Những kẻ tấn công Jakarta: Thế hệ mới

Cảnh sát có vũ trang Indonesia Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Cảnh sát và các lực lượng bắn tỉa được nhanh chóng điều động trên đường phố tại thủ đô Jakarta, Indonesia.

Sau một loạt các vụ đánh bom và nổ súng chết người ở trung tâm của thủ đô Jakarta của Indonesia, phân tích gia chuyên về an ninh, Yohanes Sulaiman, xem xét các phe nhóm có khả năng thực hiện những cuộc tấn công như vậy. Đây là lần đầu tiên kiểu tấn công như thế này diễn ra ở Indonesia.

Mặc dù Indonesia từng có kinh nghiệm trong quá khứ về sự hiếu chiến Hồi giáo và được cảnh báo về ảnh hưởng ngày càng tăng của nhóm Nhà nước Hồi giáo tại khu vực, ít người nghĩ sẽ xảy ra một cuộc tấn công như thế này vì một lý do đơn giản: cảnh sát cho đến nay đã được ngăn chặn khá hiệu quả các cuộc tấn công nhờ công tác giám sát của họ với những người cực đoan mà họ từng biết đến.

Kể từ sau các cuộc tấn công chết người tại Bali vào năm 2002 và vào khách sạn Marriott và Ritz Carlton ở Kuningan, Jakarta, hồi năm 2009, đã không hề xảy ra một cuộc tấn công lớn nào. Cảnh sát theo dõi chặt chẽ các phong trào cực đoan và đặc biệt là một số thanh thiếu niên dễ bị ảnh hưởng của Indonesia.

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Lực lượng an ninh đã giám sát chặt chẽ và kiểm soát được các phong trào cực đoan trong những năm gần đây

Cảnh sát không để một kẽ hở nào trong cuộc truy quét tiếp theo của họ. Điều mà họ chưa làm là không để tình trạng cực đoan loang ra và kết quả là cung cấp các chiến binh cho những phe nhóm cực đoan này.

Tham vọng của vụ nổ súng và đánh bom tấn công này là khá lớn nhưng theo tin tức ban đầu về cách thức nó diễn ra cho thấy mức độ thiếu kinh nghiệm. Nếu họ gây ra số tử vong cao thì họ đã thất bại. Chắc chắn là họ đã thực hiện các vụ này ở trung tâm thủ đô Indonesia nhưng các cuộc tấn công của họ dường như lộn xộn và ít bằng chứng cho thấy có sự phối hợp rõ ràng.

Các bằng chứng ban đầu cho thấy đây là một nhóm nghiệp dư, hơn là thế hệ chiến binh được đào tạo ở Syria và Afghanistan. So sánh với các cuộc tấn công ở khách sạn Marriott hồi năm 2009 đã diễn ra khá ngang nhiên theo một cách rất khác, mà trong vụ đó chúng ta đã thấy các dân quân đã đưa lậu từng bộ phận của bom vào khách sạn cho đến khi sẵn sàng cho một vụ nổ lớn chết người.

Bản quyền hình ảnh AFP
Image caption Cái chết của Osama Bin Laden khiến tổ chức al-Qaeda không còn được ưa chuộng tại Indonesia trong khi hỗ trợ cho IS gia tăng

Vậy, vụ này nói với chúng ta điều gì?

Để trả lời câu hỏi này, điều quan trọng cần nhớ lại lịch sử phức tạp của các phong trào cực đoan Hồi giáo Indonesia. Vào những năm 1980, một nhóm những người Hồi giáo cực đoan, những người muốn lập một nhà nước Hồi giáo Indonesia, đã đến Afghanistan để chiến đấu chống lại Liên Xô và gây dựng liên kết với tổ chức al-Qaeda.

Bản quyền hình ảnh AP
Image caption Indonesia đã đưa một số người ra tòa hồi tháng Mười vì các cáo trạng tội tuyển dụng người cho các phe nhóm dân quân Hồi giáo

Những nhóm này phát triển kỹ năng đáng kể trong việc thực hiện các vụ đánh bom chết người mà sau này Indonesia chịu hậu quả.

Nhưng sau các vụ đánh bom ở Bali và Marriott, phần lớn thế hệ những người đó đã bị bỏ tù - họ cũng đã bị cảnh sác xác định và bị hạn chế quyền tự do đi lại. Trong những năm gần đây, quá, cảnh sát cũng đã thực hiện được việc kiểm soát và vô hiệu hóa những dân quân ngoại quốc những người xuất hiện tại các trại huấn luyện mọc lên ở vùng Sulawesi.

Kết quả là, thế hệ những người cực đoan hiện nay hoặc là những người hoàn toàn mới có chủ thuyết được thấm nhuần từ internet và các trang mạng mang nội dung thánh chiến, hoặc các tín đồ của các phong trào cực đoan cũ nhưng ít gắn bó với thế hệ cũ. Và thế hệ mới này xem những người tiền nhiệm của họ là quá nhút nhát, rồi quyết định chia thành các nhóm nhỏ mới, lọt ra ngoài tầm radar của cảnh sát.

Tuy nhiên vấn đề của các chiến binh thánh chiến là do bị công an giám sát chặt chẽ, nay họ thường hoạt động trên cơ sở cá nhân. Với họ việc từ bỏ các liên kết với thế hệ cũ, vô tình hay cố ý, họ đã mất đi dây liên hệ cá nhân đó với các nhóm thánh chiến toàn cầu vốn có thể cung cấp cho họ tiền bạc và đào tạo.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Các viên chức chính phủ Indonesia lo sợ thanh niên Indonesia đang bị tư tưởng cực đoan quyến rũ

Đó cũng là lý do tại sao các cuộc tấn công ở Jakarta đã không gây ra nhiều thiệt hại. Trong khi thế hệ mới có thể sử dụng các loại vũ khí, họ lại không có chiến thuật mạnh mẽ có được qua nhiều năm kinh nghiệm, ví dụ như ở Afghanistan. Nếu đây là các vụ tấn công do nhóm Solo [Surakarta] thực hiện, thì nó chỉ cho thấy rằng họ đã mất đi rất nhiều vũ khí và khả năng chuyên môn – chắc chắn là nhóm này đã được đào tạo.

Điều quan trọng còn là cái chết của Osama Bin Laden đã khiến người ta chứng kiến al-Qaeda không còn được ưa chuộng như trước và khi mà nhóm IS nổi lên, lòng trung thành của các chiến binh Indonesia cũng chuyển sang đó.

Nếu không có thêm thông tin về danh tính của những kẻ tấn công thì vẫn còn rất nhiều suy đoán, nhưng trong số các phong trào dân quân đang hoạt động hiện nay ở Indonesia, chúng ta biết phố biến là trẻ và thiếu kinh nghiệm.

Ở một ý nghĩa nào đó thì nó cho thấy ở đây, liệu thực sự những kẻ tấn công này có phải là một phần của mối quan hệ quân sự tại Indonesia hay không.

Vì vậy, một giải thích, dựa trên những bằng chứng ban đầu, là đó là hoạt động của một thế hệ các chiến binh cực đoan mới, trẻ và rất muốn gây ảnh hưởng - nhưng thiếu thiết bị và kinh nghiệm chiến đấu để có thể thực hiện mong muốn của họ với tác động chết người.

Tin liên quan