Đau đầu hòa bình Trung Đông

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton
Image caption Việc bà Clinton khen ngợi Israel khiến thế giới Ảrập tức giận

Ngoại trưởng Hillary Clinton đã lên kế hoạch về nhà vào hôm nay (4/11) sau một tuần công du, nhưng thay vào đó, bà lại có chuyến thăm ngoài lề tới Ai Cập để gặp gỡ các quan chức hàng đầu, trong đó có Tổng thống Hosni Mubarak.

Chuyến thăm là nhằm tìm kiếm sự giúp đỡ từ một nước quan trọng đối với bất cứ tiến triển nào trong tiến trình hòa bình Trung Đông.

Trong các cuộc thảo luận, bà Clinton được mong đợi sẽ tìm cách giảm bớt một số tổn hại mà những nhận xét của bà gây ra trong mấy ngày qua, trong khi tìm kiếm các cách thức nhằm tạo ra vẻ có chuyển biến trong tiến trình hòa bình Trung Đông vốn èo uột.

Chính quyền Obama lo ngại bạo lực có thể tái diễn khi thiếu vắng đối thoại.

PJ Crowley, người phát ngôn cho bà Clinton, nói: “Tiến trình này có nhiều giá trị. Không có nó, mọi thứ còn tồi tệ đi rất nhiều.”

“Chúng tôi công nhận mọi thứ đã bị trì trệ. Chúng tôi đang tìm kiếm các cách thức nhằm gia tăng tương tác giữa các bên dưới một hình thức nào đó.”

Các quan chức khác của Mỹ gợi ‎ý chuyện này có thể liên quan tới đối thoại cấp thấp giữa các bên trong khi còn thiếu vắng thương lượng trực tiếp giữa Chủ tịch Mahmoud Abbas của Palestine và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

Tình hình hiện nay là chưa được như mong muốn của chính quyền Obama, nhưng một quan chức từ bộ Ngoại giao nói nó giống như một chiếc xe đạp, “anh phải tiếp tục đạp tới, nếu không xe sẽ đổ”.

Chuyến thăm của bà Clinton tới khu vực, vốn bắt đầu tại Abu Dhabi hôm thứ Sáu tuần trước, là nhằm để giúp tạo thêm động lực cho tiến trình hòa bình trì trệ và thu hẹp khoảng cách giữa Israel và Palestine.

Thế nhưng thay vào đó, bà Clinton suýt thì làm hỏng mọi nỗ lực khi lên tiếng khen ngợi việc Israel hạn chế mở rộng các khu định cư là điều “chưa từng có” tại cuộc gặp với Thủ tướng Netanyahu hôm thứ Bảy.

‘Ngửi mùi thất bại’

Image caption Ông Moussa nhấn mạnh ông vẫn còn hi vọng vào chính quyền Obama

Nhận xét này của bà Clinton khiến thế giới Ảrập có phản ứng tức giận. Tổng Thư ký Liên đoàn Arab Amr Moussa cảnh báo rằng thất bại đã treo lơ lửng.

Một quan chức bộ Ngoại giao Mỹ nói hiện chưa rõ tại sao bà Clinton lại có nhận xét như thế. Điều này cho thấy tuyên bố của bà làm chính nhóm làm việc của bà cũng ngạc nhiên.

Tại Marrakesh, bà tìm cách giảm bớt tuyên bố này bằng cách cho thêm một lời cảnh báo. Bà nói rằng trong khi đề nghị kiềm chế mở rộng các khu định cư của Israel là chưa từng có, nó vẫn chưa đủ như mong muốn của Hoa Kỳ.

Bà cũng nhấn mạnh rằng quan điểm của Mỹ về các khu định cư vẫn không thay đổi.

“Tôi sẽ đề nghị có thêm những củng cố tích cực đối với các bên khi tôi cho rằng họ có những bước đi ủng hộ mục tiêu đạt được giải pháp hai nhà nước”. Bà nói như vậy ngay cả khi các bước đi của các bên cũng không hẳn là điều mà bà tìm kiếm.

Khắc phục tổn hại

Hôm thứ Bảy tại Jerusalem, bà Clinton nói Israel đề nghị sẽ không xây thêm các khu định cư mới, không chiếm đoạt thêm đất đai, không cho phép xây thêm hay phê chuẩn thêm - là điều mà chính phủ Mỹ nói chưa một nhà nước Israel nào từng đề nghị trước đây bên ngoài các cuộc thảo luận.

Một quan chức Mỹ giải thích thêm rằng những nơi mà Israel đã tiến hành xây dựng thì công việc sẽ tiếp tục, nhưng họ sẽ không cho phép xây thêm các khu mới.

Tuy nhiên, điều này chỉ áp dụng đối với Bờ Tây mà không phải đông Jerusalem, mà như vậy là không thể chấp nhận được đối với người Palestine.

Image caption Chủ tịch Abbas vừa phải lo đối phó với Israel vừa lo tìm cách đoàn kết bên trong Palestine

Tuy vậy, ngoài những tức giận ban đầu, người ta vẫn có thể khắc phục được những tổn hại đối với chính quyền Obama về vấn đề hòa bình cho Trung Đông.

Không muốn cô lập một Tổng thống Mỹ vốn thẳng thắn và đã tham gia vào quá trình này, một số quan chức Ảrập nhấn mạnh rằng họ vẫn còn lòng tin đối với ông Obama.

Tại Marrakesh, Amr Moussa nói ông vẫn còn rất nhiều hi vọng, trong khi Ngoại trưởng Palestine Riad Malki nói Palestine đánh giá cao nỗ lực của Tổng thống Obama, mà ông mô tả là chân thành.

Chính quyền Obama coi hòa bình tại khu vực này là ưu tiên trong chính sách ngoại giao, và nói nó phục vụ lợi ích an ninh quốc gia của Hoa Kỳ.

Ông Obama và bà Clinton thường xuyên nói họ muốn chứng kiến Israel ngừng việc tái định cư, không có ngoại lệ nào hết.

Tại Cairo, bà Clinton sẽ tìm cách thuyết phục ông Mubarak tác động tới Palestine nhằm thuyết phục họ chấp nhận đề nghị mà Israel đưa ra là hạn chế mở rộng các khu định cư.

Tin liên quan