Các phiên tòa chính trị ở Trung Quốc

Phiên xử 'Bè lũ Bốn tên'
Image caption Vụ án 'Bè lũ Bốn tên' là vụ án chính trị lớn nhất của Trung Quốc từ trước đến nay

Lúc còn trên đỉnh cao quyền lực, ông Bạc Hy Lai, Bí thư Thành ủy Trùng Khánh, người lúc nào cũng ăn mặc chỉnh tề, dường như tận hưởng hào quang trong sự chú ý của công chúng.

Vì lẽ đó, vào đêm trước khi phải ra tòa, ông Bạc có lẽ đang cảm thấy rất cô đơn sau một năm ở sau chấn song nhà lao.

Nhưng đối với một người mà lịch sử gia tộc gắn liền với những thăng trầm của Đảng Cộng sản Trung Quốc, có lẽ ông Bạc cũng nhận ra rằng mình đã góp mặt vào một danh sách ít ỏi nhưng đầy tai tiếng.

'Bè lũ Bốn tên'

Bắt đầu từ phiên xử Tứ nhân bang hồi năm 1980, những cán bộ cao cấp nhất của Đảng Cộng sản đã phải ra trước vành móng ngựa.

'Bè lũ Bốn tên' này, trong đó có phu nhân của chính lãnh tụ Mao Trạch Đông là Giang Thanh, bị buộc tội đã gây ra chết chóc và tuyệt vọng trong suốt thời kỳ Cách mạng Văn hóa kéo dài một thập kỷ.

Phiên tòa được phát sóng qua truyền hình này có hơn 800 người và 300 nhà báo dự khán. Bà Giang Thanh đã chống lại các cáo buộc, nhiều lúc khóc nức nở và có lúc còn bị đưa ra khỏi phòng xử.

Cả đất nước dán mắt vào màn hình.

“Không có nhiều người dân Trung Quốc có truyền hình vào thời điểm đó, cho nên chúng tôi đến nhà bạn bè hoặc hàng xóm để cùng theo dõi diễn biến phiên tòa,” nhà sử học Chương Lập Phàm kể lại.

“Tứ nhân bang đã gây ra rất nhiều căm phẫn trong dân chúng. Người dân muốn họ phải bị trừng trị.”

Khi máu đã ngừng đổ, Bắc Kinh bắt đầu thay đổi cách họ ứng xử với các cán bộ ương ngạnh: giờ đây các cán bộ cao cấp vốn đã thua cuộc trong cuộc đấu đá quyền lực sẽ không phải ra các phiên tòa chính trị công khai.

Thay vào đó, họ bị đổ lên đầu những tội danh tham nhũng.

‘Triệt hạ đối thủ’

Có một câu ngạn ngữ nói về đấu đá quyền lực như thế này: “Được làm vua thua làm giặc.”

“Đây là một sáng kiến mới,” ông Bạc Trí Duyệt, một học giả tại Viện Đông Á của Đại học Quốc gia Singapore chuyên nghiên cứu về chính trị Trung Quốc, cho biết.

“Kể từ những năm 1990, các nhà lãnh đạo Trung Quốc dùng các phương tiện pháp lý để xử lý việc tranh giành quyền lực. Do đó dù cho ai là đối thủ chính trị thì người đó sẽ được biến thành cán bộ tham nhũng,” ông nói.

Mô hình mới này bắt đầu vào năm 1998 sau khi Trần Hy Đồng, cựu Bí thư Thành ủy Bắc Kinh đồng thời là ủy viên Bộ Chính trị, bị bắt.

Sau một phiên tòa ngắn ngủi, ông Trần bị kết tội là đã biển thủ công quỹ để xây dựng các biệt thự sang trọng và tham ô nhiều món đồ đắt giá.

Sau khi ra tù vào năm 2006, ông Trần đã lên tiếng lên án phiên tòa xét xử ông. Ông cho rằng mình bị bỏ tù vì đã thua trong cuộc tranh giành quyền lực trước chủ tịch lúc đó là ông Giang Trạch Dân, chứ không phải vì bị xử theo pháp luật.

Phiên tòa xử Bí thư Thành ủy Thượng Hải Trần Lương Vũ hồi năm 2008 cũng diễn ra theo một mô-típ tương tự.

Ông Trần này vẫn đang nằm dài trong nhà lao sau khi bị buộc tội là nhận hối lộ lên đến 340.000 Mỹ kim và lạm dụng chức vụ.

Tuy nhiên người trong cuộc tin rằng ‘tội’ thật sự của ông là đã đối đầu với đối thủ chính trị của ông – chủ tịch thời đó là Hồ Cẩm Đào.

Bạc Hy Lai có hợp tác?

Image caption Ông Trần Hy Đồng được cho là bị Giang Trạch Dân gán tội

Tương tự, Bạc Hy Lai đã xây dựng cơ sở quyền lực cho mình tại đại đô thị miền tây nam là Trùng Khánh và qua đó đã gây mối đe dọa tới cơ cấu quyền lực của Bắc Kinh, Bạc Trí Duyệt nhận định.

Cuối cùng, các đối thủ của ông Bạc đã cùng bắt tay chống lại ông.

Người dân Trung Quốc có lẽ sẽ không cảm thấy việc của ông Bạc có liên quan gì đến bản thân họ như hồi phiên tòa xét xử Tứ nhân bang. Tuy nhiên hàng triệu người cũng sẽ theo dõi phiên tòa diễn ra trong tuần nay ở tỉnh Sơn Đông.

“Công chúng quan tâm đến phiên tòa Tứ nhân bang bởi vì Giang Thanh đã phản kháng. Sau đó, Trần Hy Đồng và Trần Lương Vũ đều tỏ thái độ hợp tác,” nhà sử học Chương Lập Phàm nói.

“Mọi người đang chờ xem liệu Bạc Hy Lai có bác bỏ thỏa thuận trước đó rằng ông có tội và có hành động gì đó bất ngờ hay không,” ông nói thêm.

“Sẽ có thêm nhiều cuộc đấu đá quyền lực nữa.”

“Thậm chí những đối thủ chính trị cấp cao sẽ bị loại ra khỏi cuộc chơi bằng cáo buộc tham nhũng. Chúng ta cứ chờ xem.”

Tin liên quan