Nữ anh hùng của đất châu Phi

Bản quyền hình ảnh maathai
Image caption Là bác sĩ thú y và nhà sinh học, bà Maathai suốt đời vận động vì môi sinh châu Phi

Người phụ nữ Châu Phi đầu tiên đoạt Nobel Hòa bình, Wangari Maathai, qua đời ngày 25/9, để lại niềm tiếc thương cho nhiều người, trong đó có Trưởng biên tập ban Châu Phi của BBC, anh Solomon Mugera.

Mugera chia sẻ những kỷ niệm cá nhân với người nữ anh hùng thầm lặng của Châu Phi được BBC Việt ngữ xin trân trọng giới thiệu:

Bà ấy chỉ đơn giản là Wangari Maathai. Không bao giờ hào nhoáng. Lúc nào cũng trong trang phục truyền thống Châu Phi sặc sỡ và luôn nở nụ cười rạng ngời.

Những lúc may mắn nhất trong đời bà cũng từng bị lăng mạ, và coi thường.

Còn vào thời điểm tệ nhất, bà bị chính quyền ngược đãi và bỏ tù bởi vì đã làm họ nổi giận khi muốn can thiệp vào chính trị nhiều hơn công việc trồng trọt của bà.

Khi thế giới chào đón thành tích của bà với tư cách là người phụ nữ Châu Phi đầu tiên giành được giải Nobel Hòa bình năm 2004 thì giới lãnh đạo Kenya lại không mấy hào hứng.

Đối với một người được thế giới tán dương ở mức độ đó, nhiều người lập luận rằng bà xứng đáng ở vị trí cao hơn trợ lý bộ trưởng Tài nguyên và môi trường trong chính phủ của Tổng thống Mwai Kibaki mà bà được bổ nhiệm.

Vận động phản đối

Lần đầu tiên tôi biết Giáo sư Wangari Maathai là trong suốt những năm đầu tiên tôi làm báo tại Kenya.

Vào năm 1989, bà ấy đã phản đối mạnh mẽ các dự án của đảng cầm quyền Kanu muốn giải tỏa Công viên Uhuru, một trong những trung tâm giải trí được ưa chuộng nhất ở Nairobi, để xây một tòa nhà cao 60 tầng.

Wangari đã đi nhiều nơi để vận động người dân chống lại các dự án xây tòa nhà này.

Bà còn nhờ tòa án can thiệp và thỉnh nguyện Chính phủ Anh ngăn chặn không cho Đảng Kanu, vốn được ông trùm truyền thông Robert Maxwell ủng hộ, xâm phạm đến môi trường của Nairobi, thủ đô của Kenya.

Cuối cùng bà ấy thắng trong vụ kiện này.

Ba năm sau, bà lại một lần nữa giành chiến thắng ở Công viên Uhuru mà bà đã từng giúp bảo vệ.

Tháng Ba năm 1992 đã đi vào lịch sử như là thời khắc đen tối nhất của chính quyền Kenya dưới thời của tổng thống Arap Moi.

Bản quyền hình ảnh maathai
Image caption Bà Maathai, sinh năm 1940, đã lập ra phong trào Vành Đai Xanh và lãnh đạo một phong trào đấu tranh của phụ nữ ở Kenya

Mẹ các tù nhân chính trị đã dựng lều ở chỗ được gọi là góc tự do ở Công viên Uhuru.

Trước đó cảnh sát đã ra tối hậu thư buộc họ phải rời khỏi công viên. Tôi đã có mặt ở đó khi một tiểu đội cảnh sát vũ trang đầy đủ bắn hơi cay vào lều của người biểu tình để buộc các bà mẹ phải rời đi.

Trước ống kính TV, những người phụ nữ này bị lột sạch quần áo. Hoàn toàn trần trụi. Họ nguyền rủa Chính phủ. Cảnh tượng này đã làm cả nước Kenya bị choáng.

Chẳng lâu sau khi Giáo sư Maathai giành được giải Nobel hòa bình, tôi gặp bà ở London.

Giải thưởng cùng với tiền thưởng trị giá 1 triệu đô la, chẳng hề thay đổi phong cách của bà. Bà cũng vẫn dễ gần và khiêm tốn như mọi khi.

Tháng Giêng năm 2008, tôi ngồi cùng với bà ở văn phòng BBC ở Nairobi cùng suy gẫm điều gì sẽ xảy ra với Kenya khi tình trạng bạo lực sau bầu cử đang lan tràn ở nhiều khu vực trên khắp đất nước.

Bà đưa ra ba khả năng: một là đếm phiếu hay bầu cử lại, hai là đối thoại giữa Tổng thống Kibaki và đối thủ Raila Odinga của ông, và ba là thỏa thuận chia sẻ quyền lực được Hiến pháp bảo đảm.

Khả năng sau cùng đã xảy ra trên thực tế.

Trên trường quốc tế, Giáo sư Wangari Maathai là một nữ anh hùng.

Đối với những người dân Kenya yêu mến và hâm mộ bà, bà luôn là Wangari wetu, có nghĩa là ‘Wangari của chúng ta’.

Nhưng đối với kẻ thù, bà từng bị nhạo báng là yule mwanamke, có nghĩa là ‘mụ đàn bà đấy’.

Tin liên quan