Hội nghị thượng đỉnh Quad: Trung Quốc là vấn đề trung tâm

  • Vikas Pandey
  • BBC News, Delhi
US President Joe Biden and Prime Minister Narendra Modi will meet in Tokyo on Tuesday

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ gặp nhau tại Tokyo vào thứ Ba

Các nhà lãnh đạo của Quad (Bộ tứ) sẽ gặp nhau tại Tokyo vào thứ Ba tại 'một trong những cuộc họp quan trọng nhất' sẽ ảnh hưởng đến địa chính trị và an ninh của khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.

Bộ Tứ - bao gồm Nhật Bản, Mỹ, Úc và Ấn Độ - dường như đang trỗi dậy từ bóng tối của đại dịch Covid-19 và ở một mức độ nào đó, từ cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Các nhà lãnh đạo đang nhóm họp lần thứ tư - họ đã gặp nhau một lần tại Washington vào tháng 9 năm ngoái và hai lần họp trực tuyến - trong vòng chưa đầy hai năm. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của Quad, vốn hầu như chỉ là một khái niệm cho đến năm 2017.

Năm đó, Tổng thống Mỹ khi đó là Donald Trump đã hồi sinh Bộ Tứ này trong nỗ lực cạnh tranh với Trung Quốc ngay tại sân sau của chính nước này.

Nhưng các nhà phân tích cho rằng sự suy yếu trong quan hệ song phương của mỗi quốc gia thuộc Quad với Trung Quốc trong vài năm qua dường như đã tạo động lực mới cho nhóm này.

Michael Kugelman, Phó giám đốc tại Trung tâm Wilson, cho biết cuộc họp mới nhất có thể sẽ tập trung mạnh vào vấn đề Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Ông nói: "Với đại dịch đang lùi lại phía sau và một sự sáng tỏ về quan điểm của Ấn Độ đối với Ukraine, Quad sẽ tập trung vào vấn đề cốt lõi của mình là đảm bảo một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cởi mở và tự do.

Cho đến nay, Ấn Độ từ chối chỉ trích trực tiếp Nga về cuộc chiến ở Ukraine nhưng nhắc lại tầm quan trọng của việc tôn trọng chủ quyền của mỗi quốc gia.

Sau sự tức giận ban đầu đối với lập trường của Ấn Độ, Mỹ và các nước phương Tây khác dường như đã hiểu rõ quan điểm của Delhi.

Đối thoại 2 + 2 - với sự tham dự của các bộ trưởng ngoại giao và quốc phòng của Mỹ và Ấn Độ - vào tháng 4 đã giúp xoa dịu những khác biệt của họ về Ukraine.

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Quan hệ Ấn Độ - Trung Quốc đã xấu đi trong những năm gần đây sau những dấu hiệu đầy hứa hẹn khi ông Narendra Modi đắc cử năm 201

Mỹ thừa nhận rằng không thể bỏ qua việc Ấn Độ phụ thuộc nhiều vào Nga trong việc nhập khẩu quốc phòng.

Vì vậy, Bộ tứ sẽ tập trung vào các vấn đề quan tâm chung - và Trung Quốc là vấn đề lớn nhất trong số này.

Trung Quốc ngày càng trở nên quyết đoán trong khu vực, với các tranh chấp trên biển với một số quốc gia và xung đột ranh giới trên bộ với Ấn Độ.

Bắc Kinh đang đầu tư mạnh vào việc củng cố hải quân và hiệp ước an ninh gần đây của họ với Quần đảo Solomon đã làm dấy lên lo ngại ở Australia. Một bản dự thảo thỏa thuận bị rò rỉ - đã được chính phủ Australia xác minh - cho biết các tàu chiến Trung Quốc sẽ được phép cập cảng trên quần đảo và Bắc Kinh có thể cử lực lượng an ninh "hỗ trợ duy trì trật tự xã hội".

Sẽ rất thú vị khi chứng kiến Anthony Albanese, Thủ tướng mới được bầu của Úc, đối phó với mối đe dọa này như thế nào và cách ông nêu ra vấn đề này trong khuôn khổ Quad.

Về phần mình, Nhật Bản ngày càng trở nên cảnh giác với cái mà nước này gọi là "các cuộc xâm nhập" thường lệ của hải quân Trung Quốc.

Về phía Mỹ, việc họ muốn bảo vệ lợi ích của mình trong khu vực là điều hiển nhiên.

Việc ra mắt Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ - Thái Bình Dương (IPEF) do Hoa Kỳ lãnh đạo, với 13 thành viên trong khu vực, là một bước trong hướng đi này. Khuôn khổ này nhằm mục đích thúc đẩy tăng trưởng khu vực, tính bền vững và tính toàn diện trong khu vực.

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Hai hội nghị thượng đỉnh Quad gần đây được tổ chức trực tuyến

IPEF ra mắt sau cuộc họp gần đây của Tổng thống Mỹ Joe Biden với các nhà lãnh đạo Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tại Washington.

Tầm quan trọng của khu vực Đông Nam Á dựa trên thực tế là nó có một số tuyến đường vận chuyển được dùng nhiều nhất trên thế giới, bao gồm cả eo biển Malacca. Khoảng 30 - 40% thương mại của thế giới, bao gồm cả hàng hóa và dầu thô, đi qua những con đường này.

Vì vậy, khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, ông Biden, ông Albanese và Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida gặp nhau tại Tokyo, họ có thể không đề cập trực tiếp đến Trung Quốc - nhưng an ninh khu vực sẽ được đặt lên hàng đầu trong chương trình nghị sự của họ.

Quad có một số nhóm phụ trách các vấn đề bao gồm an ninh mạng, y tế, cơ sở hạ tầng và giáo dục, nhưng nhóm chưa đề cập công khai về bất kỳ hợp tác quốc phòng nào.

Tuy nhiên, nhiều khả năng họ sẽ công bố một chiến lược chung để giải quyết nạn đánh bắt bất hợp pháp ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương - mà các nhà phân tích cho rằng chủ yếu nhắm vào Trung Quốc.

Ông Kugelman nói rằng thông báo này sẽ khá quan trọng vì nó liên quan đến việc sử dụng hình ảnh vệ tinh và chia sẻ thông tin tình báo tích cực - điều này sẽ có ý nghĩa an ninh.

Nhưng ông nói thêm rằng nhóm sẽ cần phải làm nhiều hơn nữa trước khi các quốc gia ASEAN coi đây là một đối trọng chính với Trung Quốc.

Quad không phải là không bàn về khía cạnh quốc phòng. Bốn nước thuộc Quad và một số quốc gia khác đã tham gia cuộc tập trận hải quân Malabar của Ấn Độ, và các vấn đề như Afghanistan và chương trình hạt nhân của Bắc Hàn đã được thảo luận tại Quad.

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Chính quyền của ông Biden cho biết họ cam kết xây dựng một Ấn Độ - Thái Bình Dương cởi mở và công bằng

Tuy nhiên, ông Kugelman chỉ ra rằng cả ASEAN và các quốc gia tham gia Quad đều có khối lượng giao dịch đáng kể với Trung Quốc và họ sẽ cố gắng tránh bất kỳ cuộc đối đầu trực tiếp nào với Bắc Kinh - ít nhất là cho đến khi Quad có thể nổi lên như một nhà cung cấp an ninh mạng trong khu vực.

Hơn nữa, Delhi là đối tác với Bắc Kinh trong một số diễn đàn đa phương, bao gồm Brics - bao gồm Nga, Nam Phi và Brazil.

Ông Kugelman nói: "Quad đã đi được một chặng đường dài nhưng cấu trúc hoạt động vẫn không chính thức và không có ban thư ký. Vì vậy, nó cần phải tiếp tục phát triển".

Trong khi đó, mối quan hệ ngày càng tăng của Nga với Trung Quốc rất có thể sẽ được bàn tới, cũng như việc mối quan hệ này không phù hợp với các tính toán địa chính trị của Delhi.

Một số nhà phân tích đã dự đoán rằng cuộc chiến Ukraine có thể "đẩy Nga vào vòng tay của Trung Quốc" và Bắc Kinh có thể thuyết phục Moscow tăng cường hiện diện ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Quad sẽ thảo luận về cuộc chiến Ukraine nhưng đây sẽ không phải là trọng tâm của cuộc họp

Nếu điều đó xảy ra, nẽ sẽ ảnh hưởng nhiều nhất đến lợi ích của Delhi vì nước này có quan hệ chặt chẽ với Nga và đang có tranh chấp với Trung Quốc.

Ông Kugelman nói rằng đó chỉ là một kịch bản vào lúc này, nhưng là một kịch bản không thể bị bác bỏ hoàn toàn, đặc biệt là khi Nga đã chỉ trích Quad khá gay gắt.

Phản ứng ban đầu của Bắc Kinh đối với Nhóm Quad là bác bỏ nó, nói rằng nhóm này sẽ "tan như bọt biển". Nhưng sau đó Trung Quốc đã chỉ trích mạnh mẽ nhóm này, gọi nó là "Nato châu Á".

Hôm Chủ nhật, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cho biết Bộ tứ được thành lập "để kiềm chế Trung Quốc".

Với những quan điểm cứng rắn của cả hai bên như vậy, các quốc gia ASEAN - một số quốc gia có tranh chấp hàng hải với Trung Quốc - có thể thấy mình rơi vào cái mà một nhà phân tích gọi là "một nơi sỏi đá và đầy thách thức".