molloy rằng căn hộ của anh ta đã bị đột nhập, và thứ duy nhất bị mất dường như là hai chiếc đĩa chứa bảng sao kê ngân hàng.

Bashir sau đó bị Gardam, Hewlett và Suter thẩm vấn. Ông ta đảm bảo với họ rằng bảng sao kê ngân hàng không được đưa cho Diana hay bất kỳ ai khác.

Tuy nhiên, một ghi chú của Tim Gardam về cuộc họp này, cho thấy Gardam vẫn còn đang phân vân - tại sao Bashir lại tốn kém để tạo ra những tài liệu trông xác thực như vậy?

Ông yêu cầu Bashir tìm kiếm sự đảm bảo từ Diana.

Ngày hôm sau, một lá thư viết tay được gửi đến từ Diana: "Tôi có thể xác nhận rằng tôi đã không bị áp lực không đáng có để trả lời phỏng vấn. Tôi không được Martin Bashir cho xem bất kỳ tài liệu nào cũng như không cung cấp bất kỳ thông tin nào. Tôi hoàn toàn hài lòng với cuộc phỏng vấn."

Bức thư của Diana đã dập tắt mọi nghi ngờ của ban quản lý rằng bà đã bị lừa hoặc ép buộc.

Tuy nhiên, những gì đã bị bỏ sót là một manh mối lớn cho thấy Bashir đang nói dối.

Bashir đã nói với Gardam vào tháng 11 rằng cuộc tiếp xúc đầu tiên với Công nương Diana là vào cuối tháng 9. Điều này đã được đề cập trong một ghi chú "ghi lại các sự kiện" của Gardam cho Tony Hall.

Tuy nhiên, Gardam cũng đã được Matt Wiessler cho biết rằng anh ta đã tạo bảng sao kê ngân hàng vào cuối tháng 8 / đầu tháng 9, khoảng ba tuần trước đó.

Mặc dù cả Hewlett và ban quản lý của BBC đều đã biết về ngày tháng của cả hai, nhưng dường như cả hai đều không phát hiện ra mâu thuẫn rõ ràng rằng Diana không thể là nguồn tin của Bashir vì bà và Bashir vẫn chưa liên lạc.

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Martin Bashir

Bashir có thể đã tính toán rằng bằng cách gọi Diana là nguồn tin bí mật của mình, ban lãnh đạo BBC sẽ cảm thấy ức chế khi kiểm tra điều này với Diana. Và họ không bao giờ kiểm tra cả.

Tuy nhiên, bức thư của Diana dường như đã trấn an ban lãnh đạo.

Nhưng đối với Bá tước Spencer, bức thư không minh oan cho BBC. "Diana đang đối mặt với vị thế bị lừa dối. Cô ấy không biết rằng toàn bộ cuộc phỏng vấn dựa trên một loạt sự giả dối dẫn đến việc cô ấy dễ bị tổn thương," ông ấy nói với tôi.

Vào ngày 21 tháng 3, tờ Mail on Sunday nói với Spencer rằng họ đang điều tra xem Martin Bashir đã được giới thiệu với Diana như thế nào.

Không tin tưởng vào báo chí lá cải, Spencer đã gọi điện cho BBC để tìm hiểu thêm. Spencer được nói chuyện với Hewlett và Spencer nói rằng đã giới thiệu Bashir cho Diana "vào ngày 19 tháng 9 sau những cáo buộc cực kỳ nghiêm trọng mà anh ta đã đưa ra".

Vào ngày 23 tháng 3, Tim Gardam đã được Mail gọi điện thoại, vì vậy ông ấy đã gọi điện cho Bashir: Anh đã đưa tài liệu cho Spencer chưa? Một lần nữa, Bashir phủ nhận điều này với cả Gardam và Hewlett.

Không bị thuyết phục, chiều hôm đó, Gardam hỏi lại. Lo sợ, Bashir nhượng bộ, cuối cùng thừa nhận rằng ông đã đưa tài liệu cho Spencer. Phải mất bốn lần kể từ tháng 12 để tìm ra sự thật từ Bashir.

Gardam giận dữ cảnh báo Bashir rằng BBC sẽ phải xem lại.

Khi ấy chỉ còn vài ngày là Gardam sẽ rời khỏi đài BBC. Ông đã viết một biên bản bàn giao cho thấy tất cả những lời nói dối của Bashir. Nó cũng ghi lại rằng Tony Hall đã đồng ý với Gardam rằng vì Bashir đã "đánh lừa chúng tôi và ... dường như đã hành động vô đạo đức và vi phạm các nguyên tắc", công ty nên tiến hành một "cuộc điều tra đầy đủ".

Nhưng những gì diễn ra khó có thể được mô tả là một "cuộc điều tra đầy đủ".

Nguồn hình ảnh, PA Media

Tháng 4 năm 1996 Mail on Sunday công bố các tài liệu giả mạo của Bashir.

Được sự đồng ý của cả Hall và Hewlett, BBC đã đưa ra một tuyên bố nói rằng các tài liệu này "không bao giờ được kết nối theo bất kỳ cách nào giữa Panorama và Công nương Diana". Tuy nhiên, bây giờ cả hai đều biết rằng trong một tuyên bố bằng văn bản, Bashir đã thừa nhận đã đưa các tài liệu cho Spencer để "thúc đẩy" mối quan hệ.

Trên thực tế, Lord Dyson thấy rằng cách BBC xử lý các tuyên bố công khai của mình nói chung trong vấn đề này "không phù hợp với các tiêu chuẩn cao về tính chính trực và minh bạch vốn là dấu ấn của đài".

Khi Anne Sloman, người đã tiếp quản vị trí thay thế tạm thời của Gardam, và Hall thực hiện "cuộc điều tra đầy đủ" của họ, họ dường như không bao giờ phát hiện ra rằng tuyên bố của Bashir - Diana là nguồn của Bashir - là một lời nói dối. .

Nếu Spencer lên tiếng, những ghi chép của ông ta sẽ làm tan vỡ câu chuyện của Bashir - và BBC sẽ phải đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng lớn nhất.

Tuy nhiên, Spencer nói với tôi lý do ông không làm vậy là vì không biết BBC điều tra.

Spencer chỉ biết vào mùa thu năm ngoái rằng Bashir đã buộc tội Spencer lạm dụng thông tin cá nhân. Trong cơn tức giận, ông đã liên lạc với BBC để yêu cầu họ tổ chức một cuộc điều tra độc lập - do đó ta có Lord Dyson.

Cựu thẩm phán Tòa án Tối cao nói: "Trong cuộc tranh giành uy tín giữa Spencer và Bashir, Spencer thắng một cách thuyết phục."

Vào ngày 25 tháng 4 năm 1996, Hall báo cáo kết quả "điều tra cá nhân" của mình đối với Bashir cho BBC.

Một tuyên bố được viết bởi Hall nói rằng lời giải thích của Bashir về đồ họa đơn giản là vì "anh ta không suy nghĩ".

Tuyên bố của Hall không đề cập đến những gì ông ta đã biết vào thời điểm đó, rằng Bashir đã đưa các tài liệu giả mạo cho Spencer và đã nhiều lần nói dối với biên tập viên của mình và quản lý cấp cao.

Hall đảm bảo với các sếp của mình rằng "chắc chắn không có nghi vấn về việc Bashir lừa dối".

Bashir vẫn làm việc với BBC cho đến năm 1998, để gia nhập ITV.

Người tố giác duy nhất Matt Wiessler sẽ không bao giờ nhận được bất kỳ công việc nào của BBC, Hall nói với cấp trên khi đó. Wiessler đã phải trả một cái giá đắt - công việc kinh doanh đồ họa tự do của anh ta cuối cùng sụp đổ vì vậy anh ta rời London.

Trong một tuyên bố, Lord Hall nói: "Tôi chấp nhận rằng cuộc điều tra của chúng tôi 25 năm trước về cách Panorama có được cuộc phỏng vấn với Công nương Diana đã không đạt được yêu cầu."

Martin Bashir nói trong một tuyên bố rằng ông đã xin lỗi nhưng ông nhắc lại rằng "các bản sao kê ngân hàng không liên quan gì đến lựa chọn cá nhân của Công nương Diana để tham gia cuộc phỏng vấn".

Năm 2004, tại một quán bar ở Sydney, tình cờ Hewlett gặp đồng nghiệp Phil Craig, người vừa sản xuất một bộ phim tài liệu về Công nương Diana.

Trước đây đã từng làm việc trên Panorama, Craig biết một chút về những tin đồn.

Ông nhớ lại: "Tôi đã ra đi vào đêm hôm đó với ấn tượng rất mạnh là Hewlett nghĩ rằng một ngày nào đó câu chuyện Bashir sẽ gây ra nhiều rắc rối, rằng có nhiều điều phải tiết lộ về bối cảnh của cuộc phỏng vấn, rằng có điều gì đó chưa biến mất. "

"Một điều gì đó" hóa ra là một quả bom hẹn giờ về lòng tin công chúng mà BBC đã tìm cách gỡ 25 năm trước, nhưng vẫn để lại dấu vết. Quả bom đó đã phát nổ.