Cuba cải tổ nông nghiệp

Cuba

Cảnh tượng giống như trong phim về thời Miền Tây Hoang Dã: những người nông dân khẩn hoang và biến thành ruộng đồng nuôi sống bản thân và gia đình.

Nhưng đây là cuộc khẩn hoang của một người nông dân ờ tỉnh Camaguey, miền trung Cuba.

Jorge Alcides không có điện trong ngôi nhà đơn giản bằng gỗ mà anh dựng lên cho cô vợ đang có thai và hai đứa con.

Hàng ngày anh vắt sữa bò bằng tay, ngồi trên chiếc ghế tự đóng, cùng con trai dẫn bò đi cày ruộng. Nhưng anh không hề than vãn.

"Tôi rất hạnh phúc, tự lao động cảm thấy thích hơn là ăn trợ cấp," anh nói.

Nước Cuba cộng sản đang thực hiện công cuộc cải cách ruộng đất lớn nhất từ thời cách mạng của Fidel Castro năm 1959, chỉ có điều bây giờ đất của nhà nước được đem cho tư nhân thuê mướn.

Nhằm tăng sản lượng và giảm chi phí nhập khẩu, chủ tịch Raul Castro dành một phần nhỏ các phần đất nhà nước không hiệu quả cho các gia đình nông dân và hợp tác xã tư nhân khai thác.

Khoảng 1,7 triệu héc-ta đất được phân chia. Hiện có 86.000 đơn xin đất đã được duyệt, và hàng chục ngàn người Cuba đang hi vọng được tham gia.

Lao động cật lực

Năm ngoái anh Alcides nhận thêm 13 héc-ta đất, và được hứa sẽ được giao thêm nếu anh làm việc có hiệu quả.

Miếng đất phủ đầy các loại cây bụi tên là marabu.

Image caption 1,7 triệu héc-ta đất đang được khoán

Loài cây này sinh sôi phát triển rất mạnh, khó diệt trừ, có thể cao đến 4m, rễ cắm sâu và dày đặc đến nỗi không loài cây cỏ nào khác có thể mọc được.

Anh Alcides là thành viên của một hợp tác xã tư nhân, cho anh quyền khai thác một đầu máy kéo Liên Xô từ thời 1960 với dàn máy cắt kèm theo.

Nhưng công việc vẫn dùng nhiều sức người. Sau khi cắt cây dại cần phải đốt và đào gốc lên.

Mảnh đất này là một phần của một nông trang tập thể của nhà nước, đã được quyết định bỏ.

"Nếu bạn không làm việc trên đất thì sẽ bị mất và người khác sẽ vào thay thế," anh Alcides nói.

Anh đã dọn được ba phần tư đất và trong năm nay đã sản xuất được khoảng 10 tấn thịt, trái cây và rau.

Thị trường tư nhân

Hợp tác xã Renato Guitart là một nhóm 187 nông dân cùng hợp tác đầu tư và dùng chung các thiết bị như máy kéo.

Nông trang này tăng khoảng một phần ba trong năm qua và hiện chiếm diện tích chừng 520 héc-ta trên cánh đồng màu mỡ ở Camaquey.

Đa phần vùng này nuôi bò, mà các cánh đồng nhà nước chiếm đa số. Nhưng hợp tác xã của họ còn sản xuất cây trái và rau xanh, cùng với thịt và sữa.

Agustin Perez là một thành viên của hợp tác xã đang làm việc cật lực để đáp ứng nhu cầu rau xà-lách tươi.

Image caption Tư nhân đóng góp hai phần ba sản lượng lương thực của Cuba

Ông của anh là người đầu tiên khai phá mành đất này, tập trung vào các loại rau xà làch, dưa leo, củ cải và hành tây.

Trong quá khứ các miếng ruộng tư nhân được tạm chấp nhận, và bây giờ thì anh Perez tin là họ được khuyến khích tích cực.

