Thái Lan sau một năm chao đảo

Ngay cả nếu tính theo tiêu chuẩn trên nền lịch sử gần đây của Thái Lan, thì 2010 vẫn là một năm chao đảo chính trị.

Những người biểu tình phản đối chính phủ chiếm các nơi ở Bangkok suốt hai tháng từ tháng Ba đến tháng Năm.

Họ về thủ đô để đòi bầu cử sớm, cho rằng chính phủ liên minh hiện tại nắm quyền thông qua thỏa thuận tại quốc hội chứ không phải là từ cuộc đầu phiếu của dân chúng, cho nên không thể hiện ý nguyện của người dân.

Nhiều người biểu tình, được gọi chung la phe Áo đỏ, từng ủng hộ cựu thủ tướng Thaksin Shinawatra vốn bị mất chức sau cuộc đảo chính quân sự năm 2006.

Nhưng càng lúc nghị trình của phong trào từng là một liên minh rộng rãi chống lại tình trạng hiện hữu lại càng mở rộng, và dần vượt qua lợi ích của một nhân vật.

Cuộc biểu tình kéo dài cuối cùng cũng kết thúc sau hành động của quân đội vào ngày 19 tháng Năm, nhưng không ngưng trước khi 90 người bị mất mạng.

Vào giai đoạn, cuối cuộc tuần hành chính trị tuột dốc xuống thành đối đầu vũ lực và các nhóm vũ trang đối đầu chiếm quyền kiểm soát các con đường ở thủ đô Thái Lan.

Vẫn còn đáng sợ

Bangkok đã trở lại bình thường nhanh chóng đến đáng chú ý, nhưng liệu điều đó có đồng nghĩa với chuyện người ta đã quên những ngày đen tối trong tháng năm hay không?

Jidapa và mẹ cô Rungruang làm chủ một quán mì ở khu Din Daeng của thành phố.

Khi tôi gặp họ lần đầu, thì đây là quán ăn duy nhất mở cửa trên con đường nhỏ chen chúc cửa hàng.

Con đường chính lúc đó bị các hàng rào lửa ngăn chia.

Những thanh niên xuống đường bắn các loại tên lửa tự tạo sang phía quân đội, khi đó đang nấp sau bao cát họ đắp lên, họng súng hướng vào phía những người biểu tình.

Image caption Mẹ con cô Jidapa mong yên ổn

Khu Din Daeng bây giờ quay trở lại cảnh mua bán tấp nập.

Xe bus, xe máy, và xe tải rầm rập qua lại con đường chính với nhiều làn xe, còn con đường bên cạnh cũng đầy người bán thức ăn và chợ búa.

Lúc đỉnh điểm của cuộc xung đột Jidapa đã muốn rút đi, nhưng mẹ cô không chịu, cho nên họ bị kẹt ở lại.

Đó là thời điểm lo âu.

"Súng nổ và đạn pháo làm hai con nhỏ của tôi thực sự sợ hãi," Jidapa nhớ lại, trong lúc cùng bà mẹ thái rau và gắp bún vào tô để phục vụ bữa trưa đông khách.

"Chúng tôi thay nhau ngủ để lúc nào cũng có người thức canh. Tôi hi vọng cảnh đó sẽ không bao giờ tái diễn," cô nói.

Và cô nói thêm với nụ cười không mấy chắc chắn: "Mọi chuyện tốt dần lên."

Chính phủ sống sót

Chính phủ nói mọi chuyện đang cải thiện chắc chắn, đến mức là họ có thể tổ chức bầu cử trước hạn chót là cuối năm 2011.

Tình trạng khẩn cấp được ban hành ở Bangkok suốt 8 tháng đã được bãi bỏ vào tháng Mười Hai, thể hiện - theo lời phát ngôn nhân chính phủ Panitan Watanayagorn - tình hình an ninh yên ổn hơn.

"Tất nhiên là khác biệt vẫn còn ở Thái Lan, nhưng xã hội Thái Lan giờ đã học được cách giải quyết các câu hỏi khó bằng các biện pháp hòa bình," ông Panitan nói với BBC.

"Về phần chúng tôi, chính phủ sẽ tìm ngày thích hợp cho tổng tuyển cử, dựa trên các đánh giá rằng luật chơi sẽ được chấp nhận."

Phe đối lập từ lâu vẫn cho rằng luật lệ được ban ra để chống lại họ từ sau cuộc đảo chính năm 2006.

Vào giờ phút năm 2010 sắp kết thúc, họ lại kêu gọi đấu tranh nữa.

Image caption Lãnh đạo phe áo đỏ Thida Thavornseth muốn thay đổi toàn diện

Tòa hiến pháp cả hai lần bác đơn kiện trên cơ sở thủ tục, cáo buộc gian lận bầu cử nhắm vào đảng Dân chủ của thủ tướng Abhisit Vejjajiva.

Quyết định đó chắc chắn là giải tỏa cho người đương chức, vì nếu không ông Abhisit có nguy cơ bị cấm làm chính trị và giải tán đảng.

Nhưng các quyết định đó lại càng củng cố lòng tin của các lực lượng chống chính phủ về hệ thống pháp luật không thống nhất của Thái Lan.

Sau cuộc đảo chính hai đảng chính trị ủng hộ chuyện hạ bệ ông Thaksin bị chính tòa này ra lệnh giải tán.

Áo đỏ phục hồi

Cũng có dấu hiệu là lực lượng áo đỏ nhóm họp trở lại.

Trong vài tháng qua, có đến 10 nghìn người tuần hành lại tập trung vào hai khu vực ở Bangkok mà trước kia họ từng chiếm giữ.

Họ đến để tưởng niệm những người đã chết trong cuộc biểu tình năm ngoái và lặp lại lời kêu gọi thay đổi.

Nhiều lãnh đạo cao cấp của phong trào đang ở trong tù, đối mặt với các khởi tố liên quan đến các cuộc biểu tình trong năm ngoái.

Nhưng những người khác như là Thida Thavornseth bây giờ bước tới thay chỗ.

Bà là vợ của một trong số các lãnh đạo áo đỏ bị cáo buộc tội khủng bố, Weng Tojirakan, nhưng bản thân cũng là một chính trị gia lâu năm.

Ngồi bên chiếc bàn trong vườn, bà lật hàng đống hình chụp, một số bức ghi cảnh đầy máu me chụp những người bị thương trong những cuộc đối đầu hồi năm ngoái.

Bà khẳng định bạo lực không nằm trong dòng chính của phe Áo đỏ.

Nhưng mục tiêu cuối cùng phải là cải tổ về cơ bản hệ thống quyền lực Thái Lan.

Image caption Với Voranai Vanijaka toàn dân Thái phải chịu trách nhiệm và tìm đường đi tiếp

"Chúng tôi muốn thay đổi Thái Lan, trở thành một nước như các nước văn minh khác, đơn giản là dân chủ với Vua là nguyên thủ quốc gia," bà Thida nói.

"Dân chủ, nhưng không chỉ dành cho tầng lớp trên. Chúng tôi muốn các tư tưởng tự do."

Vậy liệu cuộc bầu cử có thể thực hiện được điều đó hay không?

"Tôi không nghĩ vậy," bà nói. "Nhưng sẽ tốt hơn. Chúng tôi có thể chờ. Người nghèo phải chờ. Đấu tranh và chờ đợi."

Với hi vọng hòa giải - máu chảy và vị đắng của lịch sử vừa rồi vẫn còn gặm nhấm hiện tại.

'Tiến về phía trước'

Voranai Vanijaka là bình luận gia chính trị và xã hội trên tờ Bangkok Post, cho rằng cuộc bàn luận về hòa giải bị diễn giải sai lạc.

Theo cách nhìn của ông, Thái Lan sẽ tốt hơn nếu người dân học cách chấp nhận sự khác biệt và ngưng đổ lỗi cho nhau về 91 cái chết.

"Tất cả chúng ta đã giết họ, tất cả 63,7 triệu người chúng ta," ông nhấn mạnh.

"Tại vì đây là nước của ta. Đây là trách nhiệm của ta. Cho nên đừng chỉ tay. Hãy nhận đó là lỗi của tất cả chúng ta, lỗi chung, và tìm đường tiến về phía trước."

Điều đó nói dễ hơn làm. Vẫn còn chia sẽ sâu đậm giữa lòng Thái Lan, các viễn kiến cạnh tranh nhau về tương lai.

Câu hỏi là liệu, trong năm bầu cử, các lập luận đó có được giải quyết hòa bình bằng lá phiếu hay không, hay là cuộc chiến giành ưu thế lại quay trở lại đường phố.

Tin liên quan