Trung Quốc phô trương qua Hội chợ Expo

Shanghai Expo
Image caption Hàng triệu du khách được cho là sẽ tới thăm Hội chợ Thượng Hải

Với Hội chợ Thế giới (World Expo) được khai trương tại thành phố Thượng Hải của Trung Quốc, đây là lần đầu tiên một nước đang phát triển tổ chức sự kiện này.

Truyền thông Trung Quốc cho hay giới chức đã tiêu rất nhiều tiền cho Hội chợ, nhiều hơn hẳn so với Thế Vận hội Bắc Kinh.

Ít nhất 70 triệu du khách - hầu hết là người Trung Quốc - dự kiến sẽ tới thăm các gian hàng và triển lãm với sự tham gia của hơn 240 quốc gia và tổ chức trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, ngày nay, khó có thể nói chắc World Expo là để làm gì.

Trong quá khứ, chúng được dùng để quảng bá sức mạnh của một quốc gia, như một cường quốc thế giới.

Lần đầu tiên - là Đại Triển lãm tại Crystal Palace ở London năm 1851 - được mở ra để chứng tỏ tầm vóc siêu cường về kinh tế, quân sự và công nghiệp của Anh.

Đối với Trung Quốc, triển lãm thế giới Thượng Hải lần này cũng không kém phần quan trọng.

Các quan chức nói đây là cơ hội để thúc đẩy “quyền lực mềm” của Trung Quốc - để chứng tỏ ảnh hưởng ngày càng gia tăng của nước này đối với thế giới - và dĩ nhiên để các nước khác tìm cách giành sự ủng hộ của Trung Quốc.

‘Biện pháp cực đoan’

Image caption Bà Lyndall Sachs nói các nước cần có mặt tại hội chợ Thượng Hải

Các gian hàng triển lãm quốc gia, mà một số có kiến trúc rất độc đáo, là bằng chứng cho thấy một số nước đã bỏ rất nhiều công sức nhằm gia tăng thêm quan hệ với nước chủ nhà.

Bà Lyndall Sachs, nhà ngoại giao phụ trách khu triển lãm của Úc, nói: “Hãy tưởng tượng thông điệp gửi ra cho Trung Quốc nếu chúng tôi không có mặt tại đây. Chúng tôi cần đảm bảo là chúng tôi tiếp tục thúc đẩy mối quan hệ này”.

Tuy nhiên, vào kỷ nguyên mà bạn có thể trao đổi thông tin ngay lập tức chỉ bằng một cú nhấp chuột máy tính, liệu có cần phải tiêu tốn hàng tỉ USD để dựng lên một hội chợ như thế này?

Người phát ngôn cho Hội chợ Thượng Hải, Từ Uy, nói vẫn cần phải tổ chức sự kiện này. Ông nói: “Đây là một sân chơi lớn, một sự kiện lớn để trao đổi văn hóa”.

“Chúng tôi đưa cả thế giới - các quốc gia khác nhau, dân tộc khác nhau - tới khu vực này, và đây là cơ hội tốt để người Trung Quốc có dịp tiếp xúc trực tiếp với quốc tế”.

Tuy nhiên, bên ngoài Hội chợ, nhiều người phàn nàn giới chức đã mạnh tay hạn chế những tiếp xúc như vậy.

Phùng Chính Hổ là một nhà hoạt động thu hút được sự chú ý của quốc tế khi vào đầu năm nay, ông ở lỳ trong sân bay Narita của Tokyo để phản đối việc Trung Quốc từ chối cho ông về nhà ở Thượng Hải.

Giờ đây, quay trở về thành phố này, ông phàn nàn là trong những ngày gần đây, trên thực tế ông bị giam trong căn hộ của mình.

Khi tôi tới thăm ông, các quan chức đợi sẵn bên ngoài kiểm tra giấy tờ của tôi, và chỉ sau khi chắc chắn tôi là phóng viên nước ngoài, họ mới cho phép tôi vào bên trong.

Image caption Ông Phùng nói chính quyền địa phương chịu nhiều áp lực phải tổ chức Hội chợ thành công

Ông Phùng nói nhiều người khác tới thăm bị đuổi đi.

