'Gruzia đã châm ngòi cuộc chiến với Nga'

Một bản phúc trình của Liên Hiệp Châu Âu về cuộc xung đột năm ngoái giữa Gruzia và Nga đã quy phần lớn trách nhiệm cho Gruzia. Từ Tbilisi, phóng viên BBC Tom Esslemont đặt câu hỏi liệu kết luận này có tác động thế nào tới quốc gia nhỏ bé vùng Caucas:

Image caption Cuộc xung đột tháng Tám 2008 đã khiến hàng chục ngàn người Georgia bị ly tán nhà cửa.

Thậm chí ngay trước khi bản phúc trình do EU tài trợ được công bố, Gruzia đã tìm cách phát triển quan điểm theo hướng ai khai hỏa trước không phải là vấn đề quan trọng.

Gruzia nói rằng vấn đề chính nằm ở chỗ Nga tiếp tục "chiếm đóng" lãnh thổ và đã nhiều năm đổ dầu vào lửa mối quan hệ căng thẳng giữa Gruzia với các vùng nổi loạn.

Nay tiến trình điều tra độc lập về cuộc xung đột đã đi đến kết luận, nhưng lại không phải là kết luận mà Gruzia muốn nghe.

Bản phúc trình nói việc Gruzia sử dụng vũ lực đêm hôm 07/08/2008 là không thỏa đáng theo luật quốc tế.

Bản phúc trình cũng nói việc "Gruzia khẳng định có sự hiện diện trên quy mô lớn các lực lượng có vũ trang của Nga tại vùng Nam Ossetia trước khi Gruzia tiến hành chiến dịch 07/08" là không có cơ sở.

Đúng như người ta dự đoán, chính phủ Gruzia đã bác bỏ các nhận định trên.

Bản tin đài truyền hình quốc gia tối hôm thứ Tư nói rằng bản phúc trình đã buộc Nga phải chịu trách nhiệm.

"Chia để trị"

Về phần mình, Bộ trưởng thống nhất đất nước, Temuri Yakobashvili, nói với BBC rằng mặc dầu hầu hết các sự kiện trong bản phúc trình là chính xác nhưng ông không đồng ý với một số nội dung trong đó.

Ông nói: "Tôi không đồng ý với quan điểm cho rằng Gruzia sử dụng vũ lực quá mức trong cuộc tấn công vào Tskhinvali."

"Bởi như tôi đã đề cập, có đủ những bằng chứng cho thấy Nga đã triển khai quân và đó không chỉ là các lực lượng gìn giữ hòa bình đơn thuần."

"Cho nên rất khó xác định như thế nào là mức tấn công cân xứng hay bất cân xứng trong trường hợp này."

Gruzia luôn nói rằng Moscow có ý lật đổ Georgia với nỗ lực "chia để trị".

Thực sự thì bản phúc trình có nêu nước đôi rằng trong khi "Gruzia phải chịu trách nhiệm về việc đã châm ngòi nổ cho cuộc chiến, nhưng Nga cũng phải chịu trách nhiệm về một số vụ vi phạm luật pháp quốc tế nghiêm trọng."

Vậy thì với những kết luận trên, liệu Gruzia có thể đi theo hướng nào?

Trước mắt, phản ứng của cả hai nước trước kết quả trên cho thấy sự chia rẽ sâu sắc giữa Gruzia và Nga, đồng thời thể hiện rằng còn lâu mới có thể hy vọng giữa hai bên đạt được kết luận chung trong vấn đề nguyên nhân cuộc chiến.

Thứ nữa, nó cho thấy vấn đề nghiêm trọng tới mức nào.

Chẳng hạn, có tới hơn 20 ngàn người Gruzia bị ly tán, phải sống trong các khu lều tạm bợ ở Gruzia do cuộc xung đột 2008, không thể trở về quê nhà ở Nam Ossetia.

Khu vực này, cùng vùng lãnh thổ đang tranh chấp Abkhazia của Gruzia, đã tuyên bố độc lập và cả hai nơi đều có sự hiện diện của hàng ngàn lính Nga.

Nga, cùng với Nicaragua và Venezuela đã thừa nhận tuyên bố độc lập của những khu vực này.

Nhân vật vắng mặt

Gruzia khó có khả năng tái chiếm quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ ly khai.

Tuy nhiên, theo Lincolm Mitchell, giáo sư chính trị quốc tế tại Đại Học Colombia thì bản phúc trình có thể là dấu hiệu tốt cho Gruzia, một đất nước phải phụ thuộc vào toàn bộ những hỗ trợ mà nước này có được từ EU và hiện đang muốn gia nhập NATO.

Image caption Nhiều người dân Georgia cho rằng tổng thống Sakaashvili đã sai lầm khi kéo đất nước vào cuộc chiến Georgia không thể giành phần thắng

Giáo sư Mitchell nói: "Bản phúc trình liệt kê mức độ khó khăn mà nước này phải đối diện."

Ông cũng nói rằng nó sẽ "không thay đổi được suy nghĩ của Châu Âu rằng Gruzia phải là thành viên NATO." Tuy nhiên, ông nói phương Tây vẫn chưa muốn điều đó xảy ra.

Đáng lưu ý là một nhân vật nổi tiếng đã không xuất hiện trong phản ứng chính thức của Gruzia đối với bản phúc trình. Đó là Tổng thống gây nhiều tranh cãi, ông Mikhail Saakashvili.

Ông là một trong những người đã ra lệnh tấn công vào Tskhinvali, quyết định được bàn đến ngay giữa nội dung của bản phúc trình.

Mặc dầu tài liệu này được coi là kết quả điều tra công bằng nhất, có căn cứ nhất từ trước tới nay về cuộc xung đột, nhưng có vẻ như nó không nói cho lãnh đạo và chuyên gia ở các nước phương Tây về những gì mà họ chưa biết. Bởi hầu hết lâu nay đều đã kết luận rằng Gruzia, hay chính xác hơn là ông Saakashvili, đã bị sập bẫy của Nga khi cuộc tấn công vào Nam Ossetia được tiến hành.

Hầu hết người dân Gruzia đều đã xác định tư tưởng.

Các cuộc xuống đường biểu tình quy mô lớn hồi tháng Tư 2009 nhằm kêu gọi ông Saakashvili từ chức là một phần thể hiện thái độ của người biểu tình. Họ cho rằng vị Tổng thống đã bất cẩn khi lôi đất nước vào một cuộc chiến mà Gruzia không thể giành phần thắng.

Thế nhưng nhà lãnh đạo không chấp nhận ra đi và nói chỉ một phần nhỏ đồng bào xuống đường lên án ông và các cuộc biểu tình rốt cuộc đã xì hơi sau màn rầm rộ ban đầu.

Cuộc điều tra độc lập của nhóm làm việc của ông Heidi Tagliavini về cuộc chiến đã hoàn tất. Nay Âu châu, và rồi đây là lịch sử, sẽ quyết định xem cần làm gì với nó.

Tin liên quan