Trận chiến không người thắng ở Gaza

Bản quyền hình ảnh AP
Image caption Số người chết trong đợt tấn công nay đã vượt quá con số thiệt mạng ở Chiến dịch Cast Lead 2008

Với một lệnh ngừng bắn có thể dẫn tới hay không dẫn tới một giai đoạn yên tĩnh kéo dài, tình hình hiện tại sẽ còn lâu nữa mới kết thúc.

Khi không có thay đổi về nguyên tắc đối với tình thế của người Palestine sinh sống tại Dải Gaza, những điều tương tự như cuộc xung đột tàn bạo này sẽ lại lặp lại trong những tháng, những năm tới.

Hiện thì rõ ràng chẳng bên nào là người chiến thắng.

Con số tử vong của người Palestine khiến thế giới tức giận.

Israel nói rằng nhiều hỏa tiễn và kho vũ khí của Hamas được đặt tại các khu dân cư và rằng Israel đã rất nỗ lực trong việc giảm thiểu con số thương vong cho dân thường.

Nhưng tìm kiếm mục tiêu ở khu vực đông dân bằng những vũ khí không kích và đạn pháo hiện đại không có chỗ cho sai sót.

Con số các cơ sở của Liên Hiệp Quốc bị bắn trúng rõ ràng đã khiến người ta đặt câu hỏi về mức độ sai sót và khả năng bắn trả nhanh chóng một cách chủ ý.

Về quân sự, có những bài học rõ ràng cho cả hai bên.

Hamas, cùng các nhóm tay súng Palestine khác, rõ ràng đã học được từ các vụ đụng độ trước đây với Israel.

Các tay súng của họ được đào tạo bài bản, sẵn sàng chiến đấu.

Nhưng vũ khí truyền thống của họ, hỏa tiễn tầm xa, đã chứng tỏ mức thành công không cao như mong đợi trước sự chặn phá hiệu quả của hệ thống cản phá hỏa tiễn Iron Dome của Israel.

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Lá chắn tên lửa Iron Dome được cho là đã giúp giảm bớt con số thương vong dân thường tại Israel

Iron Dome một lần nữa nổi lên như một câu chuyện thành công.

Tuy nhiên, nó vẫn bị một số người chỉ trích đặt câu hỏi về tỷ lệ thành công rất cao của nó. Một số hỏa tiễn chế tạo tại chỗ của Hamas có thể kém hiệu quả và có những tường thuật nói một số trái bị rút bớt thuốc nổ để giảm trọng lượng nhằm tăng tầm bắn.

Phóng hỏa tiễn chỉ gây sát thương rất ít cho Israel.

Chủ yếu các trường hợp thương vong của Israel là do đạn cối tầm ngắn bắn ra ở gần đường biên với Gaza. Nhưng hiệu quả chính của việc nã hỏa tiễn là gây gián đoạn, khiến người ta không thể duy trì cuộc sống bình thường mà phải chạy tới các hầm trú ẩn.

Iron Dome tỏ ra hiệu quả, không chỉ ở việc bắn phá được một số hỏa tiễn khi còn trên không trung, mà còn ở việc giảm bớt con số thương vong, trì hoãn được thời điểm các lãnh đạo Israel thấy buộc phải tiến hành chiến dịch trên mặt đất.

Hamas tuy nhiên đã duy trì được việc đều đặn nã từng đợt hỏa tiễn trong suốt cuộc xung đột, bất chấp sự tấn công dữ dội từ Không lực Israel và các đợt pháo kích của Tel Aviv.

Theo tin tình báo Israel, chừng 3.300 trái rocket đã nã vào phía Israel. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) nói đã tiêu hủy được chừng hơn 3.000 trái khác. Cơ quan này đánh giá là có chừng 3.000 trái hiện còn ở Gaza.

Việc duy trì bắn hỏa tiện cho thấy Hamas đạt thành công nhất định, tuy họ có thể có vấn đề trong việc bổ sung kho đạn dược, khi mà chính phủ Ai Cập tỏ ra thù nghịch và trên thực tế nhiều kho xưởng ở Dải Gaza đã bị phá hủy.

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Hamas đã thiết lập một mạng lưới các đường hầm chằng chịt ở Gaza

Sáng kiến lớn của Hamas trong chiến dịch này là dùng các đường hầm (và các đơn vị nhỏ chở bằng đường biển) để xâm nhập Israel. Israel đã chặn được một nhóm các tay súng từ một đường hầm hồi giữa tháng Bảy, dẫn đến việc mở chiến dịch trên bộ với mục đích chính là nhằm tìm phá các đường hầm.

