Trong thế giới người giàu Trung Quốc

Thành phố Thượng Hải Bản quyền hình ảnh GETTY IMAGES

Ai là thủ lĩnh của tiến trình đạt kết quả thần kỳ về kinh tế ở Trung Quốc? Họ là ai, quê quán nơi đâu và tham vọng của họ là gì?

100 năm trước thì những Rockefeller, Ford và Carnegie được cho là những người đặt nền móng cho tương lai kinh tế.

Thế nhưng nay, khi Trung Quốc đang theo sát nút Hoa Kỳ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới, thì những họ tên trên sẽ được thay bằng Tông, Đới hay Lưu.

Chúng ta cần làm quen với chúng.

Khi đọc các thông tin ngày càng dồn dập về nền kinh tế Trung Quốc, ảnh hưởng của nó tới thương mại toàn cầu cũng như thói quen tiêu tiền của tầng lớp trung lưu mới tại đây, tôi bắt đầu muốn tìm hiểu thêm về những người giàu ở Trung Quốc.

Đó là những người đang đứng đầu các đại công ty ngang tầm thế giới, dẫn dắt thành công trong lĩnh vực xuất khẩu và tạo dựng hàng triệu công ăn việc làm.

30 năm trước, Đảng Cộng sản Trung Quốc coi các doanh nhân là hạng người "lừa lọc, tham nhũng, hối lộ và trốn thuế".

Thời thế thay đổi, ông Đặng Tiểu Bình, người dẫn dắt xã hội Trung Quốc theo con đường hướng về chủ nghĩa tư bản sau cái chết của Mao Chủ tịch, đã tuyên bố một câu nổi tiếng: "Làm giàu là vinh quang".

Tư bản chủ nghĩa lành tính?

Bản thân Karl Marx có thiện cảm với giới kinh doanh. Trong tác phẩm Das Kapital ông viết rằng công nhân bị tư bản bóc lột thông qua giá trị thặng dư từ lao động.

Thế nhưng ông nói giới kinh doanh, tuy cũng là tư bản, lại đóng góp giá trị thặng dư nhất định qua các ý tưởng mới và khả năng nắm bắt cơ hội.

Bản quyền hình ảnh bbc
Image caption Ông Lưu Ích Khiêm sinh ra trong gia đình nghèo ở Thượng Hải nhưng nay sưu tầm toàn tranh quý

Marx nói các doanh nhân, chí ít là những doanh nhân giỏi, là các nhà tư bản "lành tính".

Tuy nhiên trong đất nước Trung Quốc thời hậu Chủ tịch Mao, giới doanh gia vẫn phải đóng vai trò trong hệ thống kinh tế tập trung.

Người giàu ở Trung Quốc nghĩ gì về thân phận của đại đa sốn gười dân? Họ sử dụng tài sản của mình như thế nào? Kế hoạch cho tương lai của họ ra sao?

Tất cả các tỷ phú mà tôi có dịp tiếp xúc đều xuất thân từ nghèo khó. Không phải dạng nghèo làng nhàng như ở phương Tây, mà là cái nghèo không có gì ăn và phải lao động khổ cực.

Nay kiếm được nhiều tiền, những người này có thể chia thành hai loại dựa theo thái độ của họ đối với tiền bạc và cách sống xa hoa.

Loại thứ nhất có thể gọi là 'Giới truyền thống'. Điển hình là ông Tông Khánh Hậu, chủ công ty đồ uống và đồ may mặc Wahaha, mà khi tôi gặp thì đang giữ vị trí giàu nhất Trung Quốc.

Lúc chúng tôi ngồi nhìn nhau trong văn phòng trang hoàng khá khiêm tốn của ông, ông Tông nói với tôi rằng ông kiếm tiền cho xã hội chứ không phải cho bản thân mình.

Ông cũng nhấn mạnh rằng ông không thiết sống xa hoa.

Loại thứ hai, điển hình là Đới Chí Khang, một doanh nhân trong lĩnh vực bất động sản. Tôi gọi nhóm này là 'Giới quý tộc mới'.

Họ có vẻ tiêu tiền một cách tự tin thoải mái hơn.

Không giống như giới nhà giàu mới ở Nga khoe khoang tài sản, những người này dùng tiền để mua các tác phẩm nghệ thuật, du lịch, mua nhà cửa và gửi con cái đi học ở các trường tư có tiếng tăm tại Anh hay Mỹ.

Thế hệ tiếp theo

Cả hai nhóm đều nói với tôi về vai trò của con cái họ trong việc kế thừa tài sản của ông cha.

Image caption Ông Tông Khánh Hậu nói mỗi ngày ông chi tiêu chỉ 20 đôla

Các doanh nhân này biết rõ rằng bản thân họ đã có được cơ hội mà các thế hệ tiếp sau không thể có, đó là việc làm ăn kinh doanh trong lúc tranh tối tranh sáng chuyển giao từ chủ nghĩa cộng sản sang chủ nghĩa tư bản, thời kỳ mở cửa, dễ dàng hơn bây giờ rất nhiều.

Khác biệt nữa giữa hai nhóm trên là thái độ của họ đối với các loại hàng xa xỉ.

Một doanh nhân trẻ cho tôi xem chiếc đồng hồ Patek Phillipe trị giá 50.000 đôla của anh ta.

Anh đã mua vài cái, vì chúng sẽ giữ giá. Thế nhưng một người thuộc nhóm truyền thống thì nói ông ta đeo chiếc đồng hồ Citizen của mình đã khá lâu rồi.

Phe truyền thống mặc complê Trung Quốc may. Còn phe quý tộc thì mặc đồ thường phục may kỹ và đắt giá.

Trong tương lai, có thể một số người trong họ sẽ rớt khỏi danh sách người giàu nhất nước. Thế nhưng họ đều cho tôi thấy các góc cạnh của một nước Trung Quốc mới để hiểu những gì đang ảnh hưởng tới cuộc sống của chúng ta trong những thập niên tới.

Nick Rosen là giám đốc công ty truyền thông Vivum Intelligent Media Ltd. Ông đang làm phim tài liệu về các doanh nhân hàng đầu Trung Quốc.

Tin liên quan