Bộ ba cựu lãnh đạo Khmer Đỏ bị xét xử

Nuon Chea (trái) và Ieng Sary Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Phải mất nhiều năm các lãnh đạo cao cấp của Khmer Đỏ mới được quốc tế và Campuchia đưa ra xét xử.

Ba cựu lãnh đạo cao cấp của chế độ diệt chủng Khmer Đỏ tại Campuchia trong giai đoạn 1975 - 1979 đang phải ra tòa và đối diện với những cáo buộc nghiêm trọng về các tội ác diệt chủng, tội ác chiến tranh và chống lại loài người.

Bộ ba lãnh đạo cộng sản theo đường lối Mao-ít này bao gồm cựu Phó Chủ tịch Đảng Nuon Chea, cánh tay phải của lãnh tụ diệt chủng Pol Pot, người đã chết năm 1998 và nhân vật số hai của chế độ Khmer đỏ, cựu Chủ tịch Nước Khieu Samphan và cựu ngoại trưởng Ieng Sary.

Các nhân vật từng một thời khét tiếng, đứng đầu cuộc diệt chủng làm chết và mất tích ít nhất 2,5 triệu người ở Campuchia, nay đều đang ở độ tuổi tám mươi.

Chế độ Khmer Đỏ sụp đổ vào năm 1979, nhưng quá trình xét xử các nhân vật cầm đầu cuộc diệt chủng phải mất nhiều năm mới được tiến hành, với việc nhà nước Campuchia đề nghị Liên hiệp quốc và cộng đồng quốc tế giúp đỡ thiết lập tòa án từ giữa những năm 1990.

Một tòa án xét xử các tội ác của Khmer Đỏ phối hợp giữa Liên hiệp quốc và Campuchia đã được thành lập từ năm 2006, sau thời gian khá lâu thương thảo giữa hai bên.

Nhưng tới nay mới chỉ có một nhân vật chủ chốt của Khmer Đỏ bị xét xử.

Trong phiên tòa ngày 21/11/2011 tại Phnom Penh, tòa án quốc tế của Liên hiệp quốc đã chính thức bắt đầu bốn ngày xét xử, với phát ngôn nhân của Tòa, Lars Olsen miêu tả ngày này là một "dấu mốc quan trọng."

Ông cho hay: "Nhiều người đã không bao giờ nghĩ tới ngày này sẽ diễn ra."

Trưởng công tố viên người Anh của Liên hiệp quốc, Andrew Cayley nói phiên tòa xét xử gửi đi một thông điệp mạnh mẽ trên khắp thế giới rằng: "Nếu người nào đưa một đất nước tới một thảm họa như thế này, thì quá khứ sẽ không bao giờ buông tha người đó."

Bác bỏ cáo buộc

Bản quyền hình ảnh BBC World Service
Image caption Cựu ngoại trưởng Khmer Đỏ, Ieng Sary cùng các bị cáo khác đều bác bỏ các cáo buộc phạm tội ác diệt chủng, tội ác chiến tranh và chống lại loài người.

Cả ba lãnh đạo cộng sản của Khmer Đỏ đều bác bỏ các cáo buộc của Tòa án.

Ieng Thirith, cựu Bộ trưởng Xã hội, cũng được dự kiến hầu tòa cùng Nuon Chea, Khieu Samphan và Ieng Sary, nhưng bà này đã vắng mặt vì được tòa tuyên không đủ điều kiện sức khỏe hầu tòa.

Các công tố viên nói với tòa rằng người dân Campuchia đã phải trải qua những "khổ đau cùng cực" dưới sự thống trị của chế độ cộng sản mao-ít Khmer Đỏ.

Tập đoàn Khmer Đỏ "đã biến Campuchia trở thành một trại nô lệ khổng lồ, biến cả một dân tộc trở thành những tù nhân sống trong một chế độ dã man mà đến tận ngày nay vẫn là khó tin," đồng công tố viên Chea Leang tuyên bố.

Chế độ cộng sản Khmer Đỏ âm mưu và nỗ lực tạo ra một "xã hội cộng sản lý tưởng" thông qua việc cưỡng bức các công dân lao động như những nông dân trên đồng ruộng và "tàn sát, thanh tẩy dã man" các trí thức cũng như các thành phần trưng lưu cũng như bất cứ ai được cho là "các kẻ thù" của nhà nước.

Mặc dù cuối cùng cũng được tiến hành, phiên tòa quốc tế xét xử các tội ác của Khmer Đỏ do Liên hiệp quốc hậu thuẫn đã gặp nhiều chỉ trích vì sự chậm trễ.

"Phần lớn các bị cáo đều già, yếu, và người ta quan ngại rằng việc họ có thể qua đời đã buộc phiên tòa phải xử tách các vụ án với hy vọng đạt được ít nhất một phán quyết," truyền thông quốc tế có mặt tại Phnom Penh nhận xét.

'Vai trò Trung Quốc'

Bản quyền hình ảnh AP
Image caption Cựu phó Chủ tịch Đảng Nuon Chea của Khmer Đỏ (bên phải) là cánh tay phải của lãnh tụ diệt chủng Pol Pot.

Cựu Đại tá Bùi Tín, một trong các quan chức báo chí quân đội miền Bắc Việt Nam từng theo dõi sự hình thành và sụp đổ của chính quyền Khmer Đỏ trong thập kỷ 1970 nói với BBC hôm thứ Hai về bản chất của chế độ Khmer Đỏ:

"Quan điểm của họ là một quan điểm dân tộc hết sức kinh khủng đến mức quá khích," ông Bùi Tín, nay là nhà báo tự do từ Paris nói.

"Họ nói đây là một cuộc cách mạng triệt để, triệt để, rất triệt để, tức là tiêu diệt tất cả các mầm mống của bóc lột, tiêu diệt tất cả những hình thức của tư bản. Cho tới đồng tiền, ngân hàng đều xóa bỏ mà chỉ còn trao đổi hàng hóa với nhau thôi."

"Và họ nói chúng ta đang sáng tạo ra một chế độ cộng sản tuyệt vời, tuyệt vời rất tuyệt vời, không có bóc lột, không có tiền nong, thậm chí không có thành phố, thành thị nữa, tất cả đều là nông thôn hóa," ông Tín nói.

Bình luận về phiên tòa diễn ra, sau khi đã trải qua một thời gian khá nhiều năm chuẩn bị, cựu Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc, Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nói với BBC.

"Đứng đằng sau Pol Pốt có Trung Quốc, cho nên lâu lắm, qua thời gian rất dài, mãi mới xét xử được là bởi vì có sự cản trở bằng cách này, cách khác của Trung Quốc," cựu Đại sứ Việt Nam tại Bắc Kinh trong giai đoạn 1974-1987 đưa ra cáo buộc.

"Vì xét xử ngay lúc ấy, có thể những người bị xét xử sẽ nói đến những việc liên quan tới Trung Quốc. Cho nên Trung Quốc không để cho Liên hiệp quốc xét xử sớm, mà cho mãi đến bây giờ mới xét xử được.

"Thì đó là do Trung Quốc đứng đằng sau Khmer Đỏ và tìm cách kìm hãm."

Vị cựu Đại sứ của Việt Nam, nước đã tiến hành cuộc can thiệp lập đổ Khmer Đỏ năm 1978, cũng cho hay ông tin rằng Trung Quốc phải chịu "trách nhiệm liên đới" đối với cuộc diệt chủng chưa từng có xảy ra tại Campuchia.

"Trung Quốc mang tư tưởng bá quyền, bành trướng, cho nên họ câu kết với những thế lực nào đi theo họ. Họ bênh vực, kết đồng minh với những lực lượng nào mà họ có thể kết đồng minh được," tướng Vĩnh nói với BBC từ Hà Nội.

Tin liên quan