LHQ cảnh báo nguy cơ nội chiến Bờ Biển Ngà

Image caption Quân Liên hiệp quốc bị phong tỏa

Tổng thư ký Liên hiệp quốc cảnh báo có "nguy cơ thực sự" quay trở lại nội chiến ở Bờ Biển Ngà sau cuộc bầu cử tổng thống gây ra nhiều tranh cãi.

Ông Ban Ki-moon nói người đang giữ chức vụ tổng thống Laurent Gbagbo tìm cách trục xuất trái phép quân hòa bình Liên hiệp quốc sau khi lực lượng này công nhận Alassane Ouattara mới là người thắng cuộc.

Trước đó, một đồng minh của ông Gbagbo cảnh báo quân hòa bình rằng họ có thể bị coi là phiến quân nếu không chịu rút quân.

Trong diễn văn đầu tiên trên truyền hình từ sau ngày bầu cử, ông Gbagbo nhấn mạnh đến tính hợp pháp của mình.

Ông cũng đề nghị cho phép một ủy ban đại diện cho các cường quốc trên thế giới kiểm tra kết quả bầu cử.

Ông Gbagbo nói ông Ouattara nên rời khách sạn Golf ở Abidjan, nơi ông lập đại bản doanh, được Liên hiệp quốc bảo vệ.

Hiện quân đội thông báo bỏ giới nghiêm ban đêm, để các gia đình có thể "hưởng thụ lễ cuối năm và Tết".

'Lính đánh thuê'

Trong diễn văn trước Đại hội đồng Liên hiệp quốc hôm thứ Ba, ông Ban nói quan ngại về lực lượng Unoci với 10.000 quân ở Bờ Biển Ngà.

Quân trung thành với ông Gbagbo ngăn cảnh hoạt động của Unoci, và phong tỏa 800 lính hòa bình đang bảo vệ ông Ouattara, ông cảnh báo.

"Tôi lo ngại là sự ngăn cản đường tiếp tế bảo đảm cuộc sống cho lực lượng này và Golf Hotel sẽ đưa quân hòa bình của chúng ta vào tình trạng nghiêm trọng trong những ngày tới," ông nói.

"Vì vậy tôi mạnh mẽ kêu gọi các nước thành viên trong vị thế có thể chuẩn bị giúp đỡ cho lực lượng."

"Đối mặt với thách thức trực tiếp và không thể chấp nhận này đối với tính chính danh của Liên hiệp quốc, cộng đồng quốc tế không thể đứng yên," ông nói thêm.

Phóng viên BBC ở Abidjan John James nói các con đường dẫn tới khách sạn eo biển này bị phong tỏa và không có tiếp viện trong nhiều ngày qua.

Image caption Tổng thống đương chức Gbagbo khẳng định bản thân ông mới là người thắng cử

Ông Ban nói bất kể cố gắng nào "làm cho lực lượng Liên hiệp quốc phải khuất phục vì đói" không thể dung thứ, và cảnh báo những ai gây ra tình trạng đó sẽ chịu trách nhiệm theo luật quốc tế.

Ông cũng tiết lộ rằng Unoci xác nhận "lính đánh thuê, bao gồm cả những chiến binh từng tham gia ở Liberia, nay được tuyển mộ để nhắm vào một số nhóm nhất định trong dân chúng," và rằng lệnh cấm vũ khí bị vi phạm.

Tổng thư ký nói thêm rằng ông đã gửi đề nghị từ ông Ouattara đến ủy ban thường trực của Đại hội đồng để công nhận quyết định của ông ra đại diện vĩnh viễn và tước bỏ ủy quyền của đặc sứ của ông Gbagbo là Alcide Djedje, mới được cử làm ngoại trưởng.

'Ủy ban đánh giá'

Trước đó, ông Gbagbo lên truyền hình nhà nước lần đầu tiên từ sau ngày bầu cử, tái khẳng định tuyên bố ông mới là lãnh đạo hợp pháp của Bờ Biển Ngà.

"Tôi thắng cử với 51,45% số phiếu," ông nói. "Tôi là tổng thống của Cộng hòa Bờ Biển Ngà. Tôi cám ơn dân chúng Bờ Biển Ngà đã tiếp tục đặt lòng tin vào tôi."

Ông qui trách nhiệm trong vụ nổi dậy gần đây cho "đối thủ không chịu tuân theo luật".

Ông Ouattara và những người ủng hộ tuy vậy được tự do rời Golf Hotel và "muốn đi đâu thì đi", ông nói thêm.

Ông Gbagbo nói ông muốn cộng đồng quốc tế lập "ủy ban đánh giá" và ủy ban này sẽ "có nhiệm vụ phân tích các bằng chứng và quá trình bầu cử một cách khách quan nhằm giải quyết khủng hoảng một cách hòa bình".

Ông cũng tưởng niệm các sĩ quan cảnh sát bị giết trong vụ nổi dậy, những người mà ông nói là đã chết để bảo vệ hiến pháp.

Nhưng ông nhấn mạnh con đường phía trước là phải qua thương lượng.

"Tôi không muốn đổ thêm máu, tôi không muốn thêm bất kỳ cuộc chiến nào," ông nói.

Ông Ouattara phản ứng lại bài phát biểu và nói không có ai nghi ngờ gì về chuyện ai đã thực sự thắng cử.

Image caption Ông Gbagbo qui trách nhiệm vụ bạo loạn cho đối thủ chính trị

Ít nhất 50 người bị giết trong vụ bạo lực liên quan đến tranh chấp, Liên hiệp quốc nói.

Ông Gbagbo nói cuộc bầu cử bị tiến hành sai trong các vùng do phe phiến quân kiểm soát ở miền bắc và Hội đồng hiến pháp đã tuyên bố người thắng cử.

Nhưng phái bộ Liên hiệp quốc ở Bờ Biển Ngà, cũng tham gia tổ chức bầu cử, ủng hộ ủy ban bầu cử nói rằng ông Ouattara đã thắng.

Cuộc bầu cử vốn đã bị trì hoãn năm năm, được ủng hộ để thống nhất đất nước là nơi sản xuất ca cao lớn nhất thế giới, bị chia rẽ từ năm 2002.

Trước đó, Hoa Kỳ ra lệnh cấm vận khoảng 30 phụ tá thân cận của ông Gbagbo, theo sau quyết định của Liên hiệp châu Âu hôm thứ Hai.

Tin liên quan