Chống tham nhũng ở Trùng Khánh

Image caption Hàng ngàn người bị bắt trong chiến dịch thanh trừng tham nhũng

Thành phố Trùng Khánh tự nhận là có dân số lớn nhất trên quả đất.

Thống kê lần cuối, năm 2005, cho hay Trùng Khánh có hơn 30 triệu cư dân có hộ khẩu, còn nhiều hơn các nước như Canada hay Ba Lan. Không ai biết có bao nhiêu người sống phi pháp tại đó.

Nó đạt kích cỡ khổng lồ chỉ sau 13 năm. Trước 1997, Trùng Khánh chỉ là một trong các thành phố hạng trung ở Trung Quốc.

Nhưng sự phát triển đột ngột có nghĩa là nhiều tiền, và nhiều tiền thường đem lại nhiều tham nhũng. Tại Trùng Khánh, tham nhũng leo lên tận cấp cao.

Các quan chức cao cấp có thể mua và bán. Tội phạm có tổ chức tiến vào.

Thành phố đang ở giữa kỳ thanh trùng chống lại tham nhũng và gangster. Khoảng 3000 người tới nay đã bị bắt và trong đó có khoảng 50 viên chức, gồm cả giám đốc sở tư pháp, Wen Qiang.

Ông này có liên hệ, thông qua hôn nhân, với bà Xie Caiping, người phụ nữ quản lý sòng bài phi pháp lớn nhất Trùng Khánh - chỉ cần băng qua con đường có trụ sở Tòa án Tối cao là thấy ngay.

Một trong những đồng sự, một cựu chánh án, đã tự sát trong tù.

Chính trị

Người đứng đằng sau cuộc thanh trừng là một chính khách trung ương, Bí thư Thành ủy Bạc Hy Lai.

Ông Bạc, một người cứng rắn, học thức và tham vọng, xuất thân từ hàng con cha cháu ông của Đảng - cha ông là một trong những đồng chí của Mao Trạch Đông.

Nhưng ông cũng là ví dụ về một Trung Quốc mới - ông ăn mặc đẹp và gửi con trai đi Anh học tại Harrow - một trong những trường tư nổi danh và đắt tiền nhất - và sau đó là học ở Đại học Oxford.

Trong cố gắng diệt trừ tham nhũng ở Trùng Khánh, ông Bạc bị cáo buộc là đã dùng một số biện pháp đáng ngờ.

Zhu Mingyong, luật sư ở Bắc Kinh đại diện trong một bị cáo chính mà nay bị kết án tử hình, nói với BBC rằng ông không được phép tiếp xúc thân chủ đàng hoàng.

Ông cũng nói thân chủ đã bị tra tấn.

Ông Zhu nói ông cảm thấy bị đe dọa vì vụ bắt giữ và cầm tù một luật sư biện hộ khác liên quan vụ án.

Người này bị tố cáo làm giả bằng chứng khi đại diện cho ông trùm mafia tại Trùng Khánh, và bị kết án 18 tháng tù.

Image caption Bạc Hy Lai là Bí thư Thành ủy Trùng Khánh

Nhưng Bạc Hy Lai biết chiến dịch của ông rất được lòng dân và báo chí phương Tây nói ông có tham vọng lãnh đạo đất nước.

Ông gửi các tin nhắn ngẫu nhiên đến người dân tại Trùng Khánh, giống như Barack Obama đã làm khi chạy đua cho chức tổng thống Mỹ.

Những người dân chúng tôi trò chuyện trên phố đa số thích ý tưởng này.

Tham nhũng là lo âu số một tại Trung Quốc.

Vì chiến dịch của ông, một nhà quan sát phương Tây gần đây nói nếu Quốc hội Trung Quốc có thể tự chọn ban lãnh đạo chính trị của nước này, ông Bạc sẽ thắng lớn vào năm sau, khi quyết định chung cuộc được đưa ra.

Nhưng hiện nay chỉ một nhóm nhỏ lãnh đạo Đảng được tham gia chọn lựa, và họ có vẻ âu lo trước sự sung sức của ông Bạc.

Lên tiếng

Mọi thứ đang thay đổi rất nhanh ở Trung Quốc và ở Trùng Khánh thì điều này lại càng đúng.

Người dân sẵn sàng lên tiếng theo cách mà họ đã không hề dám trong quá khứ.

Chỉ vài năm trước, một luật sư như ông Zhu, bảo vệ cho một trùm mafia bị kết án tử, chẳng bao giờ đến với BBC và cáo buộc nhà chức trách tra tấn thân chủ.

Tốc độ thay đổi ở Trùng Khánh nhanh một phần là vì giới chức tại đây biết họ phải cố gắng làm việc để có sự chú ý và đầu tư của quốc tế.

Thành phố nằm sâu trong nội địa, và không có những lợi thế tự nhiên mà các đô thị ở vùng duyên hải miền đông có được.

Vì thế, thành phố cảm thấy cần phải cởi mở và hiếu khách hơn.

Nhưng một vài sự ngần ngại cũ vẫn còn đó. Nhóm của tôi được mời tới Trùng Khánh bởi chính quyền thành phố này. Tôi được lãnh sự Anh tại đó mời có bài phát biểu về quyền lực và trách nhiệm của truyền thông.

Hơn 100 nhà báo lâu năm đã nhận lời mời. Nhưng chẳng ai có mặt. Chỗ của họ dành cho các sinh viên truyền thông địa phương.

Ông Bạc, người tôi từng gặp hơn một lần, thì quá bận không tiếp chúng tôi. Thị trưởng Trùng Khánh, đã định giờ hẹn cho chúng tôi phỏng vấn, thì bất ngờ phải rời thành phố phút chót.

Và mọi nơi chúng tôi lái xe đi qua, chúng tôi đều bị một chiếc Honda màu bạc ngầm đi theo, có lẽ là của an ninh.

Ngay cả tại thành phố mới nhất, lớn nhất, tiên tiến nhất của Trung Quốc, các thói quen cũ vẫn khó bỏ.