Ai được lên BBC?

Image caption Thảo luận truyền hình Question Time của BBC được coi là chương trình danh giá bậc nhất ở Anh

Trước ngày ông Nick Griffin, lãnh tụ đảng cực hữu BNP lên chương trình truyền hình Question Time danh tiếng tối 22/10 này, cả London và nước Anh vẫn tiếp tục tranh cãi.

Đã có cả Bộ trưởng trong chính phủ, ông Peter Hain phản đối việc BBC để một nhân vật 'phân biệt chủng tộc' như ông Griffin dự thảo luận trực tiếp trên truyền hình.

Thậm chí, một số cơ sở của BBC tại Tây London đang phải lo đối phó với các cuộc biểu tình lên án sự có mặt của ông Griffin.

Tuy thế, Bộ trưởng khác, ông Jack Straw thì đã đồng ý tham gia chương trình mà dư luận mong đợi sẽ có cuộc đấu khẩu nảy lửa.

Vì sao câu chuyện lại căng thẳng tới mức là 'quyết định khó khăn nhất lãnh đạo BBC đưa ra trong nhiều năm' trong khi ông Griffin cũng đã từng được BBC phỏng vấn?

Xin giải thích về một số nguyên tắc quanh chuyện 'ai được lên đài' đối với BBC.

Tinh thần dân chủ

Trước hết là vì luật chơi dân chủ khiến việc để ông Nick Griffin, bản thân là dân biểu Nghị viện châu Âu, được tham gia chương trình bàn tròn trực tuyến Question Time, trở nên cần thiết.

Ý của BBC là "đảng BNP không hề bị cấm hoạt động và các đại diện của họ vẫn làm việc trong các hội đồng địa phương và cả Nghị viện châu Âu" thì ch̉ăng có cớ gì lại không cho họ lên truyền hình.

Một ý nữa là BBC muốn cho dư luận Anh, trong đó có cả những người bỏ phiếu cho BNP, thấy rõ khi phải đối đáp với các khách mời khác, nhìn ra thực sự ông Griffin là ai.

Những người phản đối cho rằng BBC tạo cơ hội cho "kẻ cực đoan" như ông Griffin "phổ biến quan điểm phân biệt chủng tộc" của họ.

Đã lâu lắm rồi Anh Quốc mới phải đối mặt với câu hỏi cơ bản của một nền dân chủ là 'Các luật chơi dân chủ phải làm gì khi có những người không đồng ý, thậm chí chống lại nó?"

Cho tới nay, đảng Quốc gia Anh (BNP) công khai cổ vũ cho chính sách bảo vệ người Anh da trắng, và Ủy Ban Nhân quyền và Bình đẳng cho là vi phạm Luật bình đẳng chủng tộc.

Những người theo BNP tin rằng dân Anh gốc đang bị làn sóng di dân da màu "đe dọa" và trang web của đảng đã lên tiếng công kích những người sẽ tham gia thảo luận với ông Griffin mà không phải da trắng như bà Sayyeeda Warsi.

Tóm lại, BBC cho rằng dù quan điểm của BNP là cực đoan nhưng vì họ được bầu chọn một cách dân chủ, và là một đảng công khai, hợp pháp nên không thể, và không nên cấm họ "lên đài".

Điều tra dư luận gần nhất nói 63 phần trăm dân Anh được hỏi ủng hộ lý lẽ của BBC, trong khi chỉ có 23 ph̀ân trăm chống.

Image caption Ông Nick Griffin trúng cử vào Nghị viện châu Âu

Nguyên tắc làm báo

Về mặt nghề nghiệp, cần phân biệt chuyện lên đài khi trả lời phỏng vấn và khi dự thảo luận.

Khi được phỏng vấn, như ông Griffin đã từng lên sóng truyền thanh BBC, người được hỏi khó chạy lệch khỏi dòng câu hỏi của nhà báo.

Hình thức này "an toàn" cho cơ quan truyền thông hơn là thảo luận bàn tròn, khi mà sự tương tác giữa các khách mời có thể mở ra nhiều góc độ không lường trước được.

Bởi thế, việc để ông Griffin lên Question Time mới gây tranh cãi lớn như vậy.

Còn về nguyên tắc, tinh thần dân chủ chính là nét chủ đạo khiến BBC quyết định mời lãnh đạo BNP.

Để đảm bảo tính bất thiên vị, BBC cho cả những tiếng nói mang tính thiểu số, khác biệt lên sóng, lên trang web.

Ví dụ như quan điểm của những người lúc này hay lúc khác bị nhà nước coi là "phản động" ở Việt Nam hay Trung Quốc.

BBC Tiếng Anh đã nhiều lần phỏng vấn cả các nhân vật mà chính quyền Hoa Kỳ hay Anh cho là "khủng bố" như phe Taliban.

Nh̀a báo BBC được bảo vệ bằng nguyên tắc biên tập độc lập với chính trị (editorial independence) nên chuyện Bộ trưởng Peter Hain dọa "BBC sẽ có vấn đề pháp lý" cũng không ngăn được vụ Griffin.

Rộng hơn, vì tin rằng công chúng có quyền hưởng thông tin đa chiều, công bằng và đầy đủ (full and fair view of people), sự khác biệt mang tính cục bộ, nhất thời không phải là cản trở để chương trình BBC né tránh.

Chỉ khi quan điểm nào đó mang tính đe dọa ̣(intimidation) đối với ai đó thì BBC mới cố gắng hạn chế hoặc loại bỏ.

Xét cho cùng đây cũng niềm tin sâu sắc vào tính dân chủ và tự do của cả xã hội.

Đơn giản là BBC hay nhiều đài báo Phương Tây tin rằng đa số người nghe, người xem, bạn đọc hoàn toàn có đủ sự chín chắn, trưởng thành để lắng nghe nhiều ý kiến rồi quyết định cho bản thân.

Trái lại, truyền thông ở một số nơi khác tự cho minh vai trò "thầy cô giáo", coi công dân như trẻ em nên cần phải lọc tin tức để họ khỏi lầm lạc.

Hiển nhiên, BBC cũng tự hiểu là một cơ quan truyền thông thì cũng có thể sai, nên chấp nhận các án lệ của tòa, của các hội đồng độc lập xem xét về báo chí.

Sự kiểm tra đến từ các cơ quan độc lập với các đảng chính trị được chấp nhận vui vẻ hơn là dạng kiểm duyệt như tại các xã hội theo mô hình Leninist mà chính quyền quyết định tất cả.

Điều nữa rất đáng chú ý là ngay trong vụ Nick Griffin lên truyền hình lần này, báo nội bộ của BBC, tờ Ariel cũng trích đăng đủ các quan điểm nhân viên gửi đến, người thì ủng hộ, người thì phê phán quyết định của Ban lãnh đạo.

Đấy cũng là một cách thể hiện dân chủ.

Tin liên quan