Internet xóa mờ ranh giới công và tư

Các ngành kinh doanh cũng cần phải nghĩ đến tự do riêng tư của thiên hạ khi mà năm 2010 có vẻ như là năm mà các dịch vụ mang tính định vị bắt đầu con đường xâm nhập vào những phương tiện hầu như không thể thiếu như email, điện thoại cầm tay và máy laptop.

Các công ty Foursquare, Gowalla Brightkite tất cả đều đưa ra sản phẩm cho phép người sử dụng dễ dàng thông báo cho nhau nơi chốn của họ một cách đơn giản và vui nhộn.

Còn Buzz Twitter thì khai thác vị trí địa lý của địa chỉ IP, và hệ thống định vị qua vệ tinh, GPS, được cài sẵn vào điện thoại thông minh để các mạng nối kết trong xã hội có thêm chiều địa lý.

Nhiều cập nhật trên Tweeter và cập nhật thông tin cá nhân đã phần nào được định vị hóa, thông báo cho cả thế giới biết một cách trực tiếp hay gián tiếp vị trí của một người.

Cảm giác chung là biết bạn đang làm gì đó ở một nơi nào đó, ít nhất cũng quan trọng như là biết bạn đang làm gì, đặc biệt là khi đi bán quảng cáo hay cách khác là kiếm tiền từ các dịch vụ chuyên cung cấp chức năng cập nhật chi tiết cá nhân.

Ngày càng có thêm nhiều phương tiện cần có định vị để hoạt động sẽ được tung ra thị trường trong những tháng sắp tới - tất cả đều mong xây dựng đủ mạng lưới người sử dụng để kiếm lợi nhuận qua bán quảng cáo tạo thu nhập hay sẽ được một trong số các công ty lớn mua với số tiền có thể làm hài lòng các nhà đầu tư ban đầu.

Nhưng chuyện này có mặt trái của nó. Thí dụ như Please Rob Me - một website giúp người sử dụng nhìn thấy nguy cơ của việc chia sẻ thông tin quá nhiều bằng cách chứng minh rằng có thể dễ dàng dùng thông tin trên Twitter để biết một người đang ở nhà hay bên ngoài, và do đó dễ trở thành mục tiêu cho kẻ trộm.

Trong sự kiện được tổ chức hồi tuần trước tại hội thảo SouthWest Interactive, chuyên gia truyền thông xã hội Danah Boyd từ Microsoft Research lập luận chặt chẽ rằng sự riêng tư chưa biến mất và chưa hết quan trọng, nhưng các sự khác biệt về riêng tư và công cộng có khác nhau tùy tuổi tác của mạng lưới.

Image caption Bill Thompson là bình luận viên quen thuộc trên BBC World Service

Vô tình bật mí

Đặc biệt, cô so sánh những thông tin qua đó có thể nhận dạng một cá nhân với thông tin cá nhân có thể gây bẽ mặt và ghi nhận rằng chúng cần được đối xử khác nhau vì hệ quả nếu bị tiết lộ có khác nhau.

Nguy cơ cho các dịch vụ dựa trên khả năng định vị tạo ra sự bối rối là rất lớn, và vượt ra khỏi các ví dụ hiển nhiên như tiết lộ các bí mật hay là khiến trẻ em bị bố mẹ hạch hỏi.

Tôi biết có một trường hợp mà nhân viên của một công ty tư vấn, làm việc cho một khách hàng đòi phải hoàn toàn giữ bí mật, gửi tin trên Tweeter thông báo là ông đã đến văn phòng của khách hàng, chờ bắt đầu cuộc họp.

May mắn là người ta đã không chú ý đến tin nhắn đó, và vẫn còn có thể nhắc nhân vật có liên quan là không nên tái diễn.

Nhưng trong khi ngày càng có thêm nhiều thiết bị tự động đưa thông tin định vị vào các cập nhật và tin nhắn mà họ gửi ra, các tiết lộ kiểu này sớm muộn gì cũng sẽ xảy ra.

Vấn đề chỉ là thời gian trước khi có ai đó quyết định gói ghém toàn bộ thông tin về nơi chốn công cộng và hồ sơ công ty để tạo ra bản đồ thời gian thực - nơi các doanh nghiệp đang tổ chức gặp gỡ với nhau, một điều sẽ gây nhiều bối rối cho các bên liên quan.

Các nhà cung cấp loại dịch vụ này ắt sẽ lập luận rằng các hệ thống của họ có thể được kết cấu để bảo đảm riêng tư và bảo mật. Nhưng như chúng ta có thể thấy gần đây Facebook thay đổi các qui định về riêng tư, thì điều đó không phải lúc nào cũng đủ.

Những chức năng mặc định mà Facebook đưa ra cho người sử dụng qua các hộp thoại cho phép mọi người biết tất cả mọi hoạt động trên trang của họ.

Điều này xảy ra vì các dạng thức không gian chung mới trên mạng là do các công ty tư nhân làm chủ với nghị trình thương mại riêng, và quyền lợi của họ không giống với quyền lợi của người sử dụng, bất kể là họ nói gì đi nữa.

Image caption Buzz của Google từng bị phản đối vì tiết lộ quan hệ cá nhân

Việc Google quyết định dùng sổ địa chỉ trong Gmail như điểm khởi đầu cho những người sử dụng dịch vụ Buzz (một dạng blog) của công ty này xuất phát từ động cơ muốn phát triển nhanh chóng để cạnh tranh với Twitter ngay từ ngày đầu tiên, và kết quả là sự riêng tư của người sử dụng bị xem nhẹ cho đến khi dư luận phản đối phải thay đổi.

Có lẽ thêm một khi các công ty mất hợp đồng vì nhân viên của họ tiết lộ mọi thứ thông tin đáng xấu hổ về hoạt động của công ty, các cuộc hẹn và ý kiến của công ty về khách hàng - chúng ta sẽ chứng kiến thêm nhiều áp lực nghiêm trọng lên các nhà cung cấp dịch vụ sẽ phải đưa ra thêm nhiều biện pháp kiểm soát sự riêng tư hiệu quả hơn.

Tin liên quan