'Đừng giết Ông già Tuyết'

Cập nhật: 01:15 GMT - thứ năm, 13 tháng 12, 2012

'Ded Moroz' hay Ông già Tuyết còn phổ biến tại Nga

Uzbekistan và Tajikistan là hai nước láng giềng tại Trung Á có nhiều điểm chung.

Cả hai nước đều có dân số là người Uzbek gốc Thổ Nhĩ Kỳ và người Tajik gốc Iran, và Tổng thống của họ đều là các viên chức từng phục vụ nhiều năm dưới chế độ Liên Xô cũ.

Họ cùng phải đối mặt với những vấn đề giống nhau như về nguồn nước và phải sửa đổi sao cho nền kinh tế bán kế hoạch phù hợp với sự khắc nghiệt của thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, mới đây nhất, một số chính trị gia của họ đã quyết định giải quyết vấn đề bức xúc về Ông già Noel, theo cách thức cho

Giống ông già Noel hay Santa ở Phương Tây, người Nga có 'Ded Moroz' hay 'Grandfather Frost' - Ông già Tuyết, một phù thủy trong dân gian được Giáo hội Chính thống tạo dựng thành nhân vật tốt bụng đem niềm vui đầm ấm tới giữa mùa đông và được NàngTuyết hỗ trợ.

Ông già Tuyết được đem trở lại vào những năm 1930 tại Liên Xô và chuyên đi trao quà tặng cho trẻ em dưới một gốc cây thông, và đã trở thành một hình tượng cố định của Năm Mới ở tất cả các nước hậu Xô Viết kể từ đó cho đến tận ngày nay.

"Tajikistan là một nhà nước dân chủ và thế tục nơi những lập luận về sự phù hợp hay không của việc ăn mừng những ngày lễ phi Hồi giáo như Năm mới là vô nghĩa."

Thị trưởng Mahmadsaid Ubaidulloyev

Trang web độc lập bằng tiếng Uzbekistan, Uzmetronom, nói rằng chính phủ nước này đã lẳng lặng nói với đài truyền hình nhà nước không chiếu hình Ông già Tuyết, Nữ chúa Tuyết hay bất kỳ nhân vật nào khác từ các câu chuyện cổ tích Nga trong chương trình năm mới của mình, tuy nhiên một cây thông nhỏ ở phía sau làm nền thì được.

Những hoạt động công cộng ăn mừng Năm mới tự nó vẫn tồn tại, sau khi chính phủ có những nỗ lực nửa vời tìm cách giảm bớt những hoạt động này cách đây một vài năm.

Trang Uzmetronom chọn không trích dẫn nguồn tin của họ, điều có thể hiểu được tại một trong những quốc gia đàn áp nhất trên thế giới. Không có truyền thông độc lập tại Uzbekistan, nơi mà vào trang Uzmetronom và các trang web có tính chỉ trích khác đều bị chặn.

Ông già Băng giá tại thủ đô Dushanbe của Tajikistan

Ông già Băng giá trở thành đề tài tranh luận thường niên tại Tajikistan.

Ban tiếng Uzbek của Đài Tự do Hoa Kỳ cho biết Bộ Văn hóa Uzbekistan khẳng định chính phủ đang nghĩ theo hướng đó nhưng chưa có quyết định chắc chắn nào.

Trang Uzmetronom gợi ý rằng nỗ lực bài Ông già Tuyết là một phần của chiến dịch trong giới truyền thông nhà nước nói tiếng Uzbek để chống lại ảnh hưởng "đồi bại" trong văn hóa đại chúng và có thể là sáng kiến của một nhóm các trợ lý của Tổng thống có xu hương "tái tạo lại đất nước Uzbekistan từ trên xuống dưới" cho phù hợp với "các giá trị truyền thống".

Chiến dịch này không rõ nét trong các phương tiện truyền thông bằng tiếng Nga, mà chính phủ có xu hướng muốn nhấn mạnh hình ảnh đa sắc tộc của đất nước này.

Những "giá trị truyền thống" có cội nguồn từ một khái niệm chính thức về đặc tính dân tộc Uzbek cũng chẳng thực gì hơn chính Ông già Tuyết, và nhằm mục đích giảm thiểu di sản của những người thầy thời thuộc địa của Xô Viết và nước Nga cũ.

Nó gắn các nhân vật lịch sử như Tamerlane vào sự nghiệp quốc gia, bỏ qua những ảnh hưởng văn hóa Ba Tư - Tajikistan, và đặt Hồi giáo vào cùng hàng với thế giới của lòng thành kính dân gian.

Hoang mạc Kyzyl Kum rõ ràng không có chỗ cho Nữ chúa Tuyết, mặc dù những người có quyền phán quyết bí mật về văn hóa của chính phủ chưa có được một đề nghị thay thế nào.

Trái ngược

Nỗ lực song hành muốn loại bỏ Ông già Tuyết tại Tajikistan lại thật khác, bất chấp những nét tương đồng bề ngoài. Nó không phải là lệnh từ hậu trường của chính phủ mà là một chiến dịch công khai của Đảng Phục Hồi giáo, phe nhóm đối lập hợp pháp lớn nhất tại Tajikistan.

Các biểu tượng gốc Nga nay giảm sức hấp dẫn ở Trung Á thời hậu cộng sản

Muhibullo Kurbon, Trưởng Biên tập tờ báo đảng và trang web Najot, viết một lá thư mở tới Thị trưởng thủ đô Dushanbe phàn nàn rằng "Năm mới chẳng có liên quan gì tới thanh niên Tajikistan" và rằng tiền bạc có thể được sử dụng tốt hơn vào các món quà dành cho những người hưu trí Nga thiểu số.

Một viên chức Đảng, Hikmatullo Saifullozoda, còn đi xa hơn thế, nói với hãng thông tấn Nga RIA Novosti rằng Năm Mới "trên hết là một ngày lễ Cơ đốc giáo và tổ chức những buổi lễ ăn mừng lớn như vậy tại một đất nước mà hơn 95% là người Hồi giáo là một điều không phù hợp".

Phản ứng của Thị trưởng Mahmadsaid Ubaidulloyev là thẳng thừng.

"Tajikistan là một nhà nước dân chủ và thế tục nơi những lập luận về sự phù hợp hay không của việc ăn mừng những ngày lễ phi Hồi giáo như Năm mới là vô nghĩa", ông nói.

Ông cũng nói thêm rằng cây thông Năm Mới tại trung tâm thủ đô Dushanbe năm nay sẽ được vây quanh bằng một "thành phố thần tiên" nơi những gia đình nghèo và những người hưu trí cô đơn sẽ được nhận quà từ Ông già Tuyết và Nữ chúa Tuyết, bất kể họ là dân tộc gì.

"Hãy để cây thông được yên, đừng giết chết Ông già Tuyết!"

Bà Safarova

"Những người Hồi giáo dân tộc chủ nghĩa cần một bài học về kiến thức sơ đẳng. Năm mới không phải là Giáng sinh, vì thế chẳng có gì là Cơ đốc giáo mà phải phàn nàn cả," ông kết luận, theo hãng tin Nga Itar-Tass trích thuật.

Trái ngược với Uzbekistan, chiến dịch bài Ông già Tuyết là cuộc tranh luận thường niên tại Tajikistan, theo cung cách dân sự trên truyền thông và trên các mạng xã hội.

Nó không phải là cuộc tấn công do nhà nước hậu thuẫn vào di sản từ thời thuộc địa Nga mà là những chỉ trích Hồi giáo về ảnh hưởng bị cáo buộc là của Cơ đốc giáo lên đời sống của người dân.

Viết trên trang web CentrAsia do đặt tại Nga, Aziza Safarova, tự nhận mình là một "người trẻ theo Hồi giáo ở Dushanbe", đã nhẹ nhàng chế nhạo đề nghị của ông Kurbon và hỏi rằng liệu ông có hy vọng sẽ bỏ hẳn lịch Gregoria "Cơ đốc giáo" mà trang web của ông đang sử dụng hay không.

Tuy nhiên cuộc tranh luận để lộ cho thấy những rạn nứt trong xã hội Tajikistan do cuộc nội chiến hồi những năm 1990s, khi phe đối lập do những người Hồi giáo lãnh đạo và chính phủ theo Nga chống đối lẫn nhau đi tới chỗ bế tắc.

Cô Safarova lo sợ rằng có những người có thể tìm cách dùng chiến dịch này để đem lại bất hòa sắc tộc như "đem khăn trùm đầu Hồi giáo đối nghịch với trang phục của Nữ Chúa Tuyết, quần áo truyền thống đối nghịch với trang phục của Ông già Tuyết".

"Hãy để cây thông được yên," bà kết luận. "Đừng giết chết Ông già Tuyết!"

Thêm về tin này

Chủ đề liên quan

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.