Nga cắt cung cấp khí đối cho Belarus

Tổng thống Nga, Medvedev, và Alexei Miller
Image caption Tổng thống Nga, Medvedev, và Alexei Miller bàn về vấn đề này trên TV

Công ty độc quyền khí đốt của Nga do nhà nước kiểm soát Gazprom đã bắt đầu cắt giảm nguồn cung cấp cho nước láng giềng Belarus vì còn nợ Nga, sau khi Tổng thống Nga Dmitry Medvedev ra lệnh cắt giảm cung ứng.

Tuần trước, ông Medvedev cảnh báo sẽ cắt giảm cung cấp khí đốt trừ phi Belarus trả hết khoản nợ khí đốt trong vòng năm ngày. Công ty Gazprom nói Belarus còn thiếu nợ khoảng 200 triệu đôla sau khi đã không thanh toán theo giá đã được tăng lên. Khoảng một phần năm lượng khí đốt của Nga cung ứng cho châu Âu Nga được bơm qua Belarus. Hiện chưa rõ vụ tranh chấp giữa Nga và Belarus sẽ có ảnh hưởng đến các khách hàng châu Âu hay không, hay liệu Gazprom có thể chuyển thêm khí đốt qua Ukraine hay không, theo phóng viên BBC Richard Galpin tại Moscow cho biết. Hôm nay, thứ Hai, Nga đã bắt đầu cắt giảm cung cấp khí đốt 15%, và sẽ dần cắt thêm tới hơn 80% nếu không có bước đột phá trong đàm phán vẫn đang tiếp diễn giữa hai nước. Theo hãng tin Ria Novosti, các nguồn cung cấp khí đốt sẽ giảm "mỗi ngày, tương ứng với khối lượng nợ", giám đốc điều hành Gazprom, ông Alexei Miller, cho biết. Ông Miller nói rằng Belarus thừa nhận có nợ. "Tuy nhiên, họ đề xuất trả nợ bằng máy móc, thiết bị và các sản phẩm khác," ông Miller nói với ông Medvedev trên truyền hình Nga. Ông Medvedev cho biết các khoản thanh toán nước ngoài chỉ có thể được chấp nhận bằng ngoại tệ: "Gazprom không thể chấp nhận các khoản thanh toán nợ dưới bất cứ hình thức nào, dù đó là bánh nướng, bơ, pho mát, hay các hình thức thanh toán khác." Hạ giá Belarus gần đây phàn nàn về những khó khăn tài chính và đã thách thức tuyên bố của Nga và từ chối trả tiền. Belarus quả quyết là Nga cung cấp cho họ dầu khí với giá rẻ và đó là một phần của thỏa thuận liên minh thuế quan giữa hai nước sẽ bắt đầu có hiệu lực vào tháng tới. Tuần trước, Tổng thống Belarus, ông Alexander Lukashenko, cho biết nước ông không nợ gì Gazprom hết, nhưng sẽ giải quyết bất kỳ bất đồng nào. Ông Lukashenko nói rằng cần phải giữ nguyên giá như một phần của thỏa thuận liên minh hải quan sắp tới.

Belarus muốn giải quyết bất kỳ khoản nợ chưa thanh toán nào với mức giá năm ngoái, thấp hơn của năm nay.

Nga tăng giá khí đốt cung cấp cho Belarus từ 150 đôla cho 1.000 mét khối khí đốt năm ngoái, lên thành 169,20 đô trong quý đầu năm 2010 và giá 184,80 đôla trong quý hai. Nhưng Belarus tiếp tục trả với giá 150 đôla. Gazprom cho biết với tỷ lệ này Belarus có thể nợ 500 hoặc 600 triệu đôla từ nay cho tới cuối năm. Phụ thuộc Belarus là một phần quan trọng của mạng lưới đường ống mà Nga cung cấp khí đốt cho châu Âu. Belarus vẫn phụ thuộc nặng nề vào Nga để có thể đáp ứng nhu cầu năng lượng của chính nước này, và một tỷ lệ đáng kể dầu khí của Nga được xuất khẩu sang châu Âu đi qua Belarus. Nga và Belarus đáng lẽ phải là những các đồng minh thân cận, nhưng lại có một vài tranh chấp trong những năm gần đây, đặc biệt là về chuyện cung cấp năng lượng, phóng viên BBC cho biết. Nga không ngại ngần cắt giảm cung cấp cho các nước mà Nga cáo buộc là đang chậm thanh toán nợ. Hồi tháng 1 năm 2006 và một lần nữa năm 2009, Nga cắt cung cấp khí đốt cho Ukraine, gây ra hiệu ứng dây chuyền trên khắp châu Âu. Hồi tháng Giêng năm nay, một tranh chấp khác đã dẫn đến việc giao dầu của Nga cho Belarus đã bị tạm dừng. Những người chỉ trích Nga cáo buộc nước này dùng việc cung cấp năng lượng như là một vũ khí chính trị.