Tổng thống Assad ở Syria có thoát hiểm?

Bản quyền hình ảnh assad
Image caption Tổng thống Assad tìm cách cứu vãn tình hình và chế độ ở Syria

Sau hai tháng để quân đội trấn áp các nhóm biểu tình, gây ra cuộc khủng hoảng về người tỵ nạn chưa từng có sau nhiều năm, Tổng thống Bashar Al-Assad mời đối thoại và hứa cải tổ hệ thống ở Syria.

Trong lúc quốc tế đang tìm cách giải quyết con số hàng nghìn người tỵ nạn Syria chạy sang Thổ Nhĩ Kỳ tránh bạo lực, Tổng thống Assad hứa tăng cường "tự do báo chí, chống tham nhũng", và "cải tổ hiến pháp".

Nhưng hiện chưa rõ tình hình có quá muộn cho ông Assad và gia tộc đã cầm quyền nhiều thập niên qua ở quốc gia Trung Đông có chừng 22 triệu dân?

Một số tờ báo có uy tín ở Phương Tây thời gian qua đã nhận định rằng triều đại Assad "đang tan rã".

Đổ lỗi cho các thế lực "phá hoại", theo một "âm mưu từ bên ngoài", ông Assad phát biểu trên truyền hình Syria hôm nay 20/6/2011, sau nhiều tuần im lặng.

Ông cũng thừa nhận con số người "bị truy nã" lên tới 64 nghìn trong cả nước nhưng hứa sẽ mở rộng ân xá cho họ.

Gần đây cũng có tin 200 quan chức của đảng cầm quyền tại Syria từ chức để phản đối chính phủ.

Thông tin bế tắc

Vì báo chí quốc tế, nhất là Phương Tây, không được vào đưa tin ở Syria, các bức hình đầy bạo lực về cảnh người bị giết chủ yếu do các mạng xã hội từ trong nước gửi ra.

Đó là lý do cộng đồng quốc tế khó đánh giá mức độ trấn áp và đổ máu ở các thành phố của Syria.

Theo phóng viên BBC John Leyne từ Beirut, thủ đô nước láng giềng Lebanon, "cuộc khởi nghĩa của người Syria đã kéo dài hơn ba tháng, với con số chừng 1300 người bị giết".

Nay, bên cạnh lời lẽ cứng rắn nhắm vào "các tổ chức khủng bố", Tổng thống Assad cũng hứa cải tổ toàn diện hệ thống chính trị Syria.

Nhưng ngay trước khi ông Assad lên truyền hình đọc bài diễn văn, tại một số vùng phía Bắc đất nước, người biểu tình tụ họp ngoài phố hô to "Assad đừng nói dối nữa".

Ông Assad, người tiếp quản quyền lực từ cha, ông Hafez Al-Assad vốn đã cầm quyền sau nhiều thập niên ở Syria, nhìn nhận nhu cầu giải toả căng thẳng xã hội.

Ông hứa mở ra cuộc đối thoại với người dân qua các ủy ban do nhà nước lập nhưng ông sẽ không "chỉ đạo" từ trên xuống mà muốn "dân đồng hành" với mình.

Tổng thống Assad cũng thừa nhận tham nhũng là vấn đề nghiêm trọng, và nay hứa cho phép chế độ đa đảng để tạo ra cân bằng về kiểm soát quyền lực.

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Người dân Syria biểu tình đòi tự do và dân chủ

Về truyền thông, ông hứa sẽ cho báo chí hoạt động cởi mở hơn.

Hiện Syria vẫn là chế độ đảng trị với đảng Baath nắm quyền và nắm cả hệ thống báo chí.

Tờ báo quan trọng nhất nước cũng là tờ báo Đảng, Al-Baath.

Dù có gần 4 triệu người dùng Internet, Syria nghiêm cấm các hình thức hoạt động báo chí tự do trên mạng và ngăn các trang xã hội như Facebook.

Tổng thống Syria nói chính quyền muốn tìm ra giải pháp của người Syria, chứ không phải "từ bên ngoài".

Có vẻ như đây là cách ông phản bác 'mô hình Libya' nơi Phương Tây can thiệp vào nhằm loại trừ nhà lãnh đạo cầm quyền lâu năm, ông Muammar Gaddafi.

Vấn đề chính hiện nay với ông Assad là làm sao kiểm soát được tình hình và không biến cuộc cải tổ từ bên trong thành sự tan rã của chế độ công an trị khét tiếng ở Syria.

Để làm được điều đó, ông Assad phải lập lại được niềm tin trong dân chúng Syria, điều không dễ dàng sau các cuộc trấn áp đẫm máu vừa qua.

Dù trẻ và học ở Anh, ông Assad sau khi về nước nắm quyền hồi năm 2000 đã chịu tác động của các phe nhóm trong khối an ninh, tình báo và quân đội.

Các sáng kiến cải tổ trước đây của ông đã không đem lại hiệu quả.

Dù có nguồn dầu mỏ, kinh tế Syria vẫn không cải thiện với thu nhập trung bình chưa tới 2500 đô la đầu người một năm, và thất nghiệp đang tăng.

Vấn đề cấp bách không kém, mà chính ông Assad nêu ra, là làm sao để Syria không "sụp đổ về kinh tế" trong hệ thống mà các doanh nghiệp nhà nước nắm phần chủ đạo theo ý thức hệ Baath, một lý thuyết xã hội chủ nghĩa kiểu Ả Rập từng thịnh hành ở Iraq thời Saddam Hussein.

Lời hứa về một "ngày mai tươi sáng"của tổng thống Syria vì thế sẽ còn bị thực tế phũ phàng thử thách.

Bản quyền hình ảnh syria troop
Image caption Biến động ở Syria đã khiến quân đội và công an ra tay mạnh

Tin liên quan