Iran đồng ý với thỏa thuận về uranium

Braxin, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ ký thỏa thuận trao đổi uranium
Image caption Braxin, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ ký thỏa thuận trao đổi uranium

Iran vừa ký một thỏa thuận gửi uranium ra nước ngoài để làm giàu sau khi có các cuộc hội đàm trung gian tại Tehran với lãnh tụ Thổ Nhĩ Kỳ và Braxin.

Các phóng viên cho hay kế hoạch này có thể giúp phục hồi một đề nghị được Liên Hiệp Quốc (LHQ) hậu thuẫn và hủy bỏ một đợt trừng phạt mới.

Tuy nhiên phóng viên đài BBC tại Tehran cho biết thỏa thuận này sẽ được các nước phương Tây xem xét với những hoài nghi vào khi Iran cho biết họ vẫn tiếp tục làm giàu uranium.

Trong khi đó Pháp vừa tuyên bố có những tiến bộ tại LHQ liên quan tới các biện pháp trừng phạt mới đối với Iran.

Các nước Phương Tây vẫn từ lâu nghi ngờ chương trình hạt nhân của Iran là nhằm tạo vũ khí hạt nhân, một cáo buộc mà chính phủ Iran vẫn bác bỏ.

Có tiến bộ?

Theo thỏa thuận này, Ngoại trưởng Iran cho biết họ sẵn sàng chuyển 1.200kg uranium chưa làm giàu tới Thổ Nhĩ Kỳ, và đổi lại sẽ nhận nhiên liệu cho một lò phản ứng được sử dụng cho mục đích nghiên cứu.

Thỏa thuận này không đáp ứng những vấn đề hạt nhân chính được đề cập tới qua các giải pháp liên tiếp của Hội đồng Bảo an LHQ. Các vấn đề này bao gồm việc Iran từ chối không ngưng chương trình làm giàu uranium cũng như từ chối trả lời các câu hỏi về các hoạt động hạt nhân của họ trong quá khứ.

Về phía Anh thì nói rằng việc tìm kiếm một giải pháp áp dụng những biện pháp trừng phạt mới đối với Iran sẽ tiếp tục cho tới khi Iran thể hiện các ý định hòa bình của họ.

Chính phủ Đức cho biết không gì có thể thay thế được thỏa thuận giữa Iran và Cơ quan giám sát hạt nhân của LHQ, viết tắt là IAEA.

Tổng thống Iran kêu gọi các lãnh tụ thế giới hãy có các cuộc hội đàm mới “với Iran trên cơ sở thẳng thắn, công bằng và tôn trọng lẫn nhau”.

Đại diện cao cấp của EU về Ngoại giao, Baroness Ashton, sẵn sàng gặp giới chức Iran để tìm ra một giải pháp “toàn diện và đầy đủ” trước tình trạng bế tắc này, theo phát ngôn viên của bà Ashton.

Mồi dử thương thuyết

Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ và Tổng thống Braxin đã hội đàm tại Tehran với Tổng thống Iran.

Phát ngôn viên Ngoại trưởng Iran cho biết 1.200kg uranium sẽ được chuyến tới Thổ Nhĩ Kỳ và Iran sẽ báo cho IAEA biết “trong vòng 1 tuần”.

Theo thỏa thuận này, Iran cho biết họ sẽ gửi uranium đi trong vòng một tháng kể từ sau khi được nhóm Vienna phê chuẩn (nhóm bao gồm Hoa Kỳ, Nga, Pháp và IAEA).

Đổi lại Iran cho biết họ chờ đợi sẽ nhận được 120kg uranium đã được làm giàu (20%) trong vòng một năm. Nếu thời hạn chót này không được bảo đảm, Iran cho biết Thổ Nhĩ Kỳ “sẽ hoàn trả ngay lập tức và vô điều kiện lượng uranium chưa làm giàu của Iran”.

Phóng viên đài BBC cho biết các chính phủ phương Tây lo ngại đây chỉ là một con bài thương thuyết nhằm trì hoãn các biện pháp trừng phạt.

Điều tối quan trọng là Thổ Nhĩ Kỳ và Braxin đều nằm trong Hội đồng bảo an LHQ, và đều có quyền bỏ phiếu quyết định các biện pháp trừng phạt đối với Iran.

Cơ hội cuối cùng

Hoa Kỳ đang ở giai đoạn cuối thương thuyết với các nước thành viên khác của Hội đồng bảo an LHQ về một kế hoạch trừng phạt thứ tư.

Thỏa thuận mới này sẽ được xem xét kỹ lưỡng với những nghi ngại từ chính phủ các nước phương Tây.

Iran đã rút khỏi một thỏa thuận tương tự hồi tháng 10 năm ngoái, trích dẫn bất đồng về chi tiết của thỏa thuận đó. Thỏa thuận bao gồm một trao đổi tức thời mà IAEA cho rằng sẽ không thể thực hiện được.

Kho uranium của Iran được cho là lớn hơn rất nhiều so với khối lượng 1.200kg nêu ra trong thỏa thuận mới này.

Cả Nga và Hoa Kỳ cho biết các cuộc hội đàm thể hiện cơ hội cuối cùng của Iran để có thể tránh bị trừng phạt nặng nề hơn.

Iran cũng đã thực thi những nỗ lực ngoại giao tích cực nhằm ngăn cản các trừng phạt mới của LHQ, trong khi Ngoại trưởng của Iran đã tới thăm 15 nước thành viên Hội đồng bảo an LHQ.

Tin liên quan