Sao Mộc bị va vào 'tiểu hành tinh'

Một vật thể đã va vào sao Mộc (Jupiter) hồi năm ngoái với lực ngang bằng vài ngàn vụ nổ bom nguyên tử, để lại một hố to cỡ Thái Bình Dương, được xác định nhiều khả năng là một tiểu hành tinh, theo các nhà thiên văn học.

Hình ảnh vết "xước" do kính viễn vọng Hubble cho thấy hậu quả sau vụ tiểu hành tinh va vào một hành tinh.

Vụ này cung cấp nhiều thông tin để xét trường hợp nếu vụ việc tương tự xảy ra với trái đất.

Khu vực này lần đầu tiên được một nhà thiên văn học nghiệp dư người Úc quan sát thấy vào năm 2009.

Nhà thiên văn học này tên là Anthony Wesley, gần đây lại chụp được một bức ảnh gây chấn động về một quả cầu lửa sáng chói va vào khối khí khổng lồ.

Giới khoa học tin đó là một thiên thạch - một mảnh nhỏ của các mảnh vỡ trong không gian.

Một nhóm các nhà khoa học mô tả trên tạp chí Astrophysical Journal Letters về quá trình so sánh các hình ảnh do Hubble chụp được vào năm 2009 với các vết do một sao chổi để lại trên sao Mộc vào năm 1994.

Các vụ va chạm vào sao Mộc thường hiếm có.

Sau vụ va chạm mới nhất với sao chổi có tên SL9 (P/Shoemaker-Levy 9), các nhà thiên văn học không nghĩ rằng sẽ có thêm vụ va chạm nào khác trong vòng ít nhất là vài trăm năm tới.

'Bất ngờ'

Đó là lý do tại sao không giang đá rộng khoảng 500m tung vào bầu khí quyển to lớn không được dự đoán trước, theo giải thích của chuyên gia Heidi Hammel từ Viện nghiên cứu không gian ở Boulder, Colorado, nơi điều phối cuộc nghiên cứu này.

"Vụ việc này đã khiến chúng tôi bất ngờ," bà nói.

Chúng tôi chỉ có thể quan sát phần sau của vụ va chạm, nhưng may là chúng tôi các quan sát của Hubble vào năm 1994 với đầy đủ diễn biến của hiện tượng, bao gồm các dạng ban đầu của các vật thể từ các quan sát trước vụ va đập."

Nhóm của TS Hammel dùng máy ảnh số 3 của Hubble chiếu gần vào một vết tích gần cực nam của sao Mộc và chụp một số ảnh rõ nét b̀ăng tia cực tím.

Các nhà khoa học so sánh các bức ảnh với những vết trầy còn để lại từ 15 năm trước của sao chổi SL9 và nhìn thấy các khác biệt quan trọng giữa hai vụ va đập.

Quan trọng nhất, họ không tìm thấy các vết "halo" quanh nơi bị va chạm gần nhất.

Sao chổi sẽ tạo ra rất nhiều vết với bụi mịn khi va vào bề mặt.

Các dữ liệu này giúp họ kết luận rằng vật thể bí hiểm đó nhiều khả năng không phải là một sao chổi nhiều bụi mà là một khối đá vũ trụ chắc chắn có lẽ đến từ một hệ mặt trời gần đó.

Agustin Sanchez-Lavega từ Đại học xứ Basque ở Bilbao, Tây Ban Nha gọi sao Mộc là "phòng thí nghiệm tự nhiên" để xem điều gì sẽ xảy ra với hành tinh của chúng ta trong trường hợp có vụ va chạm tương tự.

"Kết quả sẽ là thảm họa," ông nói.

"Vụ va chạm trên sao Mộc tạo ra một khối mảnh vỡ dài chừng 5.000km và rộng 2.800km, tức là một nửa kích thước trái đất."

"Ngay cả nếu phản ứng của bầu khí quyển trái đất có khác với sao Mộc đi nữa, toàn bộ tất cả các lục địa sẽ bị tiêu hủy."

Các nhà thiên văn học nghiệp dư

Giới khoa học cũng bình luận về khám phá của Anthony Wesley và một nhà thiên văn học nghiệp dư khác, Christopher Go từ Philippines.

Image caption Các nhà thiên văn nhìn thấy ánh sáng lóe lên trên Sao Mộc, có thể chính là một tiểu hành tinh

Người ta tin rằng đó là những bức ảnh đầu tiên về một vụ tiểu hành tinh va vào một hành tinh.

Điều đó cũng cho thấy các nhà thiên văn học nghiệp dư nay đã có đủ kỹ thuật chất lượng cao để chụp được những sự kiện chỉ xảy ra trong vài giây.

"Chúng tôi không thể dành kính thiên văn Hubble hay các kính khác để theo dõi sao Mộc một cách thường xuyên, không thể được," ông nói.

Và các nhà nghiên cứu nghiệm dư đóng góp các quan sát rất tốt về những gì đang diễn ra ở đó, ghép vào hệ thống dữ liệu của chúng tôi."