Cảnh sát tuần trước tới tịch thu bốn máy tính vào lúc nửa đêm và bắt ông trong một thời gian ngắn.

Ông trước đó tìm cách thiết lập một triển lãm kiểu khác trên mạng, nhằm nhấn mạnh tới những điều bất công đang xảy ra.

Ông nói: “Giới chức Thượng Hải đang rất hồi hộp về Expo”.

“Họ đã hứa là triển lãm này sẽ diễn ra không gặp sự cố gì. Họ đang chịu rất nhiều áp lực. Đó là lý do tại sao họ có các biện pháp cực đoan chống lại những người như tôi”.

Lợi ích kinh tế?

An ninh được siết chặt tại khu Hội chợ cũng như trên toàn thành phố.

Lãnh đạo Trung Quốc nói đây là sự kiện quan trọng nhất được tổ chức tại nước này trong năm nay.

Thượng Hải có khoảng 46 ngàn cảnh sát. Truyền thông nhà nước nói hơn 8000 cảnh sát từ các nơi khác cũng được huy động thêm, cộng với 1000 cảnh sát đã nghỉ hưu cũng được trưng dụng.

Tại khu vực Expo, trong các buổi duyệt trước lễ khai trương, lực lượng Quân đội Nhân dân Trung Quốc đã giúp đứng canh các hàng dài bên ngoài các gian hàng được ưa thích nhất.

Binh lính còn đứng bên ngoài cổng vào các trạm tàu điện ngầm trên toàn thành phố.

Báo chí của Thượng Hải cho biết 6000 người bị bắt trong thành phố khi người ta gia tăng các toán đi tuần trước sự kiện này.

Image caption Gian hàng của Anh được nhiều người ưa thích

Những người bán đĩa DVD lậu và các hàng hóa bất hợp pháp khác bị buộc phải lánh mặt.

Trong nhiều tháng, có cảm giác như Thượng Hải là một công trường xây dựng khổng lồ trong lúc công nhân phải chạy đua để hoàn tất cơ sở hạ tầng cho Expo.

Thành phố này giờ đã có một sân bay mới, các đường tàu điện ngầm, đường xá, công viên và các khu công cộng mới.

Đó là những di sản quan trọng của sự kiện này. Một số người nhận xét đầu tư hạ tầng sẽ tạo ra lợi ích về kinh tế về lâu về dài cho Thượng Hải sau khi Triển lãm sáu tháng kết thúc.

Tuy nhiên, Paul French, một phân tích gia cho hãng tư vấn Access Asia ở Thượng Hải, không tỏ ra được thuyết phục.

Ông nói: “Các khách sạn cho tôi biết họ tăng khách một chút vào tháng Năm, nhưng sau ba tuần, số người đặt phòng lại giảm xuống”.

Quy mô khu Triển lãm là khổng lồ, gấp hai lần diện tích Monaco, trải rộng trên cả hai bờ sông Hoàng Phố.

Rất nhiều kiến trúc của các gian hàng đã được du khách khen ngợi.

Gian hàng của Anh Quốc, với các gai đâm ra ngoài, hay gian hàng của Tây Ban Nha, làm bằng mây và liễu gai, khiến nhiều người thích thú.

Đối với một số gian hàng, những gì không được triển lãm bên trong mới là điều thú vị. Gian hàng của Bắc Hàn không có bất cứ tấm ảnh nào của ‘lãnh đạo kính yêu’ Kim Chính Nhật trong phiên mở cửa tuần trước.

Và tại gian hàng Trung Quốc, với khối kiến trúc đỏ khổng lồ nổi bật tại khu triển lãm, một số điểm thu hút lại cần phải kèm theo lời hướng dẫn bằng tiếng Trung.

Có lẽ điều này phản ánh mục đích chính của sự kiện - là để chứng tỏ cho hàng triệu người Trung Quốc tới thăm Hội chợ này, rằng nước họ ngày nay đã trở nên quan trọng và có ảnh hưởng ra sao.

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài