Quan hệ Anh Nga sắp tan băng?

Tổng thống Nga Medvedev
Image caption Hai ông Hague và Medvedev đã trao đổi về chính sách ngoại giao

Anh là nước phương Tây mới đây nhất cảm nhận thấy sự thay đổi thái độ của Moscow trong những tháng gần đây.

Chuyến thăm trong tuần của Ngoại trưởng Anh, William Hague - là chuyến thăm đầu tiên kể từ khi ông nhậm chức - dự kiến sẽ được theo sau bởi cuộc gặp giữa Thủ tướng David Cameron với Tổng thống Dmitry Medvedev.

Anh quốc, vốn đang còn một số vấn đề chưa giải quyết với Moscow, đang muốn bắt kịp tốc độ của các nước phương Tây khác.

Tổng thống Barack Obama đã ấn nút “tái khởi động” quan hệ với Nga cách đây ít lâu, và một loạt các vụ tiếp xúc giữa Nga với các nước phương Tây sẽ lên tới đỉnh điểm bằng một hội nghị thượng đỉnh giữa Pháp, Đức và Nga tại khu nghỉ Deauville của Pháp vào cuối tháng này.

Nhân vật đáng chú ý

Tổng thống Nga Medvedev là nhân vật chính trong các sự kiện này.

Nếu Thủ tướng Putin thể hiện sự kiểm soát áp đặt, mang tính gia trưởng đối với xã hội, thường chụp những bức ảnh để ngực trần hay đi xe đạp, thì ông Medvedev thiên về xu hướng hiện đại hóa.

Ông Medvedev biết rằng kinh tế Nga đang thiên lệch và phụ thuộc vào dầu lửa. Để thay đổi điều đó, ông cần sự trợ giúp của phương Tây.

Jeffrey Mankoff, từ Hội đồng Quan hệ Quốc tế ở New York, viết trên tạp chí Foreign Affairs vào tháng Chín là: “Kể từ cuộc chiến ở Gruzia năm 2008, chính sách ngoại giao của Nga đã bắt đầu chuyển sang hướng về hợp tác với phương Tây. Cơ sở căn bản của họ là niềm tin rằng Nga cần quan hệ tốt hơn với thế giới giàu có.”

“Chiến lược ngoại giao mới của Medvedev về cơ bản lập luận rằng ảnh hưởng hạn chế của Nga là kết quả trực tiếp của việc thiếu tính cạnh tranh toàn cầu.”

Hợp tác

Thời gian gần đây đã chứng kiến những dấu hiệu hợp tác từ Nga.

Nga đồng ý với nghị quyết trừng phạt mới của Liên Hiệp Quốc chống Iran, và tuân thủ bằng cách nhanh chóng hủy bỏ việc bán hệ thống phòng thủ chống tên lửa cho Iran.

Nga cũng chuyển một tranh chấp với Na Uy lên LHQ quanh chuyện nhận ranh giới chủ quyền ở Bắc Cực.

Image caption Thống đốc California, Arnold Schwarzenegger, gặp cựu Tổng thống Gorbachev hôm 12/10 ở Moscow

Hiện đại hóa cũng là lý do tại sao Tổng thống Nga tới California năm nay, và thống đốc California, Arnold Schwarzenegger, tuần này tới Moscow là một phần của chuyến viếng thăm đáp lễ. Tổng thống Medvedev mong đợi chuyện này sẽ dẫn tới việc Silicon Valley giúp đỡ cho một khu tổ hợp công nghệ cao mà ông xây dựng.

Chính phủ Anh, vốn đang đặt ưu tiên mới về lợi ích thương mại trong chính sách ngoại giao, giờ đây muốn tham gia vào cuộc chơi và gạt các bất đồng sang một bên.

Những bất đồng này là về tranh cãi quanh vụ đầu độc một điệp viên Nga sống lưu vong ở London, Alexander Litvinenko, mà Anh muốn đòi dẫn độ Andrei Lugovoi để xét xử, và việc đóng cửa các văn phòng của Hội đồng Anh ở khắp nơi ở Nga trừ Moscow.

Các quan chức Anh ra dấu rằng ông Hague sẽ nêu ra các vấn đề này, nhưng không gây sức ép quá mạnh.

Tan băng?

Điều này có nghĩa là quan hệ băng giá với Moscow đã tan?

Không hoàn toàn như vậy. Anh Quốc thừa nhận rằng quan hệ tình báo giữa Nga và Anh “không tốt”, mặc dù người ta sẽ tìm cách cải thiện bằng cách khuyến khích Nga giúp đỡ ngăn chặn dòng ma túy từ Afghanistan.

Hoa Kỳ, vốn được Anh hậu thuẫn, thì lo ngại rằng Nga, sau khi đã thất bại trong việc ngăn chặn Nato mở rộng, nay muốn tách Mỹ ra khỏi châu Âu khi đề xuất một hiệp ước an ninh mới tại châu Âu.

Điều này có thể cho phép Moscow có ảnh hưởng lớn hơn với những nước giáp ranh.

Chuyện này khiến Washington và London, cũng như các nước giáp ranh Nga, lo lắng.

Các quan chức Anh còn lo ngại về một số lời lẽ từ Paris rằng Tổng thống Pháp Sarkozy muốn có quan hệ an ninh gần gũi hơn với Nga.

Thế nên người ta sẽ theo dõi sát các động tĩnh tại cuộc họp ở Deauville.

Dĩ nhiên là nếu có ngày ông Putin quay trở lại làm Tổng thống, thì mọi chuyện sẽ bị kéo chậm lại.