Lãnh tụ cộng sản lão thành Ấn Độ qua đời

Ông Jyoty Basu
Image caption Ông Basu được nhiều người dân tại Tây Bangal trọng vọng.

Lãnh tụ cộng sản lão thành của Ấn Độ, Jyoti Basu vừa qua đời ở tuổi 95 tại Calcutta sau thời gian dài thọ bệnh.

Ông từng lãnh đạo đảng Cộng sản theo đường lối Maxist của Ấn độ (CPM), đồng thời giữ ghế thủ tướng bang Tây Bengal của nước này từ năm 1977 tới năm 2000.

Ông Jyoti Basu được ghi nhớ với công trạng tái lập ổn định cho bang này và là người mang lại các cải cách về ruộng đất.

Năm 1996, ông từng được đề cử lãnh đạo chính quyền liên bang với cương vị Thủ tướng trong một liên minh tranh cử trung tả, tuy nhiên đảng CPM của ông đã lựa chọn hậu thuẫn cho liên minh này từ bên ngoài.

Sau đó, ông Basu đã miêu tả quyết định này của đảng CPM là một sai lầm lịch sử "ngớ ngẩn."

Phóng viên của BBC tại Dehli nói ông Basu thường được xem là nhà lãnh đạo cộng sản khả kính nhất. Tuy nhiên, ông cũng được cho là đã để lại một di sản 'hỗn độn và gây tranh cãi.'

Mặc dù đã tiến hành các cuộc cải cách ruộng đất quan trọng tại bang Tây Bengal và trao quyền cho nông dân, tiểu bang này đã trượt dài vào bế tắc về công nghiệp và bị chia rẽ trước các phong trào nghiệp đoàn quá khích trong thời gian ông Basu nắm quyền.

Thương mại cũng thiểu phát và xa rời Tây Bengan, trong khi thất nghiệp tăng vọt và bất ổn công nghiệp phát triển đầy rẫy được cho là các nét tình trạng chung.

Người ta cũng thường miêu tả Jyoti Basu như một người theo khuynh hướng xã hội, cải cách ôn hòa, hơn là một nhà cộng sản giáo điều.

Chân thành, vị tha

Image caption Nhà lãnh đạo lão thành được coi là có khuynh hướng xã hội hơn là cộng sản.

Trong suốt thời gian trên ba mươi năm qua, Calcutta đã trở nên một thành lũy cộng sản với Jyoti Basu được coi như một trong những nhân vật cộng sản ưu việt của Bangal.

Nhà lãnh đạo lão thành thuộc phe tả này thường đem lại ấn tượng chu đáo, sâu sắc khi ở nơi riêng tư, trong khi cuốn hút và duyên dáng trên diễn đàn trước công chúng.

Ở một đất nước mà nhiều nhân vật chính trị có thanh danh bị ô uế vì nhiều vụ áp-phe các loại, Basu được coi như một nhân vật có cá tính chân thành và tương đối vị tha.

Đi xa hơn, nhiều người cho rằng Jyoti Basu có thể được coi là người cộng sản thành công nhất trong bất kỳ quốc gia dân chủ nào.

Ông là người duy nhất được sinh ra trước cuộc Cách mạng nga vốn đưa Lênin lên cầm quyền và giúp cho chủ nghĩa cộng sản trở thành một thế lực toàn cầu.

Xuất thân từ một gia đình trí thức có nguồn gốc từ Đông Bangal, nay là Bangladesh, được học tập tại các trường trung học và đại học danh tiếng, ông đã tham gia phong trào cộng sản khi ở London làm việc như một luật sư.

Khi đó, ông đã chịu sự ảnh hưởng và bị thu hút bởi phong trào đối lập chống phát xít tại Anh, và đặc biệt bởi phong trào cộng sản hậu thuẫn cho độc lập của Ấn Độ.

'Ruộng cho người cày'

Image caption Chính quyền Tây Bengal bị suy yếu do các cải cách về công nghiệp và công đoàn gặp khó khăn.

Tây Bengal từ lâu trở thành một trong những thành trì lâu dài của cánh tả Ấn Độ. Ở Calcutta, Jyoti Basu làm việc trong các công đoàn và có thời gian bị bỏ tù.

Xuất thân luật sư đã tạo điều kiện thuận lợi cho ông nắm một vai trò trong nền chính trị dân cử. Ông gia nhập quốc hội tiểu bang trong những năm 1940 và trở thành Thủ tướng Tây Bengal, khi Đảng Cộng sản Marxist được bầu lên nắm quyền vào năm 1977.

Đây là vị trí mà ông đã nắm giữ trong suốt 23 năm, đảm bảo cho nhiều thắng lợi trong các cuộc bầu cử ở bang này, một vị trí mà ông chỉ rời bỏ khi điều kiện sức khỏe không còn cho phép.

Tuy những người cộng sản Bengal bị mắc kẹt bởi các biểu tượng và tư tưởng cũ kỹ và cứng nhắc, nhưng trên ghế chính quyền, họ tỏ ra cực kỳ thực dụng.

Thành công lớn nhất của Basu là các cải cách về ruộng đất, và 'đất cho người cày' là khẩu hiệu được khai triển nhiều nhất ở Tây Bengal, hơn bất kỳ một bang lớn nào khác của Ấn Độ.

Nhờ chính sách này, hàng triệu người lao động không có đất đai đã trở thành các tiểu nông.

'Công nghiệp lụn bại'

Image caption Nhiều khu vực ở bang Tây Bengal gặp khó khăn vì nghèo đói, y tế và giáo dục hạn chế.

Tuy nhiên, cũng trong thời kỳ lãnh đạo của Basu và đảng cộng sản marxist của ông, bang Tây Bengal đã chứng kiến sự thất bại to lớn nhất, đó là sự suy giảm xoáy chôn ốc của công nghiệp, thương mại, vốn bị trầm trọng hóa thêm bởi chính các nghiệp đoàn do cộng sản lãnh đạo.

Jyoti Basu luôn được coi là một chính khách cao tuổi đáng được tôn trọng. Bằng chứng là vào năm 1996, một liên minh trung tả đã tìm kiếm một Thủ tướng Chính phủ trong cuộc bầu cử liên bang và ông đã được đề cử.

Basu đã muốn chấp nhận - thế nhưng Đảng của ông đã không đồng ý để cho ông bước ra đảm lãnh.

Trong một sự kiện được cho là vi phạm kỷ luật đảng một cách hiếm hoi, Basu đã công khai trước công luận rằng quyết định ngăn cản ông đứng ra vận động làm Thủ tướng của liên minh cánh tả, từ đảng CPM là một sai lầm lịch sử 'ngớ ngẩn.'

Đánh giá toàn bộ sự nghiệp và tầm ảnh hưởng của Basu, ngay khi ông vừa từ trần, một phân tích gia chính trị tại Calcutta, Sabyasachi Basu Roy Choudhuri, tôn vinh: "Basu đã làm cho chủ nghĩa cộng sản được tôn trọng."

Tin liên quan