Nhưng, như Israel nhận thấy, các đường hầm không phải do Hamas thực hiện như cách duy nhất để xâm nhập Israel mà chỉ là một phần trong hệ thống phòng thủ của Gaza mà thôi.

Được chạy trong các khu vực đông dân và khá chật, Hamas có chiến lược đào hầm sâu xuống lòng đất, tạo ra một mạng lưới các hành lang ngầm như mê cung với nhiều điểm tiếp cận khác nhau.

Rõ ràng là có những sai lầm ngớ ngẩn. Các phân tích gia của Israel đã nhanh chóng lên án việc sử dụng loại xe tương đối cổ và không an toàn cho người dùng, thiết giáp xa M133, mà một chiếc như vậy đã bị phá hủy khiến nhiều người thương vong. Nhưng những đường hầm mới là điều gây khó chịu nhất cho Israel.

Những đường hầm đã gây kinh ngạc. Một số đã bị cơ quan tình báo Israel phát hiện, và binh lính đã tiến vào nhanh chóng.

Nhưng vấn đề cho IDF là họ đã không thể nuốt nổi mức độ rộng lớn của hệ thống đường hầm, cũng không được huấn luyện hiệu quả để xử lý nó. Nhiều trường hợp thương vong phát sinh do giao tranh ở các khu đông dân, nơi mà các tay súng Palestine thoắt ẩn thoắt hiện rồi nhanh chóng biến mất xuống lòng đất.

Một nhà bình luận người Israel so sánh vấn đề đường ngầm với những gì hỏa tiễn chống tăng của Ai Cập đã từng gây ra khi tàn phá thiết giáp xa của Israel trong thời gian đầu cuộc chiến 1973. Israel đã biết về những vũ khí đó, đã nhìn thấy người Ai Cập được huấn luyện kỹ càng với loại vũ khí đó, nhưng đã không thể chặn được tính hiệu quả của loại vũ khí đó.

Hamas rõ ràng đã học được những bài học từ cuộc xâm chiếm lớn gần đây nhất của Israel vào Dải Gaza.

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Tuy mất 64 quân nhân IDF nhưng chiến dịch tấn công vẫn được đa số người dân Israel ủng hộ

Israel có vẻ như đang cho rằng lần này, đó sẽ là sự tái hiện thành công nhanh chóng mà họ từng có được, trong lúc mức thương vong là rất hạn chế.

Với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, các mục tiêu mang tính chiến thuật, nhằm đạt được việc "im lặng đổi lấy im lặng", và nhằm trung dung hóa các đường hầm ở mức tối đa. Các nhà bình luận người Israel đã chỉ trích ông Netanyahu là không có tầm nhìn chiến lược cụ thể và đã gửi tín hiệu cho các lãnh đạo Hamas rằng Israel không ưu tiên cho mục tiêu triệt hạ họ.

Giống như Hoa Kỳ và các đồng minh ở Iraq và Afghanistan, Israel nhanh chóng học được rằng việc sử dụng lực lượng áp đảo trong một cuộc xung đột không cân xứng là không hiệu quả, chưa kể khi các cơ sở quân sự của đối phương lại được đặt trong các khu dân cư.

Về phần mình, Hamas chấp nhận hy sinh các tài sản quân sự khó khăn lắm mới gây dựng được sau nhiều năm, gồm hỏa tiễn và các đường hầm, để nhằm mục tiêu mang tính chiến lược hơn. Họ muốn bằng cách này hay cách khác thay đổi được tình thế ở Gaza và dỡ bỏ cái mà họ coi là việc tiếp tục vây hãm vùng lãnh thổ này.

Hamas biết chiến lược này sẽ dẫn tới con số thương vong dân thường cao. Có lẽ họ trông chờ vào ý kiến quốc tế để đẩy Israel vào thế phải ngưng chiến dịch tấn công.

Nếu vậy, đây là một chiến lược đầy rủi ro và vào giai đoạn này, không rõ liệu mức thương vong và phá hủy tới đâu mới đủ để dẫn tới việc thay đổi căn bản tình thế tại Gaza.

Không mấy ai trong khu vực sẵn sàng chấp nhận rủi ro để đổi lấy hòa bình. Với tình trạng kịch tính hiện nay tại Gaza, Syria và Iraq, hiện đang có sự mệt mỏi trong vùng, với việc một nhà bình luận hàng đầu người Mỹ mô tả Trung Đông giống như tình hình tại châu Âu trong Cuộc chiến Ba mươi Năm (1618–1648).

Tin liên quan