Àyájọ́ èdè abínibí: Ọjọ́ ìsinmi ni àyájọ́ èdè abínibí jẹ́ ní Bangladesh

Olukọ kan duro, o n kọ awọn akẹkọọ Image copyright Getty Images
Àkọlé àwòrán Ede abinibi dun pupọ lati fi ṣalaye nkan

Njẹ ẹyin mọ adape fèrèsé lede Gẹẹsi?

Agadagodo nkọ tabi ikeemu?

Orukọ awọn nnkan eelo ile wọnyi ti a darukọ, fun awọn ti ko ba munadoko ninu ede Yoruba, yoo dabi nnkan to le.

Amọ awọn itumọ wọn ko le rara.

Ohun to jẹ ki a lo awọn ọrọ wọnyi ninu iroyin wa lonii, to wa fun ayajọ ọjọ agbelaruge ede abinibi lagbaye, ni ki a ba le tọka pataki ede abinibi ati bi pupọ ninu ede abinibi lagbaye ṣe n lọ si oko iparun.

Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ̀ síí:

Ọrọ pupọ ni ẹ le ti ka nipa ayajọ ọjọ yii, ṣugbọn fun anfaani wa, a fẹ ki a la ara wa loye nipa nnkan maarun ti a ko mọ nipa ayajọ ọjọ yii.

Ki gan an ni orisun ọjọ yii?

Ọdun 1999 ni ajọ UNESCO ya ọjọ kọkanlelogun, Osu Keji sọtọ lati fi gbe ede abinibi larugẹ.

Àwọn àmúyẹ fun gbígbọ́ orin ko le ṣiṣẹ lori ẹ̀rọ rẹ
Media captionOduduwa Alphabet: òmìnira èdè ti dé fún Port Novo báyìí

Ohun to ṣe atọna igbesẹ yii ni akitiyan awọn oluwọde lorile-ede Bangladesh, nigba ti wọn ko ti ya kuro lara Pakistan.

Ijọba igba naa ni ki wọn maa lo ede Urdu ni dandan dipo ede abinibi wọn, tii ṣe Bangla.

Ọrọ yi ko dun mọ ara ilu ninu rara.

Image copyright Rehman Asad/Barcroft Media/Getty
Àkọlé àwòrán Awọn eeyan wọn yi n wọde ni Bangladesh nitori pe wn fẹ kiwọn ma lo ede abinibi wọn lati kọ awọnmn akẹkọ alakọbẹrẹ
Àwọn àmúyẹ fun gbígbọ́ orin ko le ṣiṣẹ lori ẹ̀rọ rẹ
Media captionÀyájọ́ èdè abínibí: Onímọ̀ ní èdè Yorùbá kò ṣe é fọwọ́ rọ́ sẹ́yìn, ó rẹwà

Eeyan marun un lo padanu ẹmi wọn nigba ti ọlọpaa yinbọn lu awọn oluwọde lọdun 1952.

Ifẹhonu han ti wọn ṣe nitori lilo ede abinibi wọn, lo faa ti ijọba fi pada wa gbe ofin sita pe ki wọn pada maa lo ede ti wọn fẹ.

Àwọn àmúyẹ fun gbígbọ́ orin ko le ṣiṣẹ lori ẹ̀rọ rẹ
Media captionIlu Ubang, jẹ ilu kan nibiti ede ti awọn ọkunrin wọn n sọ yatọ si ti awọn obinrin wọn.

Titi di oni, ayajọ ede abinibi jẹ ọjọ isinmi lorileede Bangladesh, ti wọn si fi n ranti awọn akọni ti wọn padanu ẹmi wọn ninu iwọde to sokunfa lilo ede abinibi wọn.

Àwọn àmúyẹ fun gbígbọ́ orin ko le ṣiṣẹ lori ẹ̀rọ rẹ
Media captionScrabble: Yorúbà Scrabble ni àkọ́kọ́ ní èdè abínibí nílẹ̀ Afrika

Awọn ede to ti parun ni Naijiria:

Lara idi pataki ti wọn fi ya ọjọ yi sọtọ ni ki awọn ede abinibi ma ba parun.

