Copenhagen: thịt bò đâu nhỉ?

Image caption Những hội nghị lớn như Copenhagen vốn vẫn rất khó đạt được thỏa thuận

Chàng đến. Chàng làm một giao dịch nhanh. Chàng đi.

Đó là cách Tổng thống Mỹ Barack Obama can thiệp vào hội nghị ấm nóng toàn cầu ở Copenhagen và liệu ông đã cứu nó khỏi tình trạng bế tắc hoàn toàn hay chỉ đem lại một mẩu giấy vô nghĩa thì tùy thuộc quan điểm của bạn.

Kết quả là một cam kết chính trị chứ không phải hiệp định.

Ngôn từ nghe cũng hay. "Chúng tôi nhấn mạnh ý chí chính trị để đối phó khẩn cấp biến đổi khí hậu."

Nhưng thịt bò đâu rồi? Hình như đành phải kẹp nó vào bánh mì sau này vậy.

'Phong cách salami'

Thỏa thuận được làm giữa Tổng thống Obama và Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo, cùng một số nước chủ chốt - Ấn Độ, Brazil và Nam Phi. Nó kể ta nghe thật nhiều về cách ngoại giao diễn ra trong tương lai.

Mỹ và Trung Quốc đã phải giao dịch về vụ lần này. Họ sẽ phải giao dịch với nhau về những vấn đề khác. Ít nhất cũng tích cực là họ đang trò chuyện.

Các tay chơi mới đang bước ra. Nga vắng mặt. EU chẳng thấy đâu. Họ đã ra cam kết rồi và không cần phải được mời tới.

Những nước còn lại phải đi theo.

Một giai đoạn khó khăn nằm trước mặt khi các chính phủ phải ký vào việc cắt giảm và mọi người sẽ theo dõi xem ai làm gì và không làm gì.

Image caption Tổng Thư ký LHQ gọi Copenhagen là bước khởi đầu

Có lẽ đã có quá nhiều thứ phải nuốt một lúc. Trong ngoại giao quốc tế, thường thì giải quyết vấn đề theo phong cách "xúc xích salami" sẽ hiệu quả hơn là tìm cách tiêu hóa hết một lúc.

Chân lý còn chỉ ra rằng các đại hội đàm thường rất khó tổ chức. Ngay cả các hội nghị thượng đỉnh châu Âu, nhỏ so với Copenhagen, thường phụ thuộc vào những gì xảy ra tại chỗ - một nhóm các nước kiểm soát và áp đặt ý của họ.

Nhưng không hiểu vì sao Copenhagen không kéo dài hơn - đó là vì hình thức cuộc họp hay vì ai quyết định? Có phải quá nhiều chính phủ tìm cách thương lượng quá muộn, hay thực tế là họ không muốn nhượng bộ hay cam kết, và một số thậm chí không tin cần phải cứu thế giới?

Có lẽ là sự kết hợp của cả hai.

Và có thể sẽ có ích hơn nếu có thêm thời gian. Nhưng thời buổi bây giờ các chính khách không có thời gian. Họ luôn phải di động.

Tổng thống Obama thậm chí phải vội quay về Washington để tránh một đợt bão tuyết.

Ngày xưa nhịp điệu chậm rãi hơn.

Hội nghị Vienna, chia cắt châu Âu sau các cuộc chiến Napoleon, kéo dài từ tháng 11/1814 đến tháng Sáu 1815. Mọi giao dịch được làm phi chính thức. Và không có truyền hình 24 tiếng để hỏi vì sao không có tiến bộ.

Hội nghị Berlin, tìm cách giải quyết vùng Balkan, kéo dài một tháng vào hè năm 1878.

Hiệp ước Versailles theo sau các đàm phán kéo dài từ tháng Giêng đến tháng Sáu 1919.

Công thức tốt hơn?

Cần so sánh Copenhagen với các cuộc gặp này chỉ là vì nghị trình trong mắt nhiều người còn quan trọng hơn - cứu cả hành tinh chứ không phải lục địa.

Đã có những tiền đàm phán, và chúng nằm trong tay các cấp thứ trưởng và phái đoàn thấp.

Nhưng cũng thế thôi, không ai muốn nhượng bộ cho đến phút cuối và quyết định phải đến từ trên cao.

Tiến trình tương tự đã diễn ra khi đàm phán thương mại thế giới trong Vòng Doha. Phải thừa nhận ở đó, thời gian chẳng là vấn đề. Đàm phán bắt đầu năm 2001 và vẫn còn đang kéo lê thê.

Có khi công thức tốt hơn là có một loạt các cuộc gặp ở cấp cao, để các chính phủ có thể đạt từng chút tiến bộ.

Xúc xích salami có lẽ là giải pháp.