Tranh van Gogh hỏng vì tia cực tím

Tranh van Gogh vẽ bờ sông Seine Bản quyền hình ảnh BBC World Service

Các nhà khoa học xác định được lý do khiến màu vàng rực rỡ trên một số bức tranh của Vincent van Gogh bị biến thành mầu nâu.

Một phản ứng hóa học phức tạp là nguyên nhân khiến một số tác phẩm bị hư hại.

Phát hiện này là bước đầu tiên giúp tìm hiểu cách ngăn một số bức tranh nổi tiếng nhất của danh họa người Hà Lan không bị đổi màu theo thời gian.

Kết quả, được đăng tải trên tạp chí chuyên ngành Analytical Chemistry, đề nghị che các bức tranh tránh ánh nắng mặt trời và tia cực tím.

Để phát hiện phản ứng hóa chất bí mật họ phải dùng nhiều phương pháp phân tích nối tiếp.

Trong đó bao gồm việc sử dụng tia X quang cực mạnh của trung tâm ESRF (European Synchrotron Radiation Facility), cơ quan nghiên cứu hàng đầu thế giới về cấu trúc vật liệu đặt ở Grenoble, Pháp.

Ánh sáng mặt trời chỉ có thể xuyên vài micro mét vào mặt tranh, nhưng chỉ với khoảng cách ngắn như vậy, các nhà nghiên cứu phát hiện thấy tia sáng có thể tạo ra một phản ứng hóa học chưa rõ, biến màu vàng chrome thành màu nâu, làm thay đổi cấu trúc màu nguyên bản.

Các nhà khoa học đã dùng tia X quang loại nhỏ để khám phá phản ứng hóa học diễn ra trên bề mặt mỏng, nơi màu gặp lớp sơn bảo vệ.

Các loại bột màu mới của thời hiện đại như màu vàng từ chrome cho phép van Gogh tạo ra màu sắc sáng chói như là trong các bức vẽ hoa hướng dương của ông.

Ông bắt đầu vẽ với các loại màu sáng đó sau khi rời quê hương Hà Lan sang Pháp, kết bạn với các họa sĩ cũng chia sẻ cách dùng màu như ông.

Vấn đề hòa trộn

Bản quyền hình ảnh BBC World Service
Image caption Tia cực tím lấy từ trung tâm ESRF

Các nhà nghiên cứu cho thấy tình trạng oxy hóa của các đồng vị chromium (từ chromium 6 đến chromium 3) liên quan tới tình trạng màu vàng chrome bị đậm lên.

Nghiên cứu với tia X quang thực hiện tại ESRF cũng cho thấy chromium 3 đặc biệt đáng chú ý khi có sự hiện diện của các thành phần hóa chất có chứa bar và lưu huỳnh.

Dựa trên quan sát này, các nhà khoa học dự đoán là kỹ thuật pha màu trắng với màu vàng của van Gogh có thể là nguyên nhân làm cho sơn vàng đậm lên.

Đồng tác giả Koen Janssens bình luận: "Các khảo sát tiếp theo của chúng tôi đã được lên kế hoạch sẵn."

"Tất nhiên chúng tôi muốn hiểu xem điều kiện nào khiến cho chromium bị thay đổi, và có hi vọng nào trong việc thay đổi màu sắc trên tranh trở về nguyên bản như vốn có."

Tin liên quan