Bi o tilẹ jẹ pe a n sami ayajọ yii, sibẹ ọpọ ede lo ti parun kaakiri agbaye.

Àwọn àmúyẹ fun gbígbọ́ orin ko le ṣiṣẹ lori ẹ̀rọ rẹ
Media captionÌgunnukó: Àwọn Tápà gbà pé ẹni tó bá ń sin Ìgunnukó kò ní ráùn ohun rere

Ohun ti eyi tumọ si ni pe, ko si awọn eeyan to n sọ awọn ede to ti ku wọnyi, ti ko si si awọn arọmọdọmọ wọn to n sọ ede naa.

Awọn ede Naijiria to parun ni iwọnyi:

  • Ajawa
  • Auyokawa
  • Basa-Gumna
  • Gamo-Ningi
  • Kpati
  • Kubi
  • Mawa
  • Teshenawa
Àwọn àmúyẹ fun gbígbọ́ orin ko le ṣiṣẹ lori ẹ̀rọ rẹ
Media captionÀwọn òṣìṣẹ́ BBC News Yorùbá sọ̀rọ̀ ìdùnnú lórí ayẹyẹ ọdún kan iléeṣẹ́ náà

Awọn ede to wa ninu ewu iparun ni Naijiria:

Mẹtadinlọgbọn ni awọn ede abinibi ti o wa ninu ewu iparun ni Naijiria, gẹgẹ bi nnkan ti a ri ka lori Wikipedia.

Image copyright Getty Images
Àkọlé àwòrán Sọ ede abinibi rẹ daadaa ko ma le parun
Àwọn àmúyẹ fun gbígbọ́ orin ko le ṣiṣẹ lori ẹ̀rọ rẹ
Media captionÀyájọ́ èdè abínibí: Ǹ jẹ́ o ní ìfẹ́ sí èdè abínibí rẹ?

Ko si ede kankan nilẹ kaarọ ojiire ti ọrọ yi kan, ṣugbọn pupọ awọn ede ti ọrọ yi kan ni awọn to wa ni agbegbe iwọ oorun ati awọn apa kan lariwa Naijiria.

Lara wọn la ti ri

  • Akum
  • Bade
  • Bakpinka
  • Defaka
  • Duguza

Awọn ami ẹyẹ fun igbelarugẹ ede

Inu didun lo n mu ori yiya wa. Fun awọn to n ṣapa lati gbe ede abinibi larugẹ, awọn ami ẹyẹ kan wa ti wọn la kalẹ lati fi ṣe iwuri fun wọn.

Mẹta ninu awọn ami ẹyẹ to lamilaaka niwọn yi:

  • Ami ẹyẹ Linguapax Prize -
  • Ami ẹyẹEkushey Heritage Award
  • Ami ẹyẹ Ekushey Youth Award

Link

Àwọn àmúyẹ fun gbígbọ́ orin ko le ṣiṣẹ lori ẹ̀rọ rẹ
Media caption#NigeriaDecides: BBC ti wa ni gbogbo ìpínlẹ̀ Naijiria láti firoyin gbogbo tóo yin létí

Ki la le ṣe ki ede fi ma parun?

  • Kikọ awọn ọmọ wa lede wa lati kekere.
  • Ṣiṣe agbekalẹ ofin lati sọ kikọ ede di dandan, iru eyi ti ipinlẹ Eko ṣe
  • Iṣe nla wa niwaju awọn obi. Ohun ti a ba kọ ọmọ ni wọn yoo tele. Ẹ ma sọ ede yin si awọn ọmọ yin
  • Gẹgẹ bi ohun ti awọn onimọ sọ, ede jẹ ọna kan gboogi ti a fi n ṣe igbelaruge ohun ajogunba wa, eyi ti o n mi ati eyi ti ko mi
  • Wọn tẹsiwaju pe gbogbo ọna lati ṣe itankalẹ ede a ma mu ki awọn eeyan ni ifarada fun ẹya miran ati.
Àwọn àmúyẹ fun gbígbọ́ orin ko le ṣiṣẹ lori ẹ̀rọ rẹ
Media captionFemi Falana: kò yé kí ìdájọ́ òfin yàtó síra wọn ni Naijiria