Tên anh, tên tôi, Việt Nam, Việt Nam

Kolkata

Chuyến bay TG313 của hãng hàng không Thai Airways hạ cánh xuống sân bay quốc tế Kolkata vào lúc một giờ kém 15 phút sáng.

Đã quá nửa đêm, nhưng guồng máy quan liêu của an ninh cửa khẩu và hải quan Ấn Độ vẫn cứ chạy chầm chậm, đều đều.

Khách lũ lượt xếp hàng khai tờ khai sức khỏe, chờ nhân viên y tế đóng dấu, khai tờ khai xuất nhập cảnh, tờ khai hải quan... đến khi bước ra ngoài sân bay, thì cũng hơn hai giờ sáng.

Sắp rằm, mặt trăng tròn như chiếc cúc bạc đính hờ trên bầu trời đêm tím thẫm. Gió phất phơ không xua nổi cái nóng hiện đang lúc cực điểm giữa mùa khô xứ Tây Bengal.

Người tài xế mở cửa, phân trần: "Năm nay trời nóng quá, thưa bà. Mọi năm dịp này đã phải có gió mùa tây bắc và mưa".

"Năm nay, tịnh không thấy gì hết cả."

Chỉ hai ngày trước, nhiệt độ ban ngày trong bóng râm ở Kolkata đo được là 43 độ C, một điều có thể gọi là bất thường đầu tháng Năm ở bang miền đông bên bờ Vịnh Bengal này.

Đầu đội mũ kêpi, tay đeo găng trắng, người lái xe như từ một xứ thuộc địa Anh quốc trong truyện của Somerset Maugham bước ra.

Cho tới tận 1911, Kolkata, hồi đấy còn gọi theo kiểu Anh là Calcutta, vẫn còn là thủ phủ của xứ Ấn Độ thuộc địa Anh (British Raj). Năm 1947, trong phong trào đòi độc lập của người Ấn, vùng Bengal được chia thành Đông Bengal do Pakistan nắm giữ, và Tây Bengal của Ấn Độ.

Ngày nay, Kolkata là thành phố lớn thứ hai nước Ấn nếu tính về diện tích, chỉ sau Mumbai (Bombay).

Giữa lòng thành phố, vẫn còn nhiều di tích từ thời thuộc địa, như cầu Howrah xây từ 1943, hay bảo tàng Victoria, mà người ta cho là sự kết hợp hoàn hảo giữa phong cách kiến trúc Taj Mahal ở Delhi và giáo đường St. Paul ở London.

Anh Soutik Biswas, đồng nghiệp BBC, người sinh ra và lớn lên tại Kolkata, gọi đây là "thành phố bị nguyền rủa", là "vàng son tàn phai". Biết bao nhiêu chuyện đã xảy ra ở nơi đây: bạo loạn tôn giáo, chiến tranh, nạn đói...

Giữa các đợt khủng hoảng là các thời kỳ thành phố vội vàng hồi sinh.

Những năm 50, Kolkata đã từng nổi lên như trung tâm thương mại và du lịch, để rồi chẳng bao lâu sau đó lại bị tàn phá trong các cuộc bạo lực của phe Maoist, cho tới khi phe cộng sản lên cầm quyền từ những năm 1970 tới nay.

Liên hệ Việt Nam

Kolkata là thành phố duy nhất trong toàn nước Ấn Độ có tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tượng đài này, mà nói đúng ra là bức tượng bán thân của ông Hồ, nằm khiêm tốn ở góc công viên không xa con đường cũng mang tên ông, Ho Chi Minh Sarani.

Chỉ một chi tiết này đủ cho thấy mối liên quan Hà Nội - Kolkata, vốn trở nên thân chặt nhất trong thời kỳ cuộc chiến tranh Việt Nam, cũng là khi đảng Cộng sản bắt đầu nắm quyền hành tại bang Tây Bengal.

Bản thân ông Hồ Chí Minh đã tới Tây Bengal. Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng vậy.

Gần đây nhất vào năm 2007, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng cũng bắt đầu chuyến thăm chính thức Ấn Độ của mình từ Kolkata.

Hai bên đã từng bàn nhiều đến tiềm năng kinh tế - thương mại song phương, cùng ý định lập lãnh sự quán Việt Nam ở thành phố và mở đường bay trực tiếp Kolkata- Hà Nội nhưng những kế hoạch này chưa trở thành hiện thực.

Thế hệ người địa phương 40-50 tuổi còn nhớ như in những ngày xuống đường ủng hộ miền Bắc Việt Nam trong cuộc chiến không cân sức. Câu khẩu hiệu hồi đó ai cũng từng hô to, dịch sang tiếng Việt là: "Tên tôi, tên anh, Việt Nam, Việt Nam".

Image caption Kolkata là nơi duy nhất ở Ấn Độ có tượng đài Hồ Chí Minh

Đã có người chết trong các cuộc biểu tình ủng hộ Bắc Việt Nam đánh Mỹ. Nhiều người cộng sản Ấn Độ cho tới ngày nay vẫn tin rằng, Việt Nam chia sẻ các lý tưởng Marxist với họ.

Một người đàn ông cho hay, những năm 1970, nhiều thanh niên còn truyền nhau phiên bản khác của khẩu hiệu ủng hộ Việt Nam: "Tên cha tôi, tôi có thể quên, nhưng không bao giờ quên Việt Nam".

Cực đoan chăng? Có thể là như vậy.

Nhưng xứ sở này không thiếu gì những sự cực đoan. Ngay sự tương phản giàu nghèo cũng là một điều cực đoan đang hiện diện ở khắp nơi trong nền dân chủ lớn nhất thế giới là Ấn Độ.

Mà Kolkata, như nhiều người dân địa phương tự nhận, là Ấn Độ nhất trong Ấn Độ.

Chị Anindita Ray, một thương gia, nói: "Kolkata có thể không lộng lẫy như New Delhi, có thể không phát triển như Mumbai, nhưng nó là hiện thân của các giá trị của nước Ấn mà không sự phát triển vật chất nào có thể đánh đổi được".

Đã ba thập niên hơn, Kolkata nằm trong tay cánh tả. Và đó cũng là một nét đặc biệt xin được chuyển tới quý vị trong bài viết tiếp sau.

Quý vị nhấn vào đây để chia sẻ ý kiến của mình

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài