CIA 'dối trá' về chương trình thẩm vấn

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Các biện pháp của CIA cũng bị người dân Mỹ phản đối

Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã thẩm vấn các nghi phạm al-Qaeda một cách tàn bạo sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9, một phúc trình của Thượng viện nước này cho biết.

Kết luận của bản phúc trình này, vốn do các nghị sỹ Dân chủ thuộc Ủy ban Tình báo Thượng viện đưa ra, nói rằng CIA đã làm cho dân Mỹ hiểu sai về công việc họ đang làm.

Những thông tin mà CIA thu thập được kiểu này không có được những nội dung giúp phá các mối đe dọa, theo phúc trình.

Trong một thông cáo báo chí, CIA nhấn mạnh các cuộc thẩm vấn như thế đã giúp bảo vệ sinh mạng người Mỹ.

‘Rất hữu ích’

“Những thông tin tình báo mà chúng tôi thu thập được trong chương trình thẩm vấn này là rất hữu ích giúp chúng tôi hiểu thêm về al-Qaeda và vẫn tiếp tục cung cấp thông tin cho các nỗ lực chống khủng bố của chúng ta cho đến hôm nay,” ông John Brennan, giám đốc CIA, nói.

Tuy nhiên, CIA cũng thừa nhận những thiếu sót, nhất là trong giai đoạn đầu khi họ không có sự chuẩn bị cho một chiến dịch bắt giữ và thẩm vất quy mô.

Chương trình thẩm vấn can phạm al-Qaeda kéo dài từ năm 2002 cho đến 2007 dưới thời Tổng thống George W Bush.

Giới thiệu bản phúc trình trước Thượng viện, bà Dianne Feinstein, chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, đã gọi việc làm của CIA là ‘vết nhơ trong lịch sử Mỹ’.

“Việc tung ra bản kết luận dài 500 trang không thể nào xóa vết nhơ đó nhưng nó là thông điệp gửi đến người dân Mỹ và thế giới rằng Hoa Kỳ là nước lớn có khả năng nhận sai và tự tin có thể rút ra những bài học từ sai lầm,” bà Feinstein nói.

“Các nghi phạm bị CIA bắt đã bị tra tấn, dù cho từ này có được định nghĩa như thế nào đi nữa.”

Trước đó, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã nói rằng các phương pháp thẩm vấn mà CIA sử dụng ‘không phù hợp với các giá trị của nước Mỹ’.

“Những cách làm này đã làm tổn hại nghiêm trọng đến vị thế của nước Mỹ trên thế giới và khiến chúng ta khó mà theo đuổi các lợi ích với các đồng minh và đối tác,” ông nói.

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption CIA đang đối mặt một vụ bê bối lớn

Phản ứng trước bản phúc trình này, các lãnh đạo của Đảng Cộng hòa ở Thượng viện khẳng định rằng việc làm của CIA đã góp phần dẫn đến việc bắt giữ các nghi phạm quan trọng và tiêu diệt Osama bin Laden.

Cảnh giác cao độ

Bản phúc trình của CIA dài hơn 6.000 trang với rất nhiều các bằng chứng nhưng chỉ có 525 trang được công bố.

Tổng thống Obama đã chấm dứt chương trình thẩm vấn của CIA khi ông lên nắm quyền hồi năm 2009.

Hồi đầu năm, ông Obama nói rằng theo quan điểm của ông thì cách mà CIA thẩm vấn các tù nhân al-Qaeda có thể xem được xem là tra tấn.

Bản phúc trình này đã bị hoãn công bố một thời gian do có bất đồng ở Washington về việc nên công bố những nội dung nào.

An ninh được tăng cường trên khắp các cơ cở của Hoa Kỳ trên toàn thế giới trước khi phúc trình được công bố.

Các sứ quán của Mỹ đã có một số biện pháp phòng ngừa giữa lúc ‘có những dấu hiệu’ về ‘những nguy cơ lớn hơn’, phát ngôn nhân Nhà Trắng cho biết.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel cho biết ông đã ra lệnh cho các tư lệnh quân đội Mỹ cảnh giác cao độ.

‘Đưa đến nước khác’

Trong phúc trình này, CIA bị cáo buộc đã đưa các nghi phạm khủng bố đến các nước không có cơ sở pháp lý nào để bảo vệ quyền của họ theo luật Mỹ. Một số nghi phạm nói rằng họ bị tra tấn ở những quốc gia như Syria và Ai Cập.

Một báo cáo của Hội đồng châu Âu hồi năm 2006 cho biết họ đã tập hợp chi tiết về một ‘mạng lưới các nhà tù bí mật và vận chuyển tù nhân sang các nước khác một cách phi pháp’ dựa trên lời khai của những người từng bị CIA bắt giữ, các chuyến bay và những thông tin khác.

Bản phúc trình của Thượng viện Mỹ cho biết CIA đã đưa mộtsố nghi phạm al-Qaeda đến các nhà tù ở các nước nhưng không nói rõ là nước nào.

Những điểm chính của phúc trình bao gồm:

Không có trường hợp nào trong số 20 trường hợp mà CIA cho là ‘thành công’ chống khủng bố nhờ vào cách thẩm vấn này giúp nhà chức trách có được những thông tin tình báo thiết yếu.

CIA đã tung hỏa mù đối với các chính trị gia và công chúng Hoa Kỳ bằng việc đưa ra các thông tin không chính xác để được mọi người ủng hộ các biện pháp thẩm vấn này.

CIA đã nói sai sự thật rằng không có thượng nghị sỹ nào phản đối chương trình.

Bản quyền hình ảnh Reuters
Image caption Phe Dân chủ tại Ủy ban Tình báo Thượng viện đã vận động công bố tóm lược của phúc trình

Ít nhất từ 26 cho đến 119 tù nhân biết được có nằm trong phạm vi chương trình thẩm vấn này đã bị bắt giữ sai và nhiều người đã bị giam quá hạn trong nhiều tháng.

Các biện pháp thẩm vấn bao gồm: làm tù nhân mất ngủ đến 180 tiếng, thường là bị buộc phải đứng hay nằm ở những tư thế khó chịu.

Việc nhấn nước để lại những hậu quả trên cơ thể tù nhân, gây ra co giật và nôn mửa.

‘Mất danh tiếng’

Frank Gardner, phóng viên an ninh của BBC, phân tích:

Việc Chương trình EIT, tức các biện pháp thẩm vấn tăng cường, hay nói cách khác là tra tấn, đã bị cho ngưng lại một năm trước và việc các lãnh đạo nước Mỹ không biết được hết quy mô chương trình này cũng không thể nào biện hộ cho sự tồn tại của nó.

Sau khi nghiên cứu 6.000 trang tài liệu, các tác giả phúc trình kết luận rằng không có trường hợp nào bị thẩm vấn trong chương trình trên giúp ngăn chặn một cuộc tấn công khủng bố.

Điều này có nghĩa là danh tiếng của nước Mỹ và rộng hơn là của cả phương Tây, đã bị tổn thương mà không đem lại kết quả gì.

Điều này sẽ khiến Hoa Kỳ có thể đối mặt với các buộc ‘đạo đức giả’, khiến phương Tây sẽ khó mà lên án ác chế độ chuyên chế và tàn bạo. Nó cũng giúp cho các kẻ khủng bố biện hộ cho việc tàn ác của họ bằng việc so sánh với việc làm của nước Mỹ.

Hy vọng duy nhất từ bản phúc trình này là những cách tra tấn như vậy sẽ bị ném vào thùng rác lịch sử.

Tin liên quan