Cuốn sách về những bí mật của MI5

Bà Stella Rimington, cựu Giám đốc MI5
Image caption Bà Stella Rimington cho biết nhiều hồ sơ đã được hủy bỏ

Một cuốn sách mới về lịch sử MI5 được giới chức cho phép xuất bản vừa tiết lộ những thỏa thuận bí mật của cơ quan phản gián Anh này.

Nhiệm vụ của MI5 được miêu tả qua khẩu hiệu Regnum Defende - tiếng Latinh, tiếng Anh là the Defence of the Realm, với nghĩa Bảo vệ Vương quốc. Đây là một câu nói tưởng như đơn giản nhưng nghĩa thực của nó đã khiến gây rất nhiều tranh cãi và ngờ vực.

Đây cũng là một cái tên được mượn dùng cho cuốn lịch sử MI5 chính thức đầu tiên, The Defence of the Realm: The Spooks and the Politicians. Cuốn sách sử dụng những hồ sơ mật của chính cơ quan này từ năm 1909 cho đến ngày nay.

MI5 được thành lập năm 1909, với một chức năng giản dị là bắt các điệp viên Đức tại Anh.

Thời kỳ Đại chiến thế giới thứ hai là đỉnh cao của MI5, khi đó họ đóng vai trò biến các điệp viên Đức trở thành người hoạt động "hai mang" và cung cấp các thông tin giả về cho trung tâm của họ.

Vào đầu thời kỳ Chiến tranh lạnh, việc bắt các điệp viên tình báo Liên Xô trở thành một việc rất khó khăn vì rõ ràng là các thành viên của MI5 và cơ quan tình báo MI6 nằm trong số những người đã từng tiết lộ các bí mật.

Hồ sơ mật

Định nghĩa này đã gây ra nhiều tranh cãi về việc MI5 nên theo dõi những ai và nó cũng khiến có những cuộc đối thoại rất khó khăn đặc biệt kể từ khi việc quyết định sẽ đặt máy nghe lén điện thoại của ai phải được Bộ trưởng Nội vụ thông qua.

Chính các chính trị gia cũng không được miễn trừ theo dõi trước các ảnh hưởng của cộng sản.

Image caption Cuốn sách mở ra những bí mật của MI5, cơ quan phản gián của Anh

Bất cứ khi nào một Thủ tướng mới lên nắm quyền, họ đều được cung cấp một bộ hồ sơ trước khi đưa ra quyết định nội các mới. Trong hồ sơ này là chi tiết về các dân biểu mà MI5 có những quan ngại về an ninh.

Theo cuốn lịch sử được phép ấn hành này thì một số vụ việc cho thấy có những trao đổi giữa các tình báo và các chính trị gia và các trao đổi này được ghi lại gồm:

  • 1961, lãnh tụ đảng Lao động (Công đảng), ông Hugh Gaitskell, có danh sách của riêng ông gồm các dân biểu bị tình nghi là cộng sản và đã trao danh sách này cho MI5. Nhưng MI5 đã từ chối không muốn bị kéo vào những gì họ xem là hoạt động chính trị của một đảng.
  • Khi ông Henry Brooke trở thành Bộ trưởng Nội vụ, ông đã gây ra tình trạng lo lắng đáng kể khi yêu cầu MI5 cung cấp danh sách những cá nhân sống tại đơn vị bầu cử Hampstead của ông, mà email và điện thoại của những người này bị theo dõi.
  • Một hồ sơ được mở với trường hợp của ông Harold Wilson vào giữa những năm 1940s nhưng dưới tên giả.
  • Đầu năm 1965, ông Wilson đã hỏi bao nhiêu dân biểu bị nghe lén điện thoại. Câu trả lời là ba dân biểu đảng Lao động và một dân biểu đảng Bảo Thủ.

Nhiệm vụ của MI5 đáng lẽ chỉ là theo dõi những người có tham gia hoạt động âm mưu lật đổ, nhưng một số khía cạnh gây nhiều tranh cãi nhất trong trao đổi giữa MI5 với các chính trị gia liên quan tới các tranh chấp công đoàn và câu hỏi liệu MI5 có nên cung cấp tin tình báo cho chính phủ về các hoạt động công đoàn hay không.

Đã có những lo ngại ngay chính trong MI5 là định nghĩa âm mưu lật đổ bị nhầm lẫn với khái niệm chống đối chính phủ.

Ông John Jones, Phó Tổng giám đốc MI5 vào năm 1997, đã viết rằng các Bộ trưởng và các viên chức cao cấp có "xu hướng rất tự nhiên", một điều mà cơ quan phản gián này cần phải tiếp tục cưỡng lại, là đánh đồng hành động lật đổ với bất cứ hành động nào đe dọa các chính sách của một chính phủ hay đe dọa sự tồn tại của chính phủ đó".

Các câu hỏi về lật đổ

Nguyên Giám đốc MI5, bà Stella Rimington, cho biết đã có rất nhiều tranh cãi về câu hỏi như thế nào là âm mưu lật đổ và các hồ sơ như thế nào thì phải được lưu giữ.

Bà nói: "Chúng tôi được để lại một di sản mà những người tiền nhiệm đã không chú trọng nhiều tới vấn đề này như hiện nay. Chúng tôi đã nhận trách nhiệm này với thái độ rất nghiêm túc.

"Chúng tôi sẽ duyệt xét lại nhiều hồ sơ do những người tiền nhiệm của chúng tôi lập ra và sẽ hủy bớt những hồ sơ này," bà Rimington cho biết.

Quyết định khôn ngoan?

Nay nhìn lại, một số viên chức cao cấp từng làm việc cho MI5 trước đây tin rằng người ta đã lập quá nhiều hồ sơ về các cá nhân. Vào những năm 80, nhiều nhà hoạt động cánh tả đã bị theo dõi.

Trong giai đoạn đó, MI5 theo dõi các nhóm đấu tranh vì hòa bình như những người biểu tình tại Greenham Common, và các nhà hoạt động cánh tả khác.

Tới cuối những năm 1980, chống khủng bố đã bắt đầu thay thế cho chống lật đổ và trở thành hoạt động trọng tâm của cơ quan phản gián này, đầu tiên là đương đầu với tổ chức IRA (Đội quân Cộng hòa Ái Nhĩ Lan) và sau đó gia tăng sau ngày 11/9 chống lại Al Qaeda.

Cho phép một cuốn lịch sử ngành phản gián được viết ra như vậy chắc chắn là một điều chưa từng có nhưng liệu đây có phải là một quyết định khôn ngoan hay không?

Hy vọng của những người đặt viết cuốn sách này đó là nó sẽ xóa tan những hiểu lầm hay những điều bí hiểm vẫn bao quanh các hoạt đông của MI5, và giải thích thực sự những gì họ làm và không làm và bối cảnh của các hoạt động đó.

Thời kỳ theo dõi giám sát các hoạt động lật đổ đã qua từ lâu rồi và các viên chức hy vọng rằng bằng việc nói công khai về quá khứ, họ có thể giúp gây dựng lòng tin của công chúng, một điều nay đang trở thành vô cùng quan trọng đối với sứ mệnh của MI5.

Tin liên quan