Phát hiện hệ mặt trời mới

Các nhà thiên văn học phát hiện thấy một hệ thống sao có ít nhất năm hành tinh quay quanh một mặt trời rất giống Thái dương hệ của chúng ta, ký hiệu HD 10180.

Ngôi sao này ở cách đây 127 năm ánh sáng, ở phía nam chòm sao Hydrus.

Các nhà khoa học đã dùng trạm thiên văn Nam Âu (ESO) để theo dõi ánh sáng phát đi từ hệ thống này và nhận dạng các đặc điểm của các hành tinh.

Họ nói đây là hệ thống exoplanet - các hành tinh bên ngoài hệ mặt trời của chúng ta - "đầy đủ nhất" từng được tìm thấy từ trước đến nay.

Christophe Lovis từ trạm quan sát của đại học Geneva ở Thụy Sĩ là người lãnh đạo chương trình nghiên cứu này.

Ông nói nhóm của của họ nhiều khả năng đã tìm thấy "một hệ thống với đa số các hành tinh trước đó chưa đượcphát hiện".

Sự kiện này có thể giúp nhìn vào quá trình hình thành của Hệ mặt trời của chúng ta.

"Nó cũng nhấn mạnh đến thực tế là chúng ta hiện đang bước vào kỷ nguyên mới của việc nghiên cứucác hệ mặt trời, tức là nghiên cứu toàn bộ hệ thống hành tinh phức tạp chứ không phải riêng lẻ từng hành tinh," ông nói.

Ông trình này được nộp để đăng tải trên tạp chí 'Astronomy and Astrophysics'.

Thiết bị có tên là Harps (High Accuracy Radial velocity Planet Searcher) của Eso góp công chính trong nghiên cứu này.

Harps sẽ đo độ dao động của một ngôi sao, từ đó tính ra được mức độ hấp dẫn của hành tinh xoay quanh.

"Nếu có một hành tinh không có nhiều chuyển động, thì ngôi sao sẽ tiến đến phía chúng ta và đi xa," TS Lovis giải thích với BBC News.

"Và mô hình đúng với một hành tinh sẽ đúng với nhiều hành tinh khác."

Với nhiều hành tinh quay quanh ngôi sao, chuyển động của nó trở thành "tổ hợp" rất phức tạp của một vài chuyển động tương tác hành tinh khác nhau.

Sử dụng hệ thống Harps, TS Lovis và nhóm của ông đã đo đạc và chia nhỏ ra để tính xem có bao nhiêu hành tinh trong hệ thống này, khối lượng của mỗi vật thể và thậm chí cả đường đi của mỗi quĩ đạo nữa.

Image caption Phát hiện mới cho phép hiểu hơn về hệ mặt trời chúng ta đang sống

Các nhà nghiên cứu nói hệ thống xung quanh HD 10180 là đặc biệt từ một số góc cạnh.

Ít nhất có năm "hành tinh giống Hải vương tinh" nằm trong khoảng cách giống như quĩ đạo của sao Hỏa, khiến hệ thống này đông đúc hơn là Hệ mặt trời của chúng ta trong vòng trong.

Và tất cả các hành tinh này đều có vẻ cùng có quĩ đạo tròn.

TS Lovis nói: "Nghiên cứu chuyển động của các hành tinh trong hệ thống mới cho thấy các tương tác trọng lực phức tạp giữa các hành tinh và cho phép chúng ta nhìn vào quá trình tiến hóa lâu dài của hệ thống."

Báo động giả?

Cho đến nay các nhà thiên văn học đã nhận được các tín hiệu rõ ràng từ năm hành tinh, bên cạnh hai tính hiệu hơi "mờ".

Một trong số các hành tinh có thể là thứ sáu hay thứ bảy đó ước tính có khối lượng chỉ khoảng 1,4 lần khối lượng Trái Đất.

Sự hiện diện của hành tinh này trong hệ thống được xác nhận, và cũng là hành tinh trong hệ có khối lượng nhỏ nhất từng phát hiện.

Họ cũng ước tính hành tinh này nằm rất gần mặt trời của nó, tức chỉ khoảng 2̀̀% khoảng cách giữa trái đất và mặt trời, cho nên một năm trên hành tinh này chỉ bằng 1,2 ngày trên trái đất.

TS Lovis nói ông chắc chắn 99% là hành tinh nhỏ này ở đó.

"Có năm tín hiệu rất mạnh mà chúng tôi không cần nghi ngờ, nhưng chúng tôi cũng có hai tín hiệu khác với mức độ 'báo động giả' với xác suất 1%," ông nói.

Martin Dominik là một nhà thiên văn học chuyên đi săn các thái dương hệ từ đại học St Andrews ở Anh nói mức độ phức tạp và cấu trúc của hệ thống này khiến nó là phát hiện đáng chú ý.

"Độ giàu của hệ thống các hành tinh chung quanh HD 10180 cùng nhiều đặc tính khác tạo ra con đường phía trước về thu nhận thông tin đưa sự tồn tại của chúng ta trong ngữ cảnh vũ trụ," ông nói BBC News.

Ông cẩn thận trước các mô tả đây là "hệ thống giàu" vì không rõ các hệ thống khác từng phát hiện có chứa thêm các hành tinh khác hay không.

TS Dominik nói thêm: "Tôi bị cám dỗ phải coi hệ thống mới được phát hiện là hệ thống có 'nhiều thông tin' nhất."

"Cũng như đa số phát hiện trong khoa học, các khám phá kéo theo nhiều câu hỏi hơn trả lời, nhưng theo tôi đây thực sự là bước tiến trong ngành."