Thổ Nhĩ Kỳ bắt người hàng loạt sau đảo chính

Bản quyền hình ảnh Getty
Image caption Cầu Bosphorus sau khi quân đội đầu hàng

Khoảng 2.839 quân nhân trong đó có lãnh đạo cấp cao của quân đội, đã bị bắt sau khi âm mưu đảo chính kết thúc, theo Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ, ông Binali Yildirim.

Trong đêm mà ông gọi là "vết đen của nền dân chủ Thổ Nhĩ Kỳ", ông cho biết 161 người đã thiệt mạng và 1.440 người bị thương.

Tiếng nổ và tiếng súng vang lên ở thủ đô Ankara, thành phố Istanbul và nhiều nơi khác trong đêm 15/07, rạng sáng ngày 16/07, và hàng ngàn người Thổ Nhĩ Kỳ đã đáp lại kêu gọi của Tổng thống Erdogan chống lại phe đảo chính.

Vẫn chưa rõ ai là người đứng sau vụ đảo chính.

Tổng thống Recep Tayyip Erdogan ám chỉ Fethullah Gulen, một giáo sỹ Hồi giáo khá mạnh mẽ nhưng sống ẩn dật tại Hoa Kỳ, mà ông cáo buộc là đã xúi giục cho cuộc nổi dậy.

Tuy nhiên trong một thông cáo, ông Gulen phủ nhận mọi thông tin cho rằng ông liên quan tới vụ việc, và nói ông phản đối "âm mưu đảo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ bằng những lời mạnh mẽ nhất".

Bản quyền hình ảnh Getty

Lý do đảo chính: Phân tích của Jeremy Bowen, biên tập viên mảng Trung Đông, BBC

Có âm mưu đảo chính là do Thổ Nhĩ Kỳ bị chia rẽ sâu sắc với kế hoạch của Tổng thống Erdogan muốn thay đổi đất nước và do bạo lực lây lan từ cuộc chiến ở Syria.

Tổng thống Erdogan và Đảng AK đã trở thành chuyên gia trong việc đắc cử, nhưng vẫn luôn tồn tại nghi ngờ về cam kết lâu dài của ông với dân chủ. Ông là một chính trị gia Hồi giáo, người bác bỏ di sản thế tục của Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại. Ông Erdogan ngày càng trở nên độc trị và cố gắng biến mình thành một tổng thống có khả năng điều hành mạnh mẽ.

Ngay từ đầu, chính quyền của ông Erdogan đã tham gia sâu vào cuộc chiến ở Syria, ủng hộ phe đối lập Tổng thống Assad. Nhưng bạo lực đã tràn qua biên giới, châm ngòi lại cho cuộc chiến giữa Đảng PKK của người Kurd và khiến Thổ Nhĩ Kỳ trở thành mục tiêu của quân thánh chiến tự xưng là Nhà nước Hồi giáo.

Điều này gây lo lắng lớn. Thổ Nhĩ Kỳ phải đối diện với bất ổn và nỗ lực lật đổ Tổng thống Erdogan chưa phải là diễn biến cuối cùng.

<span >'Phản quốc'

Bản quyền hình ảnh Getty

Phóng viên Katy Watson của BBC ở Istanbul nói Cầu Bosphorus đã mở lại vào sáng thứ Bảy 16/07 và giao thông trở lại bình thường, như không hề có gì xảy ra.

Nhiều người ở đây bị sốc trước sự kiện vừa diễn ra - Tổng thống Erdogan khiến người Thổ bị chia rẽ ý kiến nhưng quân đội muốn lên nắm kiểm soát là điều họ không nghĩ sẽ xảy ra, phóng viên Watson nói thêm.

Nhiều diễn biến bắt đầu xảy ra vào tối thứ Sáu 15/07 khi xe tăng tiến vào các vị trí trên hai cây cầu ở Dải Bosphorus, Istanbul, chặn đường giao thông. Các toán lính đổ ra đường và phi cơ quân sự bay thấp trên thành phố Ankara.

Không lâu sau đó, một phe của quân đội tuyên bố một "ủy ban hòa bình" đang điều hành đất nước, và sẽ áp dụng lệnh giới nghiêm và thiết quân luật.

Nhóm này nói thực hiện đảo chính "nhằm đảm bảo và khôi phục trật tự hiến pháp, dân chủ, nhân quyền và tự do".

Tổng thống Erdogan đang đi nghỉ ở Marmaris, Tây Nam Thổ Nhĩ Kỳ trong lúc xảy ra biến cố chính trị. Ông xuất hiện trên truyền hình qua điện thoại thoại di động, và thúc giục người dân xuống đường chống lại cuộc nổi dậy.

Ông lên máy bay tới Istanbul và nói Marmaris bị đánh bom sau khi ông rời đi.

Phát biểu tại sân bay Istanbul, ông Erdogan nói: "Những gì xảy ra là phản quốc và là một cuộc nổi loạn. Họ sẽ phải trả giá rất đắt."

Tin liên quan