Loang dầu có thể gây hậu quả 'kinh hoàng'

Loang dầu ở Vịnh Mexico
Image caption Dầu loang đe dọa nhiều động thực vật hiếm

Vụ loang dầu tại Vịnh Mexico sẽ gây hậu quả như thế nào đối với động thực vật và con người tại khu vực này?

Hiện tại, câu trả lời chính xác duy nhất có vẻ như: không ai biết.

Đối với David Kennedy từ Cơ quan Hải dương Quốc gia Mỹ, vụ loang dầu “gây rất nhiều lo ngại.”

Ông nói: “Tôi rất lo lắng.”

Nhưng Clifford Jones, một chuyên gia về dầu khí từ Đại học Aberdeen của Anh, cho rằng vụ loang dầu lần này không thể sánh với vụ Exxon Valdez năm 1989, mà nhiều người vẫn làm phép so sánh.

Theo ông, loang dầu tại Vịnh Mexico đe dọa hệ sinh thái, nhưng “Exxon Valdez là một tàu chở dầu cỡ cực lớn, chở 11 triệu thùng dầu, tất cả loang ra biển."

“Còn trong vụ Vịnh Mexico lần này là một giếng dầu dưới lòng biển, nhiều nhất cũng chỉ có bốn triệu thùng dầu bị tràn ra biển trước khi áp lực bên trong giếng dầu giảm xuống đủ thấp để dầu không tràn ra nữa.”

Cho dù ước tính bốn triệu thùng dầu tràn ra biển có chính xác hay không, có thể thấy rõ là dầu tràn từ giếng dầu chậm hơn nhiều so với dầu tràn từ tàu chở dầu.

Về nguyên tắc, điều này cho các nhà chức trách nhiều thời gian hơn để xử lý.

Khi chạm tới nước biển, dầu thông thường loang ra, và với nước biển khá ấm tại Vịnh Mexico, tốc độ loang của dầu sẽ nhanh hơn tốc độ loang khi vụ Exxon Valdez diễn ra.

Rửa sạch nước biển

Nói đến dầu loang, cũng giống như trong y tế, phòng bệnh bao giờ cũng tốt hơn chữa bệnh. Và ưu tiên hàng dầu của các nhà chức trách Louisiana và khu vực dọc theo Vịnh Mexico là chặn không cho dầu tràn vào bờ biển.

Người ta đã phun hóa chất làm tan dầu và đốt bỏ một số mảng dầu trên mặt nước. Cơ quan Bảo vệ Bờ biển của Louisiana đã đưa thêm nước và khu vực gần bờ nhằm rửa sạch nước biển bị ô nhiễm gần những khu sinh thái dọc bờ biển.

Theo ông Simon Coxall từ Trung tâm Hải dương học Anh quốc tại Southampton, “khu vực bị loang dầu không chỉ là nơi có ngành đánh bắt cá phát triển mà còn là nơi sinh sống của rất nhiều động thực vật quý, nguy cơ thiệt hại là vô cùng lớn.”

Khu vực này rất đặc biệt về mặt sinh thái nhờ sự kết hợp hiếm thấy về địa hình đất liền và biển, và sông Mississippi chảy vào Vịnh.

Image caption Nhà chức trách đang nỗ lực chặn dầu tràn vào bờ

Nơi đây chiếm 25% diện tích sình lầy của toàn nước Mỹ, nơi rất nhiều động vật sinh sống.

“Đối với các loài chim, đây là thời điểm sinh sản, xây tổ và có thể gặp nhiều hậu quả không lường khi dầu tràn vào bờ,” theo bà Melanie Driscoll, giám đốc một nhóm bảo vệ các loài chim của Mỹ, hội Audubon quốc gia.

“Chúng ta sẽ chỉ có thể hy vọng mọi việc sẽ ổn, nhưng cũng cần chuẩn bị cho khả năng xấu nhất, đó là một thảm họa thực sự cho các loài chim.”

Hội Audubon đưa ra danh sách các loài động thực vật có khả năng bị ảnh hưởng dầu loang, bao gồm các loại chim biển, các loài chim sống tại sình lầy, chim cao cẳng và các loài chim di trú như chim én, chim sẻ đất, chim choi choi vẫn thường tới các vùng sình lầy ở khu vực này nghỉ tạm dọc đường mỗi lần di trú theo mùa.

Vết dầu loang thay đổi hình dạng và hướng rất nhanh chóng, vì vậy không ai có thể đưa ra dự đoán chính xác nó sẽ di chuyển tới khu vực nào.

Rõ ràng, nếu BP mất càng nhiều thời gian để tìm ra nguồn tràn dầu thì nguy cơ đối với Vịnh Mexico càng lớn.

Nếu vết dầu loang theo nước chảy về phía đông, nó sẽ ảnh hưởng tới một khu vực có nhiều tảo biển, nơi sinh sống của loài lợn biển cùng nhiều động vật khác. Đây là loài động vật chỉ còn dưới 2.500 con trên thế giới.

Nước biển Vịnh Mexico vốn đã chịu ảnh hưởng hàng năm từ các loại phân bón từ các khu vực nông trại ở miền nam nước Mỹ theo nước mưa chảy xuống biển. Chỉ riêng điều này cũng đã tạo ra một “vùng chết” chỉ tảo biển có thể sinh sống được.

Cá ngừ vây xanh Đại Tây Dương cũng có thể trở thành nạn nhân của dầu loang.

Trong vòng sáu tuần tới là khoảng thời gian loài cá đang ngày một hiếm này sẽ tràn tới Vịnh Mexico nơi vết dầu loang đang ngày một lan rộng.

Theo tiến sĩ Lundin, “dầu có thể gây độc hại cho trứng cá và cá mới nở".

“Hơn thế nữa, một số thực vật biển cũng rất dễ dàng bị tiêu diệt khi gặp dầu trong khoảng thời gian này."

Tác động đối với con người

Mỗi hậu quả đối với động thực vật đều sẽ có tác hại đối với con người.

Tác hại đối với các loài tôm cá hẳn sẽ ảnh hưởng đến việc làm trong ngành đánh bắt hải sản và ngành chế biến thực phẩm.

Thiệt hại đối với các loài chim sẽ gây hậu quả cho ngành du lịch.

Không vụ loang dầu nào giống vụ này, và sự thay đổi về hướng gió cũng như các dòng biển không cho phép con người dự đoán ảnh hưởng cụ thể của nó.

Nhưng ai cũng biết rằng các nhà chức trách địa phương và các nhóm bảo vệ động thực vật đều đang vô cùng lo lắng.