Siêu cường Trung Quốc

Quốc hội Trung Quốc khóa 11 khai mạc hôm 5/3/09

Đa phần những gì Thủ tướng Trung Quốc, Ôn Gia Bảo, nói sáng nay trong phiên khai mạc Quốc hội về chương trình của nước này nhằm đối phó với những hậu quả của suy thoái toàn cầu nghe rất quen đối với các cử tọa Âu Mỹ.

Những gì nay đã trở thành chính sách chính thống mới trong thời buổi khủng hoảng đều được nhắc tới: giảm thuế, tăng chi tiêu công, tăng vay mượn trong lĩnh vực công, cho các doanh nghiệp vay thêm, những lời lẽ chống bảo hộ, kêu gọi gia tăng điều tiết trong hệ thống ngân hàng và tài chính.

Nghe ông Ôn nói cứ tưởng như Thủ tướng Anh Gordon Brown đang có bài diễn văn trước ba ngàn dân biểu Quốc hội tại Đại sảnh đường Nhân dân, dưới ngôi sao đỏ lớn.

Trừ một khác biệt quan trọng rõ rệt.

Nền kinh tế Trung Quốc - nếu xét theo tiêu chuẩn của Hoa Kỳ hay Anh Quốc - vẫn cực mạnh.

Đúng là tăng trưởng kinh tế Trung Quốc đã chậm lại, và các khu vực phụ thuộc nặng vào xuất khẩu, đặc biệt ở miền nam, đã chứng kiến các nhà máy đóng cửa hàng loạt cùng nạn thất nghiệp gia tăng.

Thế nhưng rất nhiều kinh tế gia cho rằng kinh tế Trung Quốc vẫn đang tăng trưởng, ngay cả khi họ nói số liệu thống kê chính thức phóng đại mức tăng trưởng này.

Thế nên ông Stephen Green tại ngân hàng Standard Chartered cho rằng mức chênh lệch tăng trưởng giữa quý ba và quý bốn năm ngoái chỉ là 1%, và so với ba tháng đầu năm nay cũng chênh nhau chỉ ở mức đấy.

Đối với toàn bộ năm 2009, ông dự báo tăng trưởng GDP là từ 6 đến 7%, mà như thế cũng chỉ ít hơn một chút so với dự đoán chính thức của Trung Quốc là 8% (là điều mà ông Ôn Gia Bảo hôm nay cũng nhắc lại).

So sánh

Image caption Robert Peston tại Quốc hội TQ

Mức tăng như thế có thể là rất thấp nếu so với tăng trưởng của năm ngoái. Tuy nhiên, con số đó vẫn là một điều tuyệt diệu nếu so với tình trạng suy thoái đau đớn tại Nhật Bản, Anh, Đức và Hoa Kỳ hiện nay.

Và còn một sự so sánh đáng sợ nữa nếu đặt Trung Quốc ở một bên và bên kia là Anh và Mỹ.

Ông Ôn Gia Bảo tuyên bố rằng thâm hụt ngân sách của TQ trong năm nay sẽ là 950 tỉ nhân dân tệ. Con số này nghe có vẻ to, và cũng là mức kỷ lục từ trước tới nay tại TQ.

Thế nhưng nó chẳng là gì nếu so với mức vay mượn trong lĩnh vực công tại Anh.

Nếu đổi ra tiền Anh, 950 tỉ nhân dân tệ chỉ tương đương với khoảng 100 tỉ bảng Anh, mà như thế là ít hơn gần 20% so với mức mà chính phủ Anh dự định vay mượn trong năm 2009/10.

Khi những số đó được thể hiện theo phần trăm GDP, bức tranh về sự tương phản còn rõ rệt hơn, giữa một bên là sự cẩn trọng của Trung Quốc với bên kia là cái mà nhiều người cho là sự hoang toàng của Anh.

Thâm hụt của TQ dưới 3% GDP, trong khi của Anh là 8%.

Và dĩ nhiên, lĩnh vực công của Mỹ còn mắc nợ cao hơn của Anh nhiều.

Khi tính thêm mức nợ như chúa Chổm của các doanh nghiệp, ngân hàng và người tiêu dùng Anh Quốc cũng như Hoa Kỳ, thì lúc đó mới thấy sức mạnh tài chính của Trung Quốc là đáng kinh ngạc như thế nào.

Và như tôi vẫn thường nhấn mạnh lâu nay, các ngân hàng quốc doanh khổng lồ của Trung Quốc được quản lý theo lối thận trọng hơn nhiều so với các ngân hàng thương mại bên Anh, trong khi lại không chịu những hạn chế về vốn hay cấp kinh phí như ở Anh.

Nói như thế không phải là để tránh đi điều mà tôi vẫn nêu bật lâu nay, rằng Trung Quốc phải đối mặt với các vấn đề kinh khủng, đặc biệt là thách thức phải đảm bảo ổn định xã hội vào thời điểm mà đồng lương bị giảm và hàng triệu người mất việc.

Tuy nhiên, ý tôi là theo cách nào đó, thì Anh Quốc sẽ gặp may nếu chúng ta gặp phải những vấn đề kinh tế của họ (nếu không phải các vấn đề xã hội).

Thông điệp

Image caption Ông Ôn Gia Bảo tìm cách đưa ra một hình ảnh mới cho TQ

Vậy, những thông điệp lớn mà tôi ghi nhận từ bài diễn văn hai tiếng của ông Ôn Gia Bảo là gì? (Có lẽ chí ít thì chúng ta cũng biết ơn là ông Gordon Brown chưa ra dấu gì cho thấy sẽ có thói quen đọc diễn văn lâu như Thủ tướng Trung Quốc).

Ông nói một số điều ấn tượng về việc bỏ đi các doanh nghiệp không hiệu quả, về việc giảm đi sự phụ thuộc của nhà nước vào những ngành sản xuất các đồ cơ bản giá thành thấp, và kích thích người tiêu dùng bỏ tiền chi tiêu.

Tất cả những điều này vừa là mối đe dọa, vừa là cơ hội cho các nước phát triển như Anh Quốc.

Anh nên có cơ hội gia tăng xuất khẩu tới Trung Quốc. Nhưng mối đe dọa cạnh tranh giữa các công ty của các nền kinh tế phát triển sẽ tăng mạnh thêm.

Và theo thời gian (có thể là nhiều năm), thặng dư tài chính lớn của Trung Quốc cũng sẽ giảm đi.

Tuy nhiên, mọi người Trung Quốc mà tôi có dịp gặp trong mấy ngày qua - từ những công nhân có thu nhập thấp nhất tới Bộ trưởng Thương mại TQ Trần Đức Minh - đều đổ lỗi khủng hoảng kinh tế toàn cầu lên các ngân hàng điên rồ của Mỹ nhận quá nhiều rủi ro (các ngân hàng của Anh chưa đủ nổi tiếng để họ biết đến) cũng như thói quen vay tiền quá nhiều tại Mỹ.

Tuy nhiên, các lãnh đạo Trung Quốc cũng nhận thức rằng sự thịnh vượng của họ là hoàn toàn phụ thuộc vào thế giới bên ngoài.

Do đó, ngay cả khi họ tin rằng khủng hoảng hoàn toàn là lỗi của phương Tây, họ thấy họ cũng có mối lợi lớn trong việc giúp chúng ta dẹp đi khủng hoảng này.

Trong bối cảnh đó, cũng lạ là ông Trần Đức Minh lại rất không đồng ý khi tôi mô tả Trung Quốc là một cường quốc kinh tế, có lẽ bởi vì ông lo ngại với vai trò đó, Trung Quốc sẽ phải nhận gánh nặng là các trách nhiệm mới đối với cộng đồng kinh tế toàn cầu.

Đối ngược lại, những lời lẽ của ông Ôn Gia Bảo hôm nay là về một đất nước Trung Quốc cởi mở hơn, hướng ngoại hơn.

Nước Trung Quốc của ông Ôn Gia Bảo có vẻ muốn đóng vai trò quan trọng trong việc làm cho nền kinh tế toàn cầu an toàn hơn cho tất cả chúng ta - chứ không phải ăn mừng khi chúng ta đang gặp vận bĩ về kinh tế.

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài