Điều tra nói Mark Duggan 'trúng đạn cảnh sát'

Bản quyền hình ảnh duggan
Image caption Mark Duggan thiệt mạng ngay trên hè phố London sau khi bị cảnh sát tạm giữ

Cảnh sát Anh xác nhận người lái taxi Mark Duggan không nổ súng trước mà chết vì trúng đạn từ súng cảnh sát trong vụ việc khơi mào bạo lực dù London vào đêm thứ tư đã tạm yên trong lúc tại Manchester và một số nơi có đập phá không lớn.

Tính đến 22 giờ tối thứ Ba, ngày 9 tháng 8, biện pháp của Thủ tướng David Cameron điều 16 nghìn cảnh sát ra kiểm soát và ngăn chặn bạo động tại thủ đô London đã có hiệu quả nhưng các vấn đề lớn của xã hội chưa có lời giải.

Đây là con số nhân viên cảnh sát nhiều hơn năm lần số bình thường tại London.

Các lực lượng cảnh sát từ tận xứ Wales cũng được điều về trợ giúp cho thủ đô nhưng chính quyền nói không muốn hoặc chưa muốn đưa quân đội vào cuộc.

Ông Cameron cũng cho phép cảnh sát ra tay dứt khoát khi có cướp phá và dùng vòi rồng giải tán đám đông chứ không để xảy ra cảnh hôi của diễn ra 12 tiếng liền ở một số nơi vào hôm trước mà xe công an chưa tới.

Ngoài một số vụ gây rối lúc chập tối ở vài điểm, London đã không chứng kiến cảnh đốt phá tàn bạo với khói lửa rực trời như hai ba đêm trước tại Tottenham, Croydon và Hackney.

Theo tin trực tiếp của các đài BBC và Sky News lúc 22 giờ, chỉ một khu thương xá tại Manchester có cảnh cướp cửa hàng nhưng cảnh sát đã kịp thời ập đến giải tán đám đông.

Cảnh sát vùng Tây Midlands chỉ phải giải quyết một số vụ gây rối lẻ tẻ ở Wolverhampton, khi giới trẻ đập phá cửa sổ các tiệm bán hàng và đốt một số xe gần West Bromwich.

Tại Birmingham, cảnh sát chặn xung quanh khu thương xá Mailbox.

Có tin lốp xe cháy được ném vào một đồn cảnh sát tại khu St Ann's, Nottinghamshire nhưng không làm ai bị thương.

Khủng hoảng xã hội lớn

Theo phóng viên BBC Nick Robinson, diễn biến đêm thứ tư của làn sóng bạo loạn trong giới trẻ các khu xóm nghèo đô thị là thách thức lớn nhất tới nay cho sự nghiệp chính trị của Thủ tướng David Cameron, thuộc đảng Bảo Thủ.

Báo chí Anh gọi các vụ đốt phá, hôi của bừa bãi trong ba đêm trước là "khủng hoảng lớn nhất trong vòng 25 năm" của đất nước.

Phóng viên Robinson nhắc rằng đã có những chính trị gia bị mất nghiệp vì các cuộc xuống đường như của thợ mỏ trong thập niên 1970 tại Anh.

Năm 2000, thủ tướng khi đó, ông Tony Blair tưởng như không trụ được vì cuộc khủng hoảng giá xăng dầu, khiến giới xe tải chặn các tuyến đường chính tại Anh.

Bản quyền hình ảnh BBC World Service
Image caption Thủ tướng David Cameron kịp bỏ nghỉ hè về London để chỉ đạo chiến dịch phục hồi trật tự nhưng khó khăn lâu dài cho chính phủ chỉ mới bắt đầu

Có vẻ như từ góc độ đó, và với tình hình tạm yên trước nửa đêm tại London, ông Cameron có thể lấy lại sự tự tin.

Tuy nhiên, không ai dám phủ nhận rằng giải quyêt những vấn đề xã hội và cộng đồng vốn tạo bối cảnh cho các vụ bạo loạn mới là vấn đề lâu dài.

Vụ biểu tình đòi công lý cho Mark Duggan đã khơi mào bạo lực nhưng các vụ sau đó hoàn toàn không liên quan mà có nhiều lý do khác như tình trạng rạn nứt các riềng mối xã hội.

Trên BBC News, các nhà xã hội học được mời tham gia chương trình đã nêu ra chuyện một phần giới trẻ đô thị bị loại ra khỏi sinh hoạt cộng đồng chung.

Thất nghiệp cao, tình trạng "không gia đình nào kiểm soát được trật tự với con cái" khiến các hiện tượng hỗn loạn "lan từ trong nhà ra phố", theo một bình luận trên truyền hình BBC News.

Tính tới nửa đêm thứ Ba, chừng 600 thanh thiếu niên đã bị bắt trên cả nước.

Điều làm dư luận hết sức ngạc nhiên là hiện tượng bắt chước nhau đi hôi của, cướp phá thu hút cả trẻ em 12-13 tuổi, hoặc ít tuổi hơn.

Trước mắt, thái độ của lãnh đạo Anh là tỏ ra cứng rắn để cảnh cáo, kể cả với những kẻ vị thành niên.

Ông Cameron nói: "Nếu ai đủ lớn để gây án thì cũng đủ lớn để chịu hình phạt."

Không chỉ dùng tin nhắn của máy BlackBerry hô hào tụ tập nhau, các thiếu niên này còn trưng ra công khai trên mạng các bức hình "chiến lợi phẩm" thu về từ các vụ hôi của.

Nhưng các vụ cướp phá cũng khiến người dân lương thiện phản ứng.

Tại London, trong vòng 12 giờ qua, người dân thuộc nhiều sắc tộc tại Hackney, Croydon đã chung tay dọn các điểm bị đốt phá.

Trong tối thứ Ba, một số nơi người dân tự lập thành nhóm bảo vệ cửa hàng, đường phố.

Xe cảnh sát cũng được vỗ tay hoan nghênh khi quay lại trung tâm Hackney trong ngày.

Lại chết vì cảnh sát

Nhưng trong một diễn biến sẽ chỉ làm dư luận, dù phản đối các vụ bạo loạn cướp bóc, cũng đặt câu hỏi về cách chặn bắt người của cảnh sát, Cơ quan Điều tra của Sở Cảnh sát Đô thành London xác nhận Mark Duggan "bị bắn một phát vào ngực" và "chết tại chỗ" hôm thứ Năm tuần trước.

Vụ biểu tình của dân chúng tại Tottenham đòi sự́ thật về cái chết của anh lạ́i taxi da đen, 29 tuổi đã khơi mào cho vụ bạo động tại khu phố đó hôm thứ Bảy tuần trước.

Cảnh sát cũng công bố với báo chí kết quả điều tra bác bỏ tin đồn vào giả thuyết rằng Mark Duggan "nổ súng trước".

Điều này chỉ xác nhận các tin báo Anh đã đưa theo lời nhân chứng nói họ thấy một nhóm cảnh sát tạm giữ xe chở Mark Duggan, và "lôi người ra khỏi xe rồi có tiếng súng nổ" khi người bị bắt đã phục tùng nhân viên công lực.

Gia đình của nạn nhân Mark Duggan nói sẽ kiện cảnh sát Anh vì "hành hình anh".

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Cảnh đốt phá ở Goulton Road, khu Hackney ở phía Đông London vào hôm trước

Các bình luận của báo Anh đồng ý rằng đây lại là một vụ việc khiến tiếng tăm của cảnh sát thêm xấu đi, sau một loạt vụ bắn hoặc làm chết người vô tội.

Gần đây nhất là vụ người bán báo Ian Tomlinson bị cảnh sát ngăn cuộc biểu tình chống toàn cầu hóa xô ngã và chết trên phố trong khu tài chính City of London.

Hồi tháng 7 năm 2005, người thợ điện gốc Brazil, anh Charles de Menezes bị đặc nhiệm Anh bắn chết tại ga xe điện ngầm Stockwell, Nam London trong lúc truy tìm nghi phạm đánh bom.

Vụ giết Charles de Menezes, 27 tuổi với bảy phát đạn vào đầu đã làm dư luận phẫn nộ và đưa tới chỗ Tư lệnh cảnh sát Đô thành, Ian Blair mất chức, sau cuộc điều tra kéo dài hơn ba năm.

Hiện chưa rõ kết quả điều tra cái chết của Mark Duggan, người có bốn con nhỏ, sẽ tăng sức ép lên cảnh sát Anh ra sao trong khi lực lượng này vừa mất một loạt lãnh đạo cao cấp từ nhiệm vì dính vào bê bối với báo News of the World gần đây.

Thiệt hại to lớn

Tổng kết tạm thời về các vụ việc trong những giờ qua cho thấy thiệt hại về tài sản lên tới hàng chục triệu bảng Anh chỉ riêng ở London, khiến Thị trưởng Boris Johnson nói ông thấy xót xa và xấu hổ cho hình ảnh của thành phố.

Bạo lực và cướp phá đã xảy ra nhiều nơi trong các tối Chủ Nhật và thứ Hai ở Hackney, Croydon, Clapham Junction, Peckham, Lewisham, Stratford và Ealing.

Ba người bị thẩm vấn vì "nghi vấn cố ý gây chết người" sau vụ dùng xe hơn đâm vào một nhân viên cảnh sát ở Wembley, Tây Bắc London.

Nhà cao tầng bị đốt tại một số nơi ở London, gồm Croydon, khiến tuyến xe điện Tramlink bị ngưng.

Đồn cảnh sát ở Holyhead Road, Handsworth, Birmingham bị phóng hỏa.

Tại Toxteth, Liverpool có chừng 200 thanh thiếu niên gây rối, còn cảnh sát Bristol nói số gây rối tại đây là khoảng 150.

Tại khu Chapeltown, thành phố Leeds có gây rối nhỏ.

Tin liên quan