Đây không phải là chuyện có thêm đất. Điều quan trọng đối với nông dân tư nhân là người ta cho phép thuê mướn lao động.

"Mọi chuyện khác hẳn hai năm trước. Chính quyền bây giờ quan tâm hơn đến chúng tôi. Bây giờ chúng tôi kiếm được nhiều tiền hơn vì bán được nhiều thực phẩm hơn," anh nói.

Anh Perez có thể bán mọi thứ anh trồng cho các chợ nông dân do tiểu thương đảm nhiệm.

Mỗi buổi sáng sớm, các tiểu thương đến lấy hàng tươi sống. Có người đi bằng xe ngựa, xe bò, có người đi xe đạp kéo.

Các thành viên khác của hợp tác xã thì khác, giống như chủ trại heo Jorge Viera, thì vẫn bán cho nhà nước và phụ thuộc vào hệ thống giao thông nhà nước thiếu hiệu quả.

Anh Viera gần đây dọn 30 héc-ta marabu và trồng bắp cùng các loại cỏ cho gia súc ăn. Anh hi vọng sẽ tăng sản lượng thịt lên 20% trong năm nay.

"Chúng tôi bán phần quota cơ bản cho nhà nước với giá không được cao cho lắm," anh giải thích, "nhưng phần vượt quota thì nhà nước sẽ trả giá cao hơn nhiều."

Nhập khẩu thực phẩm

Image caption Nông dân được mang hàng ra chợ bán

Cải tổ nông nghiệp từng là trung tâm của cuộc cách mạng Cuba. Ngay sau ngày giành chính quyền năm 1959, Fidel Castro quốc hữu hóa những nông trại lớn và các cánh đồng mía đường, mà rất nhiều là của người Mỹ.

Các gia đình nông dân nhỏ lẻ được phép giữ đất nhưng các nông trang nhà nước theo kiểu Liên Xô mở ra ngày càng nhiều.

Nhưng không hiệu quả.

Năm ngoái, Cuba chi 2,4 tỷ USD nhập khẩu lương thực, rất nhiều thứ họ có thể tự trồng được.

Các nông trang nhà nước ṛộng lớn tỏ ra không hiệu quả, và có đến một nửa để cho các loài cây cỏ dại như marabu mọc.

Hôm nay, khoảng một phần ba đất trồng trọt của Cuba trong tay các nông dân và hợp tác xã tư nhân nhỏ lẻ, vậy mà họ đã cung cấp đến hai phần ba lượng lương thực.

Chuyển các mảnh đất không hiệu quả cho tư nhân chỉ là một phần, vì nông dân vẫn cần có thiết bị, hạt giống, phân bón và các thứ cần thiết khác.

Mọi thứ dần được giải quyết nhưng nạn bàn giấy và gây khó dễ vẫn còn đó.

Ở Camaguey, một phần của chính sách nhà nước trả tiền cho nông dân mua sản phẩm để lấy tín dụng hay điểm thưởng, để đỗi lấy hàng hóa ở các cửa hàng đặc biệt mới mở cho nông dân.

Theo hiệp hội nông dân nhỏ, thu nhập trung bình tăng lên thành khoảng 200 USD một tháng, tức nhiều gấp 10 lần thu nhập trung bình trên toàn quốc. Một số người còn thu nhập cao hơn.

Image caption Camaguey nằm ở miền trung Cuba

Những điều khích lệ như lợi nhuận và trả lương theo sản phẩm đang xuất hiện trở lại sau nửa thế kỷ duy ý chí theo chủ nghĩa quân bình xã hội.

Vẫn còn sớm để nói các cải tổ này có đủ đáp ứng nhu cầu lương thực thiếu kém hay không.

Nhưng nếu nông dân tư nhân đang thành công trong việc tăng sản lượng và thu nhập tốt hơn cho cuộc sống, thì chủ tịch Raul Castro nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với áp lực cũng phải cải tổ theo hướng thị trường tự do đối với các khu vực còn lại trong nền kinh tế.

Tin liên quan