Scotland chọn ở lại, điều gì xảy ra?

Bản quyền hình ảnh AFP

Scotland bỏ phiếu "Không" trong cuộc trưng cầu dân ý có tính lịch sử cho một nước Scotland độc lập.

Nay, nó có nghĩa là Scotland sẽ tiếp tục là một phần của Vương quốc Anh - nhưng với tiến trình tản quyền tại Scotland, quá trình chuyển giao thêm quyền lực từ chính phủ tại Westminster cho Nghị viện Scotland, thì không phải mọi việc sẽ trở lại như bình thường.

Trọng tâm giờ đây sẽ là liệu chính phủ Anh thực hiện lời hứa của mình sẽ giao thêm quyền lực cho Nghị viện Scotland, có trụ sở tại Holyrood, Edinburgh, như thế nào. Đây là những gì có khả năng sẽ xảy ra tiếp theo.

Thêm quyền lực

Ba đảng chính trị Anh lớn nhất tại Anh - Đảng Bảo thủ, Đảng Lao động và Đảng Dân chủ Tự do - đồng ý việc chuyển giao thêm quyền lực cho Nghị viện Scotland tại Holyrood phải được thực hiện. Trong chiến dịch vận động trưng cầu dân ý, các đảng đã ký một cam kết giao thêm quyền cho Scotland nếu người dân Scotland bỏ phiếu từ chối một Scotland độc lập.

Một thời gian biểu để thực hiện những thay đổi này đã được cựu thủ tướng và dân biểu Scotland – ông Gordon Brown – đưa ra. Nó nhanh chóng được các đảng tại Anh ủng hộ.

Ngay sau khi kết quả cuộc trưng cầu dân ý trở nên rõ ràng, Thủ tướng Anh, ông David Cameron, với mục đích thể hiện chính phủ Anh sẽ thực thi sáng kiến này, đã tuyên bố Lord Smith vùng Kelvin sẽ giám sát việc thực hiện chuyển giao thêm quyền lực trong lĩnh vực thuế, ngân sách và phúc lợi.

Ông cho biết dự thảo luật sẽ có vào tháng Giêng, theo thời gian biểu đặt do ông Gordon Brown đề ra.

Theo đề xuất của cựu Thủ tướng Anh, vào cuối tháng Mười một "văn bản chỉ đạo" sẽ được chính phủ Anh đương nhiệm công bố với tất cả các đề xuất.

Một sách trắng của chính phủ sẽ được đưa ra vào cuối tháng Mười Một, sau một thời gian tham vấn, vạch ra các quyền lực đã được đề xuất.

Một dự thảo luật mới, "Đạo luật Scotland", sẽ được công bố vào Burns Night (25 tháng 1 năm 2015) để sẵn sàng cho Hạ viện bỏ phiếu.

Tuy nhiên, với một cuộc tổng tuyển cử tại Anh sẽ diễn ra vào tháng 5 năm 2015, đạo luật này sẽ không được thông qua cho tới khi quốc hội mới bắt đầu làm việc.

Những khác biệt giữa các đảng phái

Bản quyền hình ảnh AP

Nghị viện Scotland hiện đang được tài trợ thông qua một khoản trợ cấp và số tiền được xác định bởi Công thức Barnett - một dàn xếp điều chỉnh kinh phí cho Scotland, xứ Wales và Bắc Ireland cho chi tiêu vào các lĩnh vực bao gồm chính sách tản quyền dựa trên cơ sở dân số. Tất cả ba đảng đều cam kết duy trì về bản chất cơ chế này ở một hình thức nào đó.

Và trong các đề xuất được các đảng đề ra hồi đầu năm nay, mỗi đảng đều hứa sẽ giao cho Nghị viện tại Holyrood có thêm quyền lực đáng kể trong lĩnh vực tăng thuế thu nhập so với quyền hạn mà Nghị viện Scotland đang có hiện nay. Tuy nhiên, có sự khác biệt đáng kể giữa các đảng chính trong phạm vi những thay đổi được đề xuất này.

Đảng Lao động muốn giao cho Nghị viện tại Holyrood quyền thay đổi thuế thu nhập tới mức 15 xu mỗi bảng - nhưng không có quyền tự cắt giảm thuế ở nhóm có mức đóng thuế cao nhất.

Đảng Bảo thủ đề xuất cho Scotland toàn quyền kiểm soát các tỉ lệ thuế thu nhập và các mức thu thuế. Nghị viện Scotland cũng sẽ chịu trách nhiệm 40% số tiền chi tiêu.

Đảng Dân chủ Tự do thì đề xuất cho Nghị viện Scotland quyền về thuế thu nhập, thuế thừa kế và thuế thặng dư vốn. Đảng này cũng đưa ra ý tưởng xóa bỏ Đạo luật Liên hiệp giữa Scotland và Xứ Anh và thay nó bằng một tuyên bố liên bang.

Tất cả những đề xuất này đều không đủ thỏa mãn Đảng Dân tộc Scotland - SNP, và lãnh đạo của đảng này, ông Alex Salmond, nhưng cũng giống như Hiệp định Edinburgh, nó buộc Thủ tướng David Cameron phải tôn trọng kết quả trưng cầu dân ý, và tương tự nó cũng áp dụng với Thủ hiến Scotland.

Ông Salmond có thể không thích, nhưng ông sẽ vẫn là người đứng đầu một chính quyền tản quyền của Scotland, do đó ông sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo việc giao thêm quyền hạn cho Nghị viện tại Holyrood.

Ông được cho là sẽ đấu tranh cho một "cuộc tản quyền tối đa" - mà về cơ bản là chuyển giao quyền lực sâu rộng –các quyền lực bao gồm toàn quyền kiểm soát thuế thu nhập, thuế doanh nghiệp, và thuế đánh vào hành khách hàng không, và kiểm soát rộng lớn về phúc lợi xã hội.

Các cuộc đàm phán

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Thủ tướng Anh phát biểuở Downing Street ngay sau khi có kết quả bỏ phiếu

Các đảng phái chính trị tại Vương quốc Anh sẽ phải làm việc, bỏ qua những khác biệt của họ, và đưa ra một đề nghị duy nhất. Nhưng nó sẽ có liên quan tới nhiều thứ khác.

Để dẫn đến việc thành lập Nghị viện Scotland vào năm 1999, chính phủ Anh đã vạch ra những trách nhiệm của một Nghị viện tản quyền trong một Sách trắng vào tháng Bảy năm 1997, trước khi chúng được sự ủng hộ của cử tri và được vào thành luật.

Việc đặt nền móng tiến tới chuyển giao quyền lực cho Scotland cũng được đánh giá nhờ vào công của Đại hội Lập hiến Scotland, một hiệp hội các đảng chính trị Scotland, nhà thờ và các nhóm dân sự khác được thành lập vào năm 1989.

Cơ quan mới do Lord Smith điều hành để chốt lại các quyền lực mới của Nghị viện tại Holyrood trên phương diện nào đó có thể được xem là một phiên bản hiện đại của tổ chức này. Tương lai của SNP

Vậy tương lai của SNP nay sẽ là gì?

Trong thời gian trước mắt sẽ là trở lại với chính phủ - công việc mà SNP được bầu với thắng lợi áp đảo trong cuộc bầu cử Nghị viện Scotland mới nhất.

Tuy nhiên, mọi con mắt đổ dồn về hội nghị thường niên tại Perth – đình hoãn từ tháng Mười thường niên, chuyển sang tháng Mười Một.

Ông Alex Salmond cam kết làm công việc của mình trên cương vị Thủ hiến Scotland ít nhất cho tới là cuộc bầu cử Nghị viện Holyrood kế tiếp vào năm 2016 - nhưng điều đó có nhiều khả năng sẽ không ngăn chặn được một số chính trị gia đối thủ sẽ mô tả ông là “một người mất quyền lực " – theo cách nói thường được dùng trên chính trường Mỹ .

Tuy nhiên, với tầm quan trọng to lớn của chiến thắng của SNP trong cuộc bầu cử cuối, rất có thể đảng này sẽ chiến thắng trong cuộc bầu cử Nghị viện Scotland tiếp theo, đặc biệt nếu các cử tri cảm thấy đảng Lao động chưa làm đủ giành lại niềm tin của họ như một đảng cầm quyền.

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Phó Thủ hiến thứ nhất, bà Nicolas Sturgeon có thể sẽ thay thế ông Alex Salmond

Phần còn lại của Anh Quốc

Với quá trình chuyển giao quyền lực cho Nghị viện tại Holyrood gia tăng, nhiều người sẽ muốn giải quyết cái gọi là vấn đề West Lothian: liệu có công bằng khi các dân biểu xứ Anh thì không được có tiếng nói trong các vấn đề tản quyền ở Scotland trong khi các dân biểu Scotland tại Westminster lại vẫn có thể bỏ phiếu trong các vấn đề tương tự khi họ có thể có ảnh hưởng đến xứ Anh?

Một cuộc thăm dò gần đây của tổ chức YouGov cho tờ Herald gợi ý là 62% người xứ Anh tin rằng các dân biểu Scotland nên bị cấm biểu quyết trong các luật về xứ Anh.

Nhiều người ở xứ Wales và Bắc Ireland cũng sẽ hỏi họ cũng phải được có thêm quyền hạn.

Các vấn đề khác cho xứ Wales là việc tiếp tục công thức tài trợ Barnett, mà theo đó Scotland nhận được ngân sách nhiều hơn tính theo bình quân đầu người so với mức trung bình của Vương quốc Anh.

Nghị viện xứ Wales (Plaid Cymru) nói dàn xếp nỳ khiến xứ Wales mỗi năm nghèo hơn 300 triệu bảng, trong khi Đảng Lao động hứa sẽ giải quyết vấn đề này nếu họ thắng trong cuộc tổng tuyển cử vào năm 2015 tại Vương quốc Anh.

Hàn gắn vết thương

Tranh luận về tương lai của Scotland đã khiến công chúng giật mình – và đôi lúc những cảm xúc mạnh mẽ đã chuyển thành sự tức giận, vì vậy ưu hàng đầu sẽ là kéo hai bên lại với nhau.

Bước hàn gắn đầu tiên sẽ diễn ra vào Chủ nhật, khi Giáo Hội Scotland tiến hành "thánh lễ hòa giải" tại Thánh đường St Giles ở Edinburgh.

Giám mục John Chalmers, người điều hành Giáo đoàn của Giáo hội Scotland, cho biết ý tưởng của buổi thánh lễ này là để "thể hiện sự cao thượng trong chiến thắng hay thất bại của chúng ta, hoặc để thể hiện cam kết của chúng ta sẽ cùng nhau làm việc cho tương lai của Scotland".

Tin